Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu na rozprawie, skargi J. A. na bezczynność Prezesa Rady Ministrów w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o przyznanie renty specjalnej w dniu 7 grudnia 2009 r. wydał wyrok sygn. akt II SAB/Wa 148/09, którym zobowiązał Prezesa Rady Ministrów do rozpatrzenia powyżej określonego wniosku w terminie 30 dni od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi.
W uzasadnieniu wyroku Sąd podał m.in., że przedmiotowy wniosek, pomimo powołania się przez skarżącego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2008 r. sygn. akt II SA/Wa 1167/08, wyraźnie wskazuje, iż jest to kolejny wniosek o przyznanie renty specjalnej (...). Co więcej, w skardze z dnia [...] marca 2009 r. na postanowienie z dnia [...] lutego 2009 r. skarżący również zarzucił Prezesowi Rady Ministrów nierozpoznanie nowego wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. o rentę specjalną, co w połączeniu z treścią pozostałych pism skarżącego przemawia za uznanie pisma z dnia [...] stycznia 2009 r. za kolejny, nowy wniosek.
Brak jest ustawowego ograniczenia ilości wnoszonych wniosków o przyznanie renty specjalnej, stąd przyjąć trzeba, że każdy wniosek musi być rozpatrzony w formie prawem przewidzianej. Natomiast konieczność rozpatrzenia przez organ wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie wyklucza prawa strony do wniesienia ponownego wniosku o przyznanie renty specjalnej.
Prezes Rady Ministrów, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem J. A. z dnia [...] stycznia 2009 r. o przyznanie ma podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.) renty specjalnej.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] marca 2008 r. odmówił przyznania J. A. renty specjalnej. Decyzja ta stała się ostateczna.
W rozpoznawanym wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. wnioskodawca nie wskazał ani nie udokumentował nowych, istotnych okoliczności sprawy, istniejących w dniu wydania powyżej określonej decyzji, a nieznanych organowi. Jednocześnie wnioskodawca nie wskazał i nie udokumentował żadnych pozostałych okoliczności mogących uzasadnić potraktowanie jego wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. jako nowego wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia.
W ocenie organu, w przedmiotowej sprawie zachodzi tożsamość pomiędzy sprawą zakończoną decyzją ostateczną a sprawą rozpatrywaną. Obie sprawy dotyczą bowiem tego samego podmiotu oraz przedmiotu i oparte są na tej samej podstawie prawnej i podstawie faktycznej oraz tożsamych argumentach strony. Stąd też, zdaniem organu, w niniejszej sprawie zachodzi przypadek bezprzedmiotowości postępowania, które zgodnie z art. 105 § 1 Kpa powinno ulec umorzeniu.
Prezes Rady Ministrów, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] maja 2010 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że decyzje ostateczne mogą być weryfikowane tylko w przypadkach przewidzianych w Kpa i skarżący został pouczony o możliwości wznowienia postępowania na podstawie art. 145 Kpa i poproszony o wyjaśnienie procesowego charakteru jego wniosku z dnia [...] stycznia 2009 r. Skarżący nie wniósł o wznowienie postępowania oraz nie wykazał, że ostateczna decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] marca 2008 r. dotknięta jest kwalifikowaną wadą powodującą konieczność usunięcia jej z obrotu prawnego. Należy wyraźnie podkreślić, iż decyzja ta jest decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 § 1 Kpa i jest objęta szczególną ochroną prawną. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3, organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a więc kolejna decyzja odmawiająca bądź przyznająca skarżącemu rentę specjalną byłaby obarczona wadą prawną powodującą wycofanie jej z obrotu prawnego.
Decyzja Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] maja 2010 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. A. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniósł o jej rozpatrzenie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W świetle powyższych przepisów skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podać, że organ administracji publicznej może wydać decyzję administracyjną o umorzeniu postępowania, która kończy sprawę w danej instancji, w dwóch przypadkach:
- 1) gdy z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie stało się bezprzedmiotowe (art. 105 § 1 Kpa),
- 2) jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym.
Nie znajduje uzasadnienia w przepisach Kpa wydanie przez organ decyzji o umorzeniu postępowania kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana wydaniem decyzji merytorycznej, tj. w rozpoznawanej sprawie przyznaniem bądź odmową przyznania przedmiotowego świadczenia.
Brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony nie czyni postępowania administracyjnego bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 Kpa i nie oznacza, że postępowanie takie nie powinno być prowadzone i zakończone decyzją merytoryczną.
Z bezprzedmiotowością postępowania, o której mowa w art. 105 Kpa mamy do czynienia wówczas, gdy organ w sposób oczywisty, nie budzący żadnych wątpliwości, stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy.
Podkreślić należy, że wbrew twierdzeniu organu, taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała.
Organ rozpoznając sprawę, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt II SAB/Wa 148/09, który przesądził, iż wniosek skarżącego z dnia [...] stycznia 2009 r. jest nowym wnioskiem wszczynającym postępowanie o rentę specjalną, zobowiązany był do jego rozpoznania i wydania decyzji merytorycznej. Tego obowiązku organ nie dopełnił.
Stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w zakresie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 Kpa), jak również w zakresie nieważności postępowania (art. 156 § 1 pkt 3 Kpa) nie jest zasadne. Wniosek skarżącego wszczął bowiem postępowanie w trybie zwykłym i w tym trybie powinien zostać rozpoznany i zakończony decyzją merytoryczną.
Rozpoznając ponownie sprawę, organ zobowiązany jest rozstrzygnąć sprawę poprzez przesądzenie, czy skarżący jest uprawniony do przyznania renty specjalnej, czy też nie.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 lit.c p.p.s.a orzekł, jak w sentencji.