Uzasadnienie
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] o cofnięciu S.G. pozwolenia na broń palną myśliwską do celów łowieckich.
W uzasadnieniu podał, że negatywne dla strony ostateczne orzeczenie psychologiczne wiąże organy Policji co do ustalenia istnienia przesłanki z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. Oznacza to, że nie mogą one dokonywać jego oceny, bowiem wszelkie okoliczności dotyczące stanu zdrowia, jakie zamierza udowodnić posiadacz broni, powinny być wykazane za pomocą dowodów przewidzianych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.).
Skoro w dniu [...] lutego 2014 r. zostało wydane przez uprawnionego psychologa orzeczenie psychologiczne nr [...], w trybie odwoławczym po złożeniu odwołania przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, stwierdzające, że S.G. wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego to organy Policji są zobowiązane do cofnięcia pozwolenia na broń. Organom Policji nie pozostawiono swobody w wyborze sposobu rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej w przypadku ustalenia braku zdolności psychofizycznej danej osoby do dysponowania bronią. Na sposób rozstrzygnięcia sprawy nie może mieć wpływu dotychczasowe prawidłowe i bezpieczne dysponowanie bronią palną.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S.G. wniósł o uchylenie decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] maja 2014 r. oraz decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych i przeprowadzenia dowodu z dokumentacji, tj. badań psychologicznych psychologa orzecznika i dołączenie jej do akt postępowania sądowoadministracyjnego.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:
- a) art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez brak zebrania całego materiału dowodowego, czyli dokumentacji badań psychologicznych wykonywanych przez psychologa w trybie odwołania i oparcia się wyłącznie na orzeczeniu lekarskim w formie lakonicznie wypełnionego formularza,
- b) § 8 ust. 6 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r., przez brak przeprowadzenia badań, który to zarzut został zawarty w odwołaniu od decyzji organu
I instancji.
Skarżący podkreślił, że orzeczenie psychologiczne, po rozpatrzeniu odwołania [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji, zostało wydane bez przeprowadzenia badań. Podkreślił, że okolicznością stanowiącą o występowaniu istotnych zaburzeń funkcjonowania psychologicznego uniemożliwiających dysponowanie przez niego bronią miałby stanowić fakt dowiezienia go do izby wytrzeźwień, co było incydentalnym zdarzeniem. Ustawa o broni i amunicji nie wskazuje, aby używanie alkoholu było przesłanką do cofnięcia pozwolenia na broń, a jedynie przemieszczanie się z nią lub noszenie w stanie po użyciu alkoholu, a w niniejszym przypadku broń była właściwie przechowywana, a skarżący jej przy sobie nie miał.
W ocenie wnoszącego skargę, [...] Komendant Wojewódzki Policji, po powzięciu wiadomości o niezgodnym z przepisami postępowaniu psychologa, powinien podjąć stosowne działania co do wyjaśnienia tej okoliczności i poinformować właściwego wojewodę celem przeprowadzenia kontroli przewidzianej w § 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. Ponadto należałoby dokonać zbadania zgodności z Konstytucją RP treści § 8 ust. 9 powołanego rozporządzenia, który w sytuacji gdy pierwsze orzeczenie jest pozytywne, a drugie negatywne, nie dopuszcza możliwości powołania biegłego lekarza celem weryfikacji dwóch rozbieżnych orzeczeń i zamyka drogę do ustalenia stanu zdrowia badanego bez pozostawienia wątpliwości.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 576 ze zm.), zarówno osoby ubiegające się o wydanie pozwolenia na posiadanie broni, jak i osoby posiadające pozwolenie na broń, z uwagi na jej reglamentacyjny charakter, spełniać muszą określone przepisami prawa warunki, w tym zobowiązane są do legitymowania się odpowiednim stanem zdrowia, aby móc dysponować bronią.
Stosownie do treści art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 576), właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 6. Z kolei według brzmienia art. 15 ust. 1 pkt 3, pozwolenia na broń nie wydaje się osobom wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego. Natomiast w myśl art. 15 ust. 5 ustawy, w przypadku ujawnienia okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2 – 4, właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi – zdaniem Sądu – wątpliwości, że okoliczności sprawy, tj. uzyskana przez organ Policji informacja o doprowadzeniu w dniu [...] listopada 2013 r., podczas jednej z interwencji Policji, S.G. do Izby Wytrzeźwień w Z., tj. o nadużywaniu przez skarżącego alkoholu, zasadnie wzbudziły podejrzenie, iż może on należeć do kręgu osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 – 4 ustawy i w tej sytuacji organ mógł go zobowiązać do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym oraz do przedstawienia wydanych orzeczeń.
Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. z 2000 r. Nr 79, poz. 898 ze zm.), badanie psychologiczne osoby ubiegającej się obejmuje w szczególności określenie poziomu rozwoju intelektualnego i opis cech osobowości, z uwzględnieniem funkcjonowania w trudnych sytuacjach, a także określenie poziomu dojrzałości społecznej tej osoby.
Od orzeczenia psychologicznego, na podstawie § 8 ust. 1 rozporządzenia, przysługuje odwołanie zarówno osobie zainteresowanej posiadaniem broni, jak i właściwemu organowi Policji (ust. 2), a według ust. 4, odwołanie wnoszone jest za pośrednictwem psychologa, który wydał orzeczenie odpowiednio do psychologa wyznaczonego przez właściwego wojewodę, po zasięgnięciu opinii Polskiego Towarzystwa Psychologicznego lub Stowarzyszenia Psychologów Sądowych w Polsce.
W przedmiotowej sprawie ostatecznym orzeczeniem psychologicznym z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...], wydanym w wyniku wniesionego przez [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji odwołania, upoważniony lekarz psycholog z Pracowni Psychologicznej w S. mgr E.D. stwierdziła, że S.G. wykazuje istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego i nie może dysponować bronią w myśl art. 15 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
Organy Policji wydając decyzje zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji, wskazywały na wiążącą moc powyższego orzeczenia psychologicznego i tym samym brak możliwości weryfikowania stanu zdrowia skarżącego w ramach prowadzonego postępowania o cofnięcie pozwolenia na broń.
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organów Policji należy uznać za prawidłowe. Orzeczenie psychologiczne, jak i orzeczenie lekarskie, wydane w trybie odwołania, są ostateczne, o czym stanowi § 8 ust. 9 powołanego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r., a więc są one niepodważalne.
W konsekwencji – wbrew stanowisku skarżącego – organy Policji są nimi związane i nie mogą dokonywać ich oceny. Skoro badania stanu zdrowia i badania psychologiczne przewidziane w rozporządzeniu mają za zadanie dokonać całościowej oceny stanu zdrowia fizycznego oraz psychicznego, to fakt ten wyklucza ewentualność przeprowadzenia w postępowaniu w sprawie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni dowodu na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń i takie stanowisko jest już utrwalone w judykaturze (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1447/07, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04, dostępne pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl), zaś Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela ten pogląd.
Biorąc zatem powyższe pod uwagę wniosek skarżącego co do przeprowadzenia dowodu z dokumentacji, tj. badań psychologicznych psychologa orzecznika i dołączenie jej do akt postępowania sądowoadministracyjnego nie może odnieść skutku. Także niezasadny jest zarzut S.G. co do oceny zgodności z Konstytucją RP § 8 ust. 9 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń, który, w jego ocenie, w sytuacji gdy pierwsze orzeczenie jest pozytywne, a drugie negatywne, nie dopuszcza możliwości powołania biegłego celem weryfikacji dwóch rozbieżnych orzeczeń i zamyka drogę do ustalenia stanu zdrowia badanego. Powołując się na wskazany wyżej wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1273/04 należy jednoznacznie stwierdzić, że zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie stosownego orzeczenia został ściśle określony w przepisach ww. rozporządzenia.
Ustanowiony tam został tryb postępowania, który przewiduje możliwość składania przez osobę podlegającą badaniom, a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja wyłącza możliwość weryfikacji zapadłych orzeczeń lekarskich oraz psychologicznych, zarówno przez organy Policji, jak też Sąd.
W tej sytuacji, zarówno [...] Komendant Wojewódzki Policji, jak i Komendant Główny Policji nie byli upoważnieni do kontrolowania prawidłowości wydania powyższego orzeczenia psychologicznego oraz dokonywania jego oceny w ramach swobodnej oceny dowodów.
Zwalczaniu niekorzystnego dla strony orzeczenia służy tryb kontrolny przewidziany w § 9 ust. 1, 3 i 4 powołanego rozporządzenia. W świetle wskazanych uregulowań, kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich i psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Kontrolę przeprowadza odpowiednio lekarz upoważniony lub psycholog upoważniony, posiadający pisemne upoważnienie właściwego wojewody. Lekarz lub psycholog, o którym mowa w ust. 3, przekazuje wojewodzie wyniki kontroli wraz z wnioskami pokontrolnymi oraz przedstawia wyniki kontroli odpowiednio lekarzowi upoważnionemu lub psychologowi upoważnionemu, którego czynności były przedmiotem kontroli, a jeżeli badania były wykonywane w zakładzie opieki zdrowotnej - również kierownikowi tego zakładu.
W świetle powyższego stanowiska należy stwierdzić, że S.G. mając wątpliwości co do postępowania psychologa, jak twierdzi nieprzeprowadzenia badań, po wydaniu orzeczenia, mógł zatem sam skorzystać z możliwości weryfikacji w trybie kontroli wojewody niekorzystnego dla niego orzeczenia, jednak z tego uprawnienia nie skorzystał. Brak jest zatem podstaw do uwzględnienia zarzutów S.G. odnośnie niewyjaśnienia przez organy Policji stanu faktycznego sprawy, w szczególności zaniechania oceny orzeczenia psychologicznego. Zarzuty skarżącego zmierzają bowiem w rzeczywistości do zakwestionowania okoliczności objętych treścią ostatecznego orzeczenia psychologicznego wydanego przez uprawnioną do tego osobę.
W oparciu o ostateczne orzeczenie psychologiczne z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] organy Policji były zobowiązane do wydania decyzji cofającej skarżącemu pozwolenie na broń palną myśliwską na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji. W orzecznictwie niekwestionowany pozostaje pogląd, że dopiero wydanie orzeczenia ostatecznego, od którego nie przysługuje środek zaskarżenia w toku instancyjnym, przesądza w znaczeniu prawnym o posiadaniu przez daną osobę stanu zdrowia, warunków i odpowiednich predyspozycji do posługiwania się bronią palną (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 marca 2010 r., sygn. II SA/Wa 1709/09, publ. LEX nr 606704).
Sformułowanie art. 18 ust. 1 ustawy "właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń" jest kategoryczne i oznacza obowiązek cofnięcia pozwolenia w wypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek przewidzianych w art. 15 ust. 1 pkt 1-6.
Reasumując, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów ustawy o broni i amunicji oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. są niezasadne. Sąd nie dostrzegł także naruszeń prawa procesowego, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd nie uwzględnił wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi oraz w sytuacji określonej w art. 201 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.