Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia [...] maja 2004 r. Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców, na podstawie art. 134 kpa, stwierdził uchybienie terminu do złożenia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r., którą odmówiono stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez dziecko N. D. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu 22 stycznia 2004 r. Oddział Spraw Obywatelskich i Migracji Delegatury [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. zwrócił się do WSOiM [...] Urzędu Wojewódzkiego w P. o wszczęcie z urzędu postępowania w sprawie o poświadczenie posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletniego N. D., w związku z ubieganiem się przez rodziców małoletniego N. - R. D. i N. D., o wydanie dla niego paszportu. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewoda [...] wydał w dniu [...] stycznia 2004 r. decyzję, nr [...], którą odmówił stwierdzenia posiadania obywatelstwa polskiego przez małoletniego N. D. Decyzja ta zawierała prawidłowe pouczenie o przysługującym stronie prawie do odwołania się do Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców w terminie 14 dni od dnia otrzymania.
O treści przedmiotowej decyzji rodzice małoletniego N. zostali poinformowani za pośrednictwem Oddziału Spraw Obywatelskich i Migracji Delegatury [...] Urzędu Wojewódzkiego w L. w dniu [...] lutego 2004 r. (potwierdzają to podpisy na kopii przedmiotowej decyzji oraz adnotacja w protokole przesłuchania świadka z dnia [...] lutego 2004 r., podpisanego przez rodziców małoletniego N.).
W dniu 18 marca 2004 r. matka dziecka udzieliła pełnomocnictwa adw. K. S., który ustanowił substytuta w osobie adw. G. M. Substytut w dniu 29 marca 2004 r. zapoznał się z aktami sprawy i w dniu 13 kwietnia 2004 r. złożył odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2004 r.
W ocenie organu odwoławczego, termin do złożenia odwołania od powyższej decyzji rozpoczął swój bieg w dniu [...] lutego 2004 r., tj. następnego dnia od powiadomienia rodziców dziecka o treści decyzji.
Tak ustalony termin upłynął z dniem [...] lutego 2004 r.
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że złożenie odwołania w dniu 13 kwietnia 2004 r. nastąpiło z 48-dniowym uchybieniem terminu do złożenia odwołania, przewidzianym w art. 129 § 2 kpa.
Jednocześnie organ odwoławczy podkreślił, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi złożonej przez pełnomocnika matki dziecka do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Zdaniem pełnomocnika, zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem z przepisu art. 129 § 2 kpa wynika, że 14-dniowy termin do złożenia odwołania liczy się od doręczenia decyzji stronie.
Skarżona decyzja Wojewody [...] nie została doręczona, podczas gdy to na organie administracji publicznej ciąży obowiązek wykazania faktu doręczenia decyzji, jak i terminu doręczenia.
W ocenie pełnomocnika, wszelkie wątpliwości w tym zakresie muszą być interpretowane na korzyść strony. Brak doręczenia stronie decyzji oznacza, że nie zaczął biec termin określony w art. 129 § 2 kpa. Tym samym brak było powodów do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest uzasadniona w całości.
Zgodnie z art. 109 § 1 i § 2 kpa decyzję doręcza się stronom na piśmie. W przypadkach określonych w art. 14 § 2 decyzja może być stronom ogłoszona ustnie.
W myśl art. 14 § 2 kpa sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawa nie stoi temu na przeszkodzie.
Z powołanych przepisów wynika, że zasadą jest załatwianie spraw poprzez pisemne ich rozstrzyganie i w takiej formie doręczanie stronom.
Z przepisem art. 109 § 1 kpa koresponduje przepis art. 129 § 2 kpa, przewidujący 14-dniowy termin do złożenia odwołania od decyzji, liczony od dnia doręczenia.
W niniejszej sprawie organ I instancji sporządził na piśmie decyzję, której jednak nie doręczył matce dziecka - N. D. Obowiązujące przepisy procedury administracyjnej nie przewidują możliwości zastąpienia doręczenia decyzji sporządzonej na piśmie jej okazaniem stronie.
Z faktem doręczenia decyzji związane są skutki prawne, materialne i procesowe.
Doręczenie decyzji powinno nastąpić z zachowaniem wszelkich zasad doręczania pism, przewidzianych w rozdziale 8 kpa i tylko w przypadku zachowania tych zasad doręczenie będzie skuteczne.
Pominięcie strony postępowania przy doręczeniu decyzji stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
W świetle powyższego, powoływanie się przez Prezesa Urzędu do Spraw Repatriacji i Cudzoziemców na okoliczność zapoznania rodziców dziecka z treścią decyzji Wojewody [...] w dniu [...] lutego 2004 r. i obliczenia terminu do złożenia odwołania, począwszy od dnia następnego, nie znajduje podstawy prawnej w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego.
Należy również podkreślić, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 109 § 2 kpa.
Przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.) nie przewidują wyjątku od zasady określonej w art. 109 § 1 kpa.
Nadto, ustne ogłoszenie decyzji wymaga udokumentowania w postaci protokołu - art. 67 § 2 kpa.
Protokół ten musi spełniać wszelkie wymogi określone w art. 68 § 1 kpa. Oznacza to, że nawet w sytuacji przyzwolenia przez ustawodawcę na ustne ogłoszenie decyzji, dla ustalenia, czy decyzja ta weszła do obrotu prawnego, konieczne jest udowodnienie przez organ w sposób przewidziany w art. 67 i 68 kpa, że strona w określonym miejscu i czasie zapoznała się ze wszystkimi elementami decyzji administracyjnej.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji.