Uzasadnienie
Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 61 a w związku z art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w wyniku rozpatrzenia wniosku Z. R. z dnia [...] lutego 2014 r. orzekł o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że Z. R. został skierowany przez Powiatowy Urząd Pracy w [...] do Ośrodka Kształcenia i Doskonalenia Zawodowego [...] Sp. z o.o. celem odbycia szkolenia w dniach od [...] do [...][...] października 2013 r. pt. "[...] ". Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał stronie prawo do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 1 października 2013 r. w wysokości 988,40 zł brutto miesięcznie tj. max. 120% podstawowej wysokości zasiłku.
W dniu [...] października 2013 r. Z. R. zakończył szkolenie, wobec czego decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] orzekł o utracie prawa do stypendium z dniem [...] października 2013 r.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony z dnia 8 listopada 2013 r., (sprecyzowanego pismem z dnia 10 grudnia 2013 r.), decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...] Wojewoda [...] orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] o utracie prawa do stypendium z dniem [...] października 2013 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...] orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. znak: [...].
Pismem z dnia 31 stycznia 2014 r. strona wystąpiła do Ministra Pracy i Polityki Społecznej m.in. z wnioskiem o "stwierdzenie nieważności decyzji Ministra w oparciu o art. 156 § 1 pkt 2 kpa". Ponadto strona zażądała "uzupełnienia decyzji Ministra, o rozstrzygnięcie na zawarty w podaniu z dnia 20 grudnia 2013 r. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] orzekającej o utracie prawa do stypendium, jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa, gdyż decyzją Wojewody nie wyjaśniono sprawy".
W wyniku rozpatrzenia wyżej wymienionych wniosków Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. znale: [...] odmówił uzupełnienia własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...]. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej odmówił stwierdzenia nieważności własnej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...].
Pismem z dnia 24 lutego 2014 r. Z. R. wystąpił do Ministra Pracy i Polityki Społecznej z wnioskiem o stwierdzenie "nieważności decyzji Ministra z [...] stycznia 2014 r. (...)". Natomiast pismem z dnia 12 marca 2014 r. zainteresowany wyjaśnił, że żąda m.in. stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. znale: [...].
Zdaniem organu skoro przedmiotem rozpatrywanego wniosku Z. R. jest ocena legalności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. znak: [...], zaś wnioskodawca był również stroną postępowania zakończonego ww. decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...], to w stosunku do obu postępowań zachodzi tożsamość zarówno przedmiotowa - w zakresie podstawy prawnej, podstawy faktycznej i treści żądania strony, jak i tożsamość podmiotowa. Stwierdzenie tożsamości obu spraw administracyjnych w takim zakresie prowadzi do wniosku, iż w sprawie występuje powaga rzeczy osądzonej - res iudicata.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 11 kwietnia 2014 r. Z. R. domagał się:
- - stwierdzenia nieważności postanowienia MPiPS z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w oparciu o art 156 § 1 punkt 2 kpa, jako wydanego bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa,
- - uzupełnienia decyzji Ministra o rozstrzygnięcie, zawartego w podaniu z dnia 20 grudnia 2013 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta [...] orzekającej o utracie prawa do stypendium, jako wydanej bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa,
- - stwierdzenia nieważności decyzji Ministra z [...] stycznia 2014 r. w oparciu o art. 156 § 1 punkt 2 kpa i wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wszystkich instancji, jako bezprzedmiotowych i niewykonalnych w dniu ich wydania oraz wydanych z rażącym naruszeniem prawa,
Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 157 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...].
W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził, że jego decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. znak: [...] stanowi przeszkodę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, czyniąc rozpoznanie wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. (uzupełnionego pismem z dnia 12 marca 2014 r.) niedopuszczalnym.
Z. R. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę z dnia [...] czerwca 2014 r. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w której domagał się:
- - wyeliminowania z obrotu prawnego wszystkich dotychczas wydanych decyzji i postanowień w sprawie ze względu na istniejące wady kwalifikowane, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa,
- - stwierdzenia słusznego interesu strony do zmiany wydanych decyzji Prezydenta [...] z [...] listopada 2013 r., Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. oraz Ministra z dnia [...] stycznia 2013 r. oraz z dnia [...] maja 2014 r., w celu przeciwdziałania zagrożeniu zdrowia i życia ludzkiego oraz śmierci głodowej skarżącego (art. 154 i 161 kpa),
- - przywrócenia terminu do wniesienia skargi do WSA,
- - zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego z urzędu ze wzglądu na to, że podaniami z dnia 22 kwietnia 2014 r. i 25 maja 2014 r. strona złożyła wniosek z 8 maja 2014 r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa do Ministra Pracy i Polityki Społecznej domagając się zmiany decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] listopada 2013 r. oraz decyzji ją utrzymujących Wojewody [...] i Ministra w oparciu o art 154 i 161 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Postanowieniem z dnia 6 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 1380/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywrócił termin do wniesienia skargi Z. R. z dnia 20 czerwca 2014 r. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...].
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga rozstrzygana w świetle powyższych kryteriów, nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie przedmiotem kontroli sądowej było postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. [...].
Podstawą wydania postanowienia MPiPS z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] był art. 61a § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej kpa.
Zgodnie z art. 61 § 1 wspomnianej ustawy postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Stosownie do art. 61a § 1 ustawy, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Pod przesłanką "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Uzasadnioną przyczyną będzie na przykład fakt, że w tej samej sprawie, postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (zob. Andrzej Wróbel, Komentarz aktualizowany, LEX do art. 61a, Kodeksu postępowania administracyjnego, Stan prawny: 2015.02.01).
Konsekwencją odmowy wszczęcia postępowania jest fakt, iż organ nie prowadzi postępowania administracyjnego, a zatem nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art, 61a § 1 kpa organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 10.09.2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 141/14 oraz z dnia 17.04.2014 r. sygn. akt II SA/Wa 241/14).
Dokonana w niniejszej sprawie odmowa wszczęcia postępowania była wynikiem stwierdzenia przez organ, że decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] była już wcześniej badana w przedmiocie stwierdzenia nieważności bowiem organ decyzją z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności wskazanej decyzji z dnia [...] stycznia 2014 r.
W piśmie z dnia 24 lutego 2014 r. uzupełnionym pismem z dnia 12 marca 2014 r. skarżący przedstawił ponowny wniosek dotyczący stwierdzenia nieważności decyzji MPiPS z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].
Skoro przedmiotem wyżej wymienionego wniosku z dnia 24 lutego 2014 r. jest ocena ważności tej samej decyzji MPiPS z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], a skarżący był również stroną postępowania zakończonego decyzją MPiPS z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] to w stosunku do obu postępowań zachodzi tożsamość przedmiotowa w zakresie podstawy prawnej, faktycznej i treści żądania strony jak i tożsamość podmiotowa.
Należy zgodzić się z twierdzeniem organu zawartym w zaskarżonym postanowieniu, że tożsamość przedstawionych spraw administracyjnych daje podstawę do stwierdzenia, że ma miejsce powaga rzeczy osądzonej – res iudicata.
Decyzja MPiPS z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] stanowi zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa, przeszkodę do rozpoznania ponownego wniosku o stwierdzenie nieważności (z dnia [...] lutego 2014 r.) decyzji MPiPS z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...].
Rozpoznając wniosek z dnia 24 lutego 2014 r. o stwierdzenie nieważności decyzji MPiPS z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], organ ma obowiązek skontrolowania, czy wydanie decyzji wiązało się z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 kpa, nie jest natomiast związany żądaniem strony. Organ nadzoru stwierdza bowiem nieważność decyzji lub wydanie jej z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa) w takim zakresie, w jakim ustali występowanie wady określonej w art. 156 § 1 kpa, bez względu na granice żądania zgłoszonego przez stronę.
Należy zgodzić się z twierdzeniem organu, że w sytuacji gdy w przedmiotowej sprawie wydano decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności, to sprawa została zbadana w całym zakresie przesłanek nieważności i nie może być badana ponownie.
W przypadku gdy orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny kwestię stwierdzenia nieważności danej decyzji funkcjonuje w obrocie prawnym, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest bezprzedmiotowe. Dopiero, eliminacja z obrotu prawnego, wspomnianego rozstrzygnięcia otworzyłaby możliwość ponownego badania tej samej sprawy.
Podkreślić należy, że skoro w sprawie wydano już decyzję w przedmiocie stwierdzenia nieważności (decyzja z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...]), to mamy do czynienia ze stanem rzeczy osądzonej i nie jest możliwe orzekanie w tym przedmiocie po raz kolejny.
Ma rację organ twierdząc, że ponowne merytoryczne rozpoznanie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...], byłoby naruszeniem zasady trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa. Ponowne merytoryczne rozpoznanie tego wniosku dałoby podstawę do stwierdzenia zgodnie z art. 156 § 1 pkt 3 kpa nieważności decyzji wydanej w konsekwencji takiego postępowania.
W ocenie Sądu, kwestionowane przez skarżącego postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] nie zawiera wad, które uzasadniałyby jego uchylenie. Postanowienie zostało wydane przez właściwy organ, skierowano je do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej, a przy jego wydaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do jego uchylenia.
Z tych względów Sąd uznał, że wydane w sprawie postanowienie jest prawidłowe, natomiast zarzuty podniesione w skardze są nieuzasadnione.
Nadmienić należy także, że w sprawie nie zachodziły też podstawy do zawieszenia postępowania zgodnie z art. 124 i 125 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 powołanej wyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.