Uzasadnienie
Z. B. wnioskiem z dnia [...] lutego 2006 r. zwróciła się do Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, w związku z trudną sytuacją finansową. Wskazała jednocześnie, że nie posiada dokumentów potwierdzających wszystkie okresy pracy w gospodarstwie rolnym, gdzie przepracowała większość życia. Podała również, że wieloletnia praca w gospodarstwie rolnym naraziła ją na utratę zdrowia.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), odmówił przyznania Z. B. prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i emerytury rolniczej.
W uzasadnieniu organ wskazał, że Z. B. legitymuje się jedynie 64 kwartałami ubezpieczenia społecznego. Jednocześnie stwierdził, iż od dnia [...] marca 1982 r. do 2006 r. nie wykazano żadnego okresu ubezpieczenia. Podkreślił, że od 1987 r. Z. B. nie podejmowała żadnych działań zmierzających do zapewnienia sobie w przyszłości świadczenia ustawowego.
Wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy wnioskodawczyni wskazała, że decyzja Prezesa KRUS jest dla niej krzywdząca. Podała, że mąż przeznacza całe uzyskiwane świadczenie na własne potrzeby, w związku z czym nie może ona liczyć na jego finansową pomoc.
Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, nie znajdując podstaw do zmiany swojej wcześniejszej decyzji z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...], utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] maja 2006 r. nr [...]. W uzasadnieniu ponownie wskazał, że osobą zobowiązaną do alimentacji pozostaje mąż wnioskodawczyni, nadto ma ona prawo zwrócić się o stosowną pomoc do GOPS.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Prezesa KRUS Z. B. wniosła o jej uchylenie i przyznanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi zarzuciła organowi podjęcie decyzji bez przeprowadzenia analizy jej sytuacji materialnej, rodzinnej oraz stanu zdrowia. Wskazała, że [...] lutego 1995 r. Obwodowa Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] w Z. uznała ją za osobę długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, od października 1992 r., co – jej zdaniem – stanowi okoliczność szczególną. Oświadczyła, że od tego czasu nie była w stanie podjąć żadnej pracy, a uzyskiwana przez męża kwota 650 zł netto miesięcznie pozwala jedynie na skromne utrzymanie. Z. B. nie zgodziła się też z ustaleniami organu w przedmiocie liczby kwartałów podlegania ubezpieczeniu społecznemu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podał, że skarżąca była objęta ubezpieczeniem społecznym od [...] lipca 1977 r. do dnia [...] lutego 1982 r. Prezes KRUS wskazał, że prawidłowość ustaleń organu w zakresie uwzględnienia 64 kwartałów podlegania ubezpieczeniu przy wymaganych 100, potwierdzona została przez Sąd Okręgowy w B. Wydział Ubezpieczeń Społecznych w wyroku z dnia [...] sierpnia 2005 r. sygn. akt [...] oddalającym odwołanie Z. B. od decyzji Prezesa KRUS w sprawie o emeryturę rolniczą. Organ dodatkowo wskazał, że przed wydaniem decyzji wizytowano gospodarstwo rolne i ustalono, że istnieje osoba zobowiązana do alimentacji skarżącej.
Na rozprawie w dniu 15 listopada 2006 r. pełnomocnik skarżącej uzupełnił zarzuty skargi (vide protokół rozprawy) wskazując na naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu organ prawidłowo orzekł, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, o braku podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 1998 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.).
Zgodnie z w/w art. 55 ustawy, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia.
Użyty przez ustawodawcę zwrot "może przyznać" wskazuje, że decyzja w przedmiocie przyznania lub odmowy przyznania świadczenia, jako decyzja fakultatywna, pozostawiona została uznaniu organu administracji publicznej. Kontrola sądowa tego rodzaju decyzji zmierza do ustalenia i oceny, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego i czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
W niniejszej sprawie nie została wykazana przesłanka szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły spełnienie przez skarżącą warunków określonych w ustawie do uzyskania świadczenia. Prezes KRUS wskazał, że od 1987 r. skarżąca nie podejmowała żadnych działań zmierzających do zapewnienia sobie w przyszłości świadczenia. Skarżąca nie kwestionowała powyższych ustaleń w postępowaniu przed organem. Dopiero w skardze podała, że orzeczeniem wydanym w 1995 r. uznana została za osobę długotrwale niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym.
Okoliczność ta nie była podnoszona przez skarżącą w postępowaniu przed Prezesem KRUS – i tym samym nie była przedmiotem badania i oceny organu. Przypomnieć należy, iż Sąd badając legalność decyzji dokonuje oceny na dzień jej wydania. W dacie wydania zaskarżonej decyzji (bo podnoszone przez skarżącą dopiero na etapie skargi do WSA) zarzuty niezdolności do pracy nie były organowi znane.
Nie można zatem podzielić zarzutów skarżącej co do naruszenia przepisów postępowania. Wskazać należy przy tym, że – wbrew zarzutom skargi – organ zbadał sytuację rodzinną i finansową skarżącej. W aktach sprawy znajduje się odnoszący się do tych kwestii protokół z wizytacji w gospodarstwie skarżącej z dnia [...] lutego 2006 r., podpisany przez Z. B. Nie ma także podstaw, aby kwestionować liczbę ustalonych przez organ kwartałów, w których skarżąca podlegała ubezpieczeniu społecznemu, zważywszy, że kwestia ta – jak wskazał organ – była przedmiotem oceny Sądu Okręgowego w B. Wydział Ubezpieczeń Społecznych.
Rozpoznając przedmiotową skargę Sąd nie stwierdził naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów w toku podejmowania zaskarżonej decyzji.
Zgodzić należy się natomiast ze skarżącą, że decyzja Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego nie została w pełni uzasadniona w sposób wymagany art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. Powyższe uchybienie, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.
Wobec nieuwzględnienia skargi Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, stosownie do art. 200 powołanej wyżej ustawy.