Uzasadnienie
Pismem z dnia 12 maja 2006 r. L. S. zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku, tj. świadczenia o którym mowa w art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
Po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku Prezes ZUS postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r., działając na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że L. S. wniósł do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. odwołanie od decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. odmawiającej przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. W związku z tym, do czasu zakończenia sądowego postępowania odwoławczego i uprawomocnienia się wyroku, kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może zostać rozstrzygnięta.
Pismem z dnia 1 marca 2007 r. L. S. ponownie zwrócił się do Prezesa ZUS o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. W piśmie tym wskazał, że postępowanie odwoławcze toczące się w Sądzie Okręgowym - Sądzie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. zostało zakończone.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] odmówił L. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach jest bowiem możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki:
- - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- - nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Organ podał, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] marca 2007 r. L. S. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy do dnia 31 marca 2008 r. Jak wskazuje Prezes ZUS, okoliczność ta powoduje, iż wnioskodawca nie spełnia jednej z przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tj. przesłanki niemożności podjęcia pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku L. S. z dnia 22 maja 2007 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie L. S. zakwestionował powyższą decyzję. Powołując się na swój stan zdrowia wskazał, że wydana w jego sprawie decyzja jest dla niego krzywdząca.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżący. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie Prezes ZUS postanowieniem z dnia [...] lipca 2006 r. zawiesił postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. w sprawie odwołania od decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 Kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania z przyczyn, o których mowa w art. 97 § 1 Kpa, jest obligatoryjne (organ zawiesza postępowanie), przy czym kwestia zasadności zawieszenia postępowania (wystąpienie przyczyn zawieszenia) mogła być przedmiotem oceny w postępowaniu instancyjnym. Zgodnie bowiem z art. 101 § 3 Kpa na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie.
W przepisie tym nie ma żadnych ograniczeń, co do zaskarżalności postanowień w sprawie zawieszenia postępowania, a więc stronom przysługuje zażalenie na każde z postanowień możliwych do wydania w sprawie zawieszenia postępowania.
Podjęcie postępowania w tych wypadkach następuje wówczas, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (art. 97 § 2 Kpa). Oznacza to, że strona przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, co do jej istoty, powinna mieć możliwość kwestionowania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, zwłaszcza pod kątem ustąpienia przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r. sygn. akt OPS 4/00; ONSA 2000/4/137).
Ponadto podkreślenia wymaga, iż w świetle art. 102 Kpa w okresie zawieszenia postępowania, organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych. Może podejmować jedynie czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia - art. 100 § 1 i § 3 Kpa.
W niniejszej sprawie pomimo uzyskania informacji o zakończeniu postępowania sądowego w sprawie odwołania skarżącego od decyzji odmawiającej przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, toczącego się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G., Prezes ZUS nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...], została więc wydana w czasie, gdy postępowanie w tej sprawie było zawieszone. Stąd też należy stwierdzić, że została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 97 § 2 oraz 102 Kpa). W konsekwencji również zaskarżona decyzja, utrzymująca w mocy decyzję obarczoną wadą nieważności, rażąco narusza prawo (art. 138 § 1 pkt 1 Kpa). W takiej sytuacji, stosownie do treści art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, zaszła konieczność stwierdzenia nieważności obydwu wydanych w sprawie decyzji.
Organ winien w tej sytuacji wydać najpierw postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, a do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji przystąpić dopiero po upływie terminu do wniesienia zażalenia od tego postanowienia.
Z uwagi na treść rozstrzygnięcia zbędne było rozpoznawanie sprawy pod kątem zarzutów podniesionych w skardze.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.