Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 3 lipca 2017 r. J. S. zwróciła się do Wójta Gminy L. o zapewnienie dowozu jej syna W. S. do szkoły "[...]" Niepubliczna Szkoła Podstawowa w O. w bieżącym roku szkolnym, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Podała, że jej syn jest uczniem Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego im. [...] w C. "[...]" jest w stanie zapewnić dziecku kształcenie w rozszerzonym zakresie zajęć terapeutycznych i rehabilitacyjnych, czego, w ocenie wnioskodawczyni, nie mogła zapewnić obecna szkoła. Wskazała, że odległość z domu do w/w szkoły w O. wynosi 46 km.
W odpowiedzi, Wójt Gminy L. pismem z dnia [...] lipca 2017 r. [...] poinformował, że nie ma możliwości dowozu w/w dziecka do placówki "[...]" Niepubliczna Szkoła Podstawowa w O. Gmina L. na podstawie art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty od września 2016 roku zapewnia dowóz dziecka wnioskodawczyni do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w C, zgodnie ze skierowaniem przez Urząd Marszałkowski Województwa [...] w W. [...]. Na podstawie orzeczenia nr [...] Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. spełnia warunki nauki dla dziecka wnioskodawczyni.
J. S. na podstawie art. 3 § 2 pkt. 4 w zw. z art. 50 § 1, art. 52 § 3, art. 53 § 2 oraz 54 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na czynność odmowy (pismo z dnia [...] lipca 2017 r.) zorganizowania przez Wójta Gminy L. dowozu syna skarżącej - W. S. do "[...]" Niepubliczna Szkoła Podstawowej w O. Zaskarżonej czynności zarzuciła naruszenie:
art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty, poprzez błędną jego interpretację i niezastosowanie, co skutkowało niezasadną odmową organu zorganizowania dowozu dziecka do szkoły pomimo obowiązku ustawowego ciążącego na gminie w tym zakresie;
art. 39 ust. 4 pkt. 2 i 3 ustawy prawo oświatowe, poprzez błędną ich interpretację i niezastosowanie, co skutkowało niezapewnieniem przez organ gminy bezpłatnego transportu i opieki dla dziecka skarżącej w czasie przewozu do szkoły, brakiem wyrażenia zgody na zwrot kosztów przejazdu ucznia w sytuacji, gdy do szkoły dziecko dowożą rodzice, pominięcia istnienia ustawowego obowiązku gminy w tym zakresie
W konkluzji skargi J. S. wniosła o: stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności, zobowiązanie organu administracji do organizacji dowozu dziecka do placówki w O. bądź zawarcia ze skarżącą umowy w zakresie zwrotu kosztów dowozu dziecka wraz z opiekunem, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego.
Skarżąca wniosła także:
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w uzasadnieniu skargi na okoliczności z nich wynikające;
o zwrócenie się do Wójta Gminy L. o udzielenie informacji oraz przedstawienie dokumentacji dotyczącej zwrotu rodzicom kosztów dowozu dzieci z m. L. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej (specjalnej) w Z., gm. O., a następnie dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z uzyskanych w ten sposób informacji / dokumentów na okoliczności nieuzasadnionego różnicowania sytuacji dzieci niepełnosprawnych przez organ, o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do niniejszej skargi na okoliczności z nich wynikające.
W uzasadnieniu skargi K. S. wskazała, że jej syn - W. S. (PESEL [...]) posiada orzeczenie o niepełnosprawności - niepełnosprawność datuje się u niego od urodzenia i polega na niepełnosprawności sprzężonej: niepełnosprawności intelektualnej w stopniu umiarkowanym i niepełnosprawności ruchowej. Wobec W. S. wydano orzeczenie nr [...] o potrzebie kształcenia specjalnego (zmienione orzeczeniem nr [...]). Zmiana form i metod kształcenia ma na celu osiąganie przez ucznia sukcesów zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami, W. S. wymaga indywidualizacji w zakresie metod pracy i form z uwagi na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym, opóźniony rozwój psychoruchowy, zaburzona komunikację. Dostosowanie tempa pracy, treści oraz stosowanych metod i form oraz adaptacja otoczenia pomocy dydaktycznych ze względu na złożone niepełnosprawności, pozwoli chłopcu na rozbudzanie aktywności w poszczególnych sferach rozwojowych zgodnie z jego aktualnymi potrzebami i możliwościami, zapewniając tym samym właściwe bezpieczeństwo. (Dowód: orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego.)
Początkowo W. S. uczęszczał do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w C., do którego Wójt Gminy L. zapewniał bezpłatny dowóz dzieci niepełnosprawnych. Jednak w roku szkolnym 2017/2018 rodzice (skarżący) zdecydowali się przenieść W. S. do szkoły "[...]" Niepublicznej Szkoły Podstawowej w O., która posiada uprawnienia szkoły publicznej.
Powodem przeniesienia dziecka do innej placówki była organizacja dowozu oraz warunki edukacji w placówce w C. Panujące w placówce warunki nie zapewniały optymalnego wsparcia w edukacji i rehabilitacji W. S. - klasy liczyły aż po 6 osób, na które przypadał 1 nauczyciel orz 1 opiekun, zaś zajęcia z logopedii i rehabilitacji zapewniane były dzieciom przez jedynie 1 h w tygodniu. Kwestię problematyczną stanowiły także dojazdy. Gmina L. organizowała wyjazd do szkoły już o godz. 06.30 rano podczas, gdy zajęcia w placówce rozpoczynały się dopiero o godz. 08.00, Ponadto, dziecko kończyło zajęcia: w poniedziałek 13.15 zaś zorganizowany przez Gminę powrót do domu odbywał się o godz. 17.30. wtorek i czwartek - koniec zajęć o godz. 12.05, zaś powrót do domu o godz. 17.00, środka - koniec zajęć o godz. 12.25, zaś powrót do domu o godz. 15.30, piątek - koniec zajęć o godz. 11.15, zaś powrót do domu o godz. 16.20.
Dziecko przebywało od 2 do 4 godzin dziennie na świetlicy, przy czym stan zdrowia dziecka nie pozwala na tak długi pobyt dziecka poza domem - cztery dni ponad lub niemal 10 h. Co więcej, W. S. odbywa także zajęcia usprawniające (rehabilitację) w domu. Późne powroty dziecka do domu oraz towarzyszące im zmęczenie dziecka utrudniało, a często także uniemożliwiało realizację zajęć rehabilitacyjnych w domu.
Opisana wyżej sytuacja skłoniła skarżącą (oraz innych rodziców) do analizy oferty edukacyjnej placówek w okolicy. Placówka, do której obecnie od września 2017 r. będzie uczęszczać W. S. - "[...]" w O., niepubliczna szkoła podstawowa o uprawnieniach szkoły publicznej zapewnia dziecku dostęp do wielu form kształcenia i rehabilitacji (indywidualne zajęcia ruchowe, logopedyczne, myzykoterapia, dogoterapia, zajęcia z psychologiem, wycieczki, projekty edukacyjne, zajęcia warsztatowe i inne dostosowane do indywidualnych potrzeb dzieci). Powyższe jednoznacznie przeważyło o decyzji w przedmiocie przeniesienia W. S. do szkoły specjalnej w O. W obecnej placówce W. S. ma dostęp do edukacji celowej i ukierunkowanej na kompensację potrzeb rozwojowych. Znaczącym aspektem jest też liczebność dzieci w klasach - zaledwie od 3 do 4 osób, zaś na 1 dziecko przypada 1 opiekun. Opieka jest zapewniona na najwyższym poziomie, stosownie do indywidualnych potrzeb dziecka.
Z uwagi na przeniesienie syna do innej placówki, skarżąca złożyła stosowny wniosek o zorganizowanie dowozu dzieci do placówki w O. Pismem z dnia [...] lipca 2017r. Wójt Gminy L. odmówił zorganizowania dowozu dziecka do w/ w placówki.
Skarżąca nadmieniła, iż Wójt Gminy L. dokonuje zwrotu innym rodzicom kosztów dowozu ich dzieci z m. L. do Niepublicznej Szkoły Podstawowej (specjalnej) w Z., gm. O., co w świetle zaistniałego stanu faktycznego jawi się jako niezrozumiałe. Wójt Gminy L. dokonuje niczym nieuzasadnionego różnicowania sytuacji dzieci niepełnosprawnych. Gm. O. znajduje się pod m. O. Dystans z m. L. do gm. O. wynosi ok. 40 km, dystans z m. Z do poprzedniej placówki dziecka skarżącej w C. wynosi ok. 40 km, zaś dystans z m. Z. do m. O. (placówka obecna dziecka skarżącej) wynosi - ok. 46 km.
Skarżąca wskazała na treść art. 39 ust. 4 pkt. 2 i 3 ustawy - Prawo oświatowe oraz na treść art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty i na wyroki: WSA w Bydgoszczy z 5 czerwca 2008 r., II SA/Bd 211/2008; WSA w Łodzi z 8 sierpnia 2008 r., III SA/Łd 289/2008; WSA Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2015 r. II SA/Ol 423/15; WSA w Krakowie z dnia 30 marca 2015 r., III SA/Kr 1882/14: WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2014 r. II SA/Wa 2048/13.
Skarga wpłynęła do organu w dniu 21 sierpnia 2017 r. i został poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia [...] lipca 2017 r.). W odpowiedzi na to wezwanie Wójt Gminy L. podtrzymał swoje stanowisko (pismo organu z dnia [...] sierpnia 2017 r.)
Wójt Gminy L. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Wskazał na przepis art. 39 ust. 4 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe i stwierdził, iż obowiązkiem gminy jest zapewnienie przejazdu ucznia niepełnosprawnego do szkoły albo także zwrot kosztów tego dojazdu, na zasadach określonych w umowie zawartej między wójtem a rodzicami, jeżeli dowożenie zapewniają rodzice.
Syn skarżącej W. S. posiada orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. (znajdujące się w aktach sprawy) wydane na podstawie art.71b ust.3 ustawy o systemie oświaty, którego odpowiednikiem od dnia 1 września 2017r. jest przepis art.127 ust.10 ustawy Prawo oświatowe. W powyższym orzeczeniu zespół orzekający Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w M. zalecił, iż kształcenie specjalne syna skarżącej powinno odbywać się w szkole specjalnej, oddziale specjalnym lub w szkole integracyjnej, oddziale integracyjnym.
Gmina, kierując się zaleceniami wynikającymi z powołanego wyżej orzeczenia zapewnia bezpłatny dowóz dziecka skarżącej do najbliżej położonej specjalnej szkoły podstawowej znajdującej się w Specjalnym Ośrodku Szkolno- Wychowawczym w C., wypełniając tym samym obowiązek, o którym mowa w cyt. wyżej przepisie.
Jak przyznaje sama skarżąca odległość z miejscowości Z. do Ośrodka w C. wynosi ok.40km do O. zaś 46 km.
Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. posiada warunki (techniczne i merytoryczne) umożliwiające realizację w pełnym zakresie zaleceń zawartych w powołanym wyżej orzeczeniu dostosowane do zdolności psychofizycznych dziecka skarżącej. Zapewnia, podobnie jak "[...]", w O. dostęp dziecka do wielu form kształcenia i rehabilitację. W ośrodku funkcjonują Szkoła Podstawowa Specjalna dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualna w stopniu umiarkowanym i znacznym, gimnazjum specjalne oraz trzyletnia szkoła przysposabiająca do pracy dla tych dzieci. We wszystkich zespołach edukacyjnych pracują nauczyciele - specjaliści w zakresie oligofrenopedagogiki, surdooligofrenopedagogiki, rewalidacji, gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej oraz logopeda. W zakresie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych funkcjonują w Ośrodku dwa zespoły rewalidacyjno-wychowawcze (3-4 osobowe). W ramach tych zespołów dzieci korzystają z zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz z szeregu zajęć dodatkowych takich jak zajęcia z logopedą, psychologiem, rehabilitantem, dogoterapeutą.
Ośrodek prowadzi ponadto zajęcia na własnym basenie. Dla każdego uczestnika zespołu opracowuje się indywidualny program zajęć opracowany na dany rok szkolny. W tworzeniu programu biorą udział nauczyciele prowadzący we współpracy z psychologiem, dodatkowo w zależności od potrzeb specjaliści pracujący w placówce. Program zawiera cele realizowanych zajęć, metody i formy pracy z uczestnikiem, zakres współpracy z rodzicami uczestnika zajęć. Podlega modyfikacji w zależności od potrzeb.
Z tych powodów, uznać należy iż Gmina L. realizuje obowiązek wynikający z przepisu art.39 ust.4 pkt 1 i 3 ustawy Prawo oświatowe oferując dzieciom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art.127 tego aktu prawnego bezpłatny dowóz do najbliżej położonej szkoły specjalnej (Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C.) oferującej warunki w pełni odpowiadające zaleceniom wynikającym z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dostosowane do zdolności psychofizycznych dziecka.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona czynność Wójta Gminy L. z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu syna skarżącej do "[...]" Niepublicznej Szkoły Podstawowej w O. nie narusza prawa.
Zgodnie z art. 17 ust. 3a pkt 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 2016 r., po. 1943 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu podjęcia zaskarżonej czynności, obowiązkiem gminy jest zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywa się na podstawie art. 71b, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej i gimnazjum, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym – także do najbliższej szkoły ponadgimnazjalnej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 21. roku życia.
Z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy L. od września 2016 r. zapewniał i może zapewniać synowi skarżącej bezpłatny transport i opiekę w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, tj. do Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego w C. Organ w piśmie z dnia [...] lipca 2017 r. wskazał, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. spełnia warunki nauki dla dziecka wnioskodawczyni na podstawie orzeczenia nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ stanowisko to podtrzymał wskazując przy tym, że Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. posiada warunki techniczne i merytoryczne umożliwiające realizację w pełnym zakresie zaleceń zawartych w powołanym wyżej orzeczeniu dostosowane do zdolności psychofizycznych dziecka skarżącej. Zapewnia, podobnie jak "[...]", w O. dostęp dziecka do wielu form kształcenia i rehabilitację. W zakresie zajęć rewalidacyjno-wychowawczych funkcjonują w Ośrodku dwa zespoły rewalidacyjno-wychowawcze (3-4 osobowe).
W ramach tych zespołów dzieci korzystają z zajęć opiekuńczo-wychowawczych oraz z szeregu zajęć dodatkowych takich jak zajęcia z logopedą, psychologiem, rehabilitantem, dogoterapeutą. Ośrodek prowadzi ponadto zajęcia na własnym basenie. Dla każdego uczestnika zespołu opracowuje się indywidualny program zajęć opracowany na dany rok szkolny. W tworzeniu programu biorą udział nauczyciele prowadzący we współpracy z psychologiem, dodatkowo w zależności od potrzeb specjaliści pracujący w placówce. Program zawiera cele realizowanych zajęć, metody i formy pracy z uczestnikiem, zakres współpracy z rodzicami uczestnika zajęć i podlega modyfikacji w zależności od potrzeb.
Z akt sprawy wynika, że syn skarżącej uczęszczał do szkoły w C. i był tam dowożony przez Gminę oraz miał zapewnioną opiekę w czasie przewozu, jak wymaga tego art. 17 ust. 3a ustawy o systemie oświaty. Natomiast jak wynika ze skargi, problemem zasadniczym, który spowodował, że dziecko przeniesione zostało przez rodziców do szkoły w O. były w istocie kwestie organizacyjne - dotyczące godzin, w jakich odbywał się zorganizowany przez Gminę transport dziecka do szkoły i jego powrót oraz subiektywne twierdzenie rodziców, iż "[...]" – Niepubliczna Szkoła Podstawowa w O. zapewni lepsze warunki nauki i opieki dziecku, niż Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. W sytuacji, gdy Ośrodek Szkolno-Wychowawczy w C. oferuje warunki w pełni odpowiadające zaleceniom wynikającym z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dostosowanego do zdolności psychofizycznych dziecka skarżącej (czego w istocie skarżąca skutecznie nie zakwestionowała), a przy tym jest to najbliższa szkoła podstawowa, to brak było podstaw, aby stwierdzić bezskuteczność zaskarżonej czynności Wójta i uznać, że organ nie realizuje dowozu dzieci niepełnosprawnych do odpowiedniej do tego szkoły, skoro Gmina, zapewnia bezpłatny dowóz dzieci niepełnosprawnych do najbliżej położonej specjalnej szkoły podstawowej znajdującej się w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w C., wypełniając tym samym swój ustawowy obowiązek.
Szkoła w C. spełnia wobec syna skarżącej wymogi orzeczenia nr [...] i pozwala realizować zalecenia zawarte w tym orzeczeniu. Jest nadto najbliższą szkołą dla podstawy prawnej do uznania, iż na Wójcie spoczywa obowiązek zapewnienia dowozu dziecka skarżącej do szkoły.
W takiej sytuacji faktycznej i prawnej, brak jest po stronie organu obowiązku realizowania dowozu dziecka skarżącej do innej, dowolnie wybranej przez rodzica placówki.
W czasie, gdy została podjęta czynność Wójta (objęta niniejszą skargą) nie obowiązywał jeszcze przepis art. 39 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r., poz. 59 ze zm.). Organ nie mógł go zatem naruszyć. Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważa, że przepis art. 39 ust. 4 ustawy Prawo oświatowe jest odpowiednikiem zastosowanego przez organ w tej sprawie art. 17 ust. 3a (pkt 1) ustawy o systemie oświaty, który nie został naruszony.
Natomiast podniesione w skardze wnioski dowodowe, dotyczące przedstawionych dokumentów, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Odnosząc się natonmiast do zawartego w skardze, wraz z żądaniem stwierdzenia bezskuteczności czynności Wójta, żądania zobowiązania Wójta do zawarcia ze skarżącą "umowy w zakresie kosztów dowozu dziecka wraz z opiekunem", Sąd wskazuje, że kwestia zwrotu kosztów przejazdu nie była przedmiotem pisma Wójta z dnia [...] lipca 2017 r. i z tego powodu nie może być przedmiotem kontroli przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie. Zagadnienie dotyczące zawarcia umowy cywilnoprawnej nie należy do spraw podlegających kognicji sądu administracyjnego. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 19 października 2016 r. sygn. akt I OSK 1849/16 - warunki umowy i negocjowanie treści leżą w gestii stron umowy, a wynikłe stąd spory podlegają kompetencji sądów cywilnych.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.