Uzasadnienie
Uchwałą nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., podjętą na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.), § 4 oraz § 21 ust. 1 uchwały nr XLIII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 309, poz. 9577 z późn. zm.), udzielono kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i umieszczenia na liście osób oczekujących P. C. – biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu uchwały.
W uzasadnieniu uchwały podano, iż w dniu 3 października 2007 r. P.C. poinformował, że aktualnie mieszka w [...] przy ul. [...]. Wynajmuje tam pokój o pow. 16 m2.
Wskazano, iż rodzina wnioskodawcy spełnia kryteria określone w § 4 powołanej wyżej uchwały nr XLIII/1010/2004 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r.
Uchwałą nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2011 r., na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.), § 4 w zw. z § 22 ust. 1, 2 i 5, § 24 ust. 1 oraz § 28 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), skreślono z listy oczekujących na najem lokalu P. C., biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny zawarty w uzasadnieniu projektu uchwały.
W uzasadnieniu projektu podano, iż wnioskodawca spełnia kryteria określone w § 4 uchwały, natomiast skierowanie go do zawarcia umowy najmu lokalu pozostaje w sprzeczności z § 22 ust. 1 i 2 w zw. z ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 174/12, stwierdził nieważność uchwały nr [...], jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa miejscowego, jakim jest wskazana wyżej uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.
Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie weryfikacji opisanej w § 28 ust. 1 uchwały było uprawnione, nie mogło natomiast doprowadzić do negatywnej weryfikacji. Organ od momentu umieszczenia skarżącego P. C. na liście oczekujących na najem lokalu wiedział, że skarżący nie przebywa na terenie [...]. Podejmując uchwałę z [...] grudnia 2007 r., Zarząd [...] znał miejsce zamieszkania skarżącego i okoliczności tej nie uznał za dyskredytującą w zakresie udzielenia kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i umieszczenia na liście oczekujących. Dane skarżącego kilkakrotnie były przedmiotem weryfikacji, stosownie do § 26 ust. 3 uchwały, które nie wywołały skutku określonego w tym przepisie. Nie uległy zatem zmianie okoliczności, które uprawniały wnioskodawcę do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 2138/12 oddalił skargę kasacyjną Zarządu [...] od powyższego wyroku.
Sąd kasacyjny wskazał, iż wykładnia art. 28 ust. 1 uchwały nr [...] dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest prawidłowa. Przepis ten dotyczy końcowego etapu dochodzenia do zawarcia umowy najmu, poprzedzającego zawarcie umowy najmu konkretnego lokalu, wskazanego i przyjętego przez wnioskodawcę zgodnie z § 27 uchwały. Na tym etapie przyczyną negatywnej weryfikacji nie mogą być te sam okoliczności, które uprawniały wnioskodawcę do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu.
Przed uprawomocnieniem się wyroku WSA w Warszawie Zarząd [...]uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2012 r., podjętą na podstawie art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Nr 41, poz. 361 z późn. zm.), § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485) zmienionej uchwałą nr XCIII/2729/2010 (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 203, poz. 6025), § 4, § 24 ust. 1, § 26 ust. 3 i § 28 ust. 1 uchwały nr LVII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937) zmienionej uchwałą nr XVII/353/2011 (Dz. Urz.
Woj. Maz. Nr 116, poz. 3676), cofnął kwalifikację P.C.i, udzieloną na podstawie uchwały nr [...] Zarządu [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] – biorąc pod uwagę obowiązujący stan prawny i faktyczny, który jednakże nie został przedstawiony.
Pismem z dnia 11 kwietnia 2013 r. P. C. wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, tj. do potwierdzenia uprawnienia w postaci wpisu na listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2013.
Uchwałą nr [...] z dnia [...] maja 2013 r. Zarząd [...] oddalił wezwanie P.C. do usunięcia naruszenia prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe uchwały Zarządu [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. i z dnia [...] maja 2013 r. P. C. wniósł o ich uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonym uchwałom skarżący zarzucił:
- 1. naruszenie uchwały nr LVIII/1751/2001 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.) poprzez cofnięcie kwalifikacji do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, w sytuacji braku uprawnienia do cofnięcia skarżącemu kwalifikacji,
- 2. naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. poprzez brak odpowiedniego uzasadnienia skarżonych uchwał, w szczególności uchwały nr [...]z dnia [...] października 2012 r. polegającym na braku powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, uzasadnienia prawnego i faktycznego oraz stosownego pouczenia,
- 3. naruszenia art. 8 poprzez działanie organu sprzeczne z zasadą zaufania, polegające na wydaniu w sprawie skarżącego kolejnej uchwały prowadzącej do usunięcia jego nazwiska z listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu, w przypadku, gdy poprzednia uchwała skreślająca skarżącego z lisy oczekujących na zawarcie umowy najmu została uznana za nieważną.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc, iż skarżący nie wskazał, który z przepisów uchwały lokalowej został naruszony. Zgodnie z § 24 ust. 1 uchwały lokalowej, o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu rozstrzyga Zarząd Dzielnicy, a zatem ma on również możliwość zmiany wcześniej podjętej decyzji m.in. z uwagi na spełnienie bądź niespełnienie przez wnioskodawcę określonych uchwałą kryteriów wynajmowania lokalu z mieszkaniowego zasobu [...].
Organ wskazał, że do daty wydania zaskarżonej uchwały P.C. od kilu lat nie mieszkał na obszarze [...], brak było zatem podstaw do uznania, że [...] stanowi miejsce jego stałego pobytu. Zarząd [...] rozpatrując przedmiotową sprawę wziął pod uwagę fakt, że stałym miejscem zamieszkania rodziny C., nieprzerwanie od 2007 r., była Gmina [...]. Tym samym należało stwierdzić, że skarżący nie spełnia kryteriów niezbędnych do zawarcia umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. Z uwagi na powyższe Zarząd Dzielnicy [...] podjął uchwałę nr [...] z dnia [...] października 2012 r., na mocy której cofnął skarżącemu kwalifikacje do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu, udzielonej na podstawie uchwały nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2007 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżenie powyższej uchwały nr [...] w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) do sądu administracyjnego jest dopuszczalne. Istniejące w orzecznictwie kontrowersje co do możliwości zaskarżania tego typu uchwał do sądu administracyjnego zostały ostatecznie przesądzone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 lipca 2010 r., I OPS 4/08 (ONSAiWSA 2008/6/90), w której Sąd stwierdził, że uchwała zarządu [...], odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarżący dopełnił także, wynikającego z art. 101 ust. 1 u.s.g., wymogu wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa oraz zachował termin do wniesienia skargi, a jego legitymacja skargowa, oparta na interesie prawnym, nie budzi wątpliwości Sądu. Normą prawną, z której ten interes należy wyprowadzić są bowiem przepisy § 4 oraz § 5 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937), ustanawiające uprawnienie do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Przepisy tej uchwały stanowiły jednocześnie materialnoprawną podstawę zaskarżonej uchwały Zarządu [...] z dnia [...] października 2012 r.
Uchwała Rady m.st. Warszawy, nr LVIII 1751/2009 w § 4 określa ogólne przesłanki, uprawniające do zawarcia najmu lokalu mieszkalnego. Są to: bezdomność albo pozostawanie w trudnych warunkach mieszkaniowych, za które uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkaniowej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego (pkt 1), a nadto nieprzekroczenie średnim miesięcznym dochodem w gospodarstwie domowym minimum dochodowego przypadającego na jednego członka tego gospodarstwa (pkt 2).
Powołany w podstawie zaskarżonej uchwały § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy stanowi natomiast, iż wnioski zaopiniowane przez Komisję rozpatruje zarząd dzielnicy, który rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu.
Stosownie do § 26 ust. 3 uchwały, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. Także w przypadku niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji, o której mowa w ust. 1, zarząd dzielnicy może dokonać skreślenia z listy (§ 28 ust. 4).
Zasadnie skarżący podnosi, iż uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Miasta Stołecznego Warszawy nie przewiduje możliwości "cofnięcia kwalifikacji" osobie wpisanej na listę oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Zaskarżona uchwała nie znajduje podstaw w powołanych w niej przepisach Rady Miasta z dnia 9 lipca 2009 r., w tym zwłaszcza przepisach § 26 ust. 3 i § 28 ust.
4. Podjęcie tej uchwały w istocie zmierzało do zachowania stanu określonego uchwałą nr [...], którą Zarząd [...] z dnia [...] października 2011 r. dokonał skreślenia P. C. z listy oczekujących na najem lokalu, zaś Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 174/12, stwierdził jej nieważność.
Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 594), nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1 albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego.
W myśl ust. 2 powołanego przepisu, jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem.
Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w myśl art. 200 i 205 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi