Uzasadnienie
M. S. złożyła w dniu 31 lipca 2017 r. skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ administracji, wydając zaskarżoną decyzję uznał, że M. S. nie może być traktowana jako osoba mająca podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce, zatem nie może skorzystać z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 Rozporządzenia 883/2004. W skardze na decyzję, M. S. wniosła o przyznanie prawa pomocy z uwagi na trudną sytuację materialną.
Do skargi M. S. załączyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zaznaczyła, że wnosi o wyznaczenie radcy prawnego z urzędu.
Wnioskodawczyni uzasadniając wniosek podniosła, że ma średnie wykształcenie i nie zna się na obowiązujących przepisach prawa, zaś sprawa wiąże się z koniecznością znajomości przepisów prawa unijnego. Ponadto nie stać jej na poniesienie kosztów pełnomocnika.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 37 m2 i wartości ok. 170.000 zł oraz właścicielką nieruchomości rolnej w G. o powierzchni 9 arów. Nadto, posiada oszczędności w wysokości ok. 80.000 zł oraz samochód [...]. Z oświadczenia wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe z córką, która jest uczennicą szkoły średniej. Podała, że nie uzyskuje żadnego dochodu, a miesięczne utrzymanie wnioskodawczyni oraz córki wynosi około 2000 zł.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Zwrócić należy uwagę, że prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych.
Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.
W złożonym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni wskazała, że wnosi o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Jednocześnie zwrócić należy uwagę, że wnioskodawczyni na mocy ustawy, zwolniona jest od obowiązku uiszczania kosztów sądowych, bowiem przedmiotowa sprawa dotyczy zasiłku dla bezrobotnych, a stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. "b" p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką. Jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 37 m2 o wartości ok. 170.000 zł oraz właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 9 arów. Nadto, posiada oszczędności w wysokości ok. 80.000 zł oraz samochód [...]. Wnioskodawczyni nie uzyskuje dochodu i prowadzi gospodarstwo domowe z córką, która jest uczennicą szkoły średniej. Podała, że miesięczne utrzymanie wnioskodawczyni oraz córki wynosi około 2000 zł (w tym koszty utrzymania mieszkania – czynsz oraz media).
Należy wziąć pod uwagę, że wnioskodawczyni wprawdzie nie uzyskuje obecnie dochodu, jednakże posiada znaczne oszczędności pieniężne w wysokości około 80.000 złotych. Ponadto wnioskodawczyni posiada majątek w postaci nieruchomości (mieszkanie oraz grunt rolny) oraz samochód osobowy. Wskazać należy, że posiadanie majątku, w tym oszczędności pieniężnych, w zasadzie wyklucza przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy. Powyższe potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych w zakresie prawa pomocy, uznając fakt posiadania zgromadzonych oszczędności za negatywną przesłankę przyznania tego prawa (vide: postanowienie z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II FZ 430/10, Lex nr 742485, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r., sygn. akt I OZ 724/11, Lex nr 965945).
Uznać zatem należy, że wnioskodawczyni posiadając oszczędności pieniężne w wysokości 80.000 zł jest w stanie samodzielnie ustanowić radcę prawnego z wyboru. Tym bardziej, że wnioskodawczyni korzystała już z pomocy pełnomocnika profesjonalnego, ustanawiając radcę prawnego w postępowaniu przed organem administracji.
Jednocześnie podkreślenia wymaga, że brak wyższego wykształcenia wnioskodawczyni oraz nieznajomość przepisów, nie stanowi ustawowej przesłanki przyznania prawa pomocy. Instytucja ta bowiem służy ułatwieniu dostępu do sądu osobom ubogim, które nie są w stanie sfinansować samodzielnie związanych z tym wydatków bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni nie zalicza się do takich osób, tym samym jej wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu.