Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r., wydaną po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] października 2005 r., którą odmówiono B. K. przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji podano, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił następujące warunki:
jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności,
nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak jednego z wymienionych warunków powoduje niemożność przyznania świadczenia.
W ocenie organu, świadczenie nie mogło być przyznane, ponieważ z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do świadczenia ustawowego. Pracę zawodową rozpoczęła w dniu [...] 1972 r. w wieku 33 lat i pozostawała w zatrudnieniu do dnia [...] 1978 r. Niezdolność do pracy powstała dopiero po upływie 23 lat i 10 miesięcy od ostatnio udowodnionego okresu składkowego i nie można przyjąć, że wnioskodawczyni nie nabyła uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia.
W dacie powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni liczyła 62 lata [...] oraz posiadała łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący tylko 7 lat 10 miesięcy i 20 dni.
Ponadto, zdaniem organu, wnioskodawczyni nie spełnia kolejnej przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy wynika, iż mąż wnioskodawczyni pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł miesięcznie. Wykazany dochód przypadający na osobę w rodzinie, w kwocie [...] zł miesięcznie, nie pozwala przyjąć, aby pozostawała ona bez niezbędnych środków utrzymania.
Na powyższą decyzję B. K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, nie zgadzając się z oceną Prezesa ZUS co do braku szczególnych okoliczności uzasadniających przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Wskazała, iż krótki staż jej pracy był spowodowany złym stanem zdrowia i pobytami w szpitalach.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Podstawę materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162 poz. 1118 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków.
Wskazać należy, że świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie wg potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na zasadach ogólnych. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, iż przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności.
Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie przekonywująco uzasadnił.
Skarżąca na 66 lat życia wykazała łącznie zaledwie 7 lat i 10 miesięcy ubezpieczenia, z tego 5 lat i 11 miesięcy okresów składkowych. Zaprzestała pracy w [...] 1978 r. i do osiągnięcia wieku emerytalnego we [...]1999 r. nie podejmowała żadnej aktywności zawodowej. Z akt sprawy nie wynika, aby przerwa ta była spowodowana okolicznościami szczególnymi, zwłaszcza, że całkowita niezdolność do pracy powstała u skarżącej niemal 3 lata po osiągnięciu przez nią wieku emerytalnego od [...] 2002 r.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że za okoliczność szczególną, z powodu której ubiegający się o świadczenie nie wypracował prawa do świadczenia rentowego na ogólnych zasadach ustawy, można uważać tylko takie zdarzenie, bądź trwały stan, wykluczający aktywność zawodową połączoną z ubezpieczeniem społecznym, z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Skarżąca tego nie dowiodła. Jej okres ubezpieczenia jest bardzo krótki i nieusprawiedliwiony żadnymi szczególnymi okolicznościami. Wprawdzie, po przerwaniu w 1978 r. pracy skarżąca ubiegała się o rentę, ale ani komisja lekarska ZUS, ani później biegli sądowi nie stwierdzili u niej żadnej grupy inwalidzkiej.
W sprawie nie została też spełniona dalsza przesłanka z art. 83 ustawy, braku niezbędnych środków utrzymania. Zasadnie organ przyjmuje, że przy dochodzie na osobę w rodzinie skarżącej, wynoszącym [...] zł miesięcznie, nie jest ona pozbawiona niezbędnych środków utrzymania.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w wyroku.