Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem nr [...]z dnia [...]maja 2006 r., wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nr [...]z dnia [...] kwietnia 2006 r., wydanego na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 219 Kodeksu postępowania administracyjnego, którym odmówił W.P. wydania zaświadczenia o ustaleniu pomniejszenia ceny wykupu zajmowanego przez niego, na podstawie decyzji administracyjnej, lokalu mieszkalnego w B. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podał, że W.P. zajmuje lokal mieszkalny przy ul. [...]przydzielony mu w 1980 r. jako kwaterę stałą, gdy pełnił służbę wojskową żołnierza zawodowego ówczesnych Wojsk [...] Mieszkanie to wówczas pozostawało w trwałym zarządzie MSWiA, a po wydaniu przez Prezydenta Miasta B. decyzji z dnia [...] listopada 2001 r. o wygaszeniu zarządu MSWiA, pozostaje w zasobach mieszkaniowych Gminy B..
W 1991 r., po rozformowaniu jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza, W.P. podjął służbę w Straży Granicznej. Obecnie posiada uprawnienia do emerytury policyjnej, przyznanej na podstawie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnemu funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214 z późn. zm.).
Wnioskiem z dnia 27 października 2004 r., adresowanym do Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA, W.P. domagał się wydania zaświadczenia o ustaleniu pomniejszenia ceny wykupu zajmowanego lokalu mieszkalnego nr [...]przy ul. [...] w B. Zamierzał bowiem nabyć to mieszkanie na warunkach określonych w art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.).
Organ odmówił wydania W. P. takiego zaświadczenia, ponieważ nie należy on do kręgu osób uprawnionych do nabycia lokalu mieszkalnego, wymienionych w powołanym art. 86 ust. 1 ustawy o zakwaterowania Sił Zbrojnych RP. Stosownie bowiem do postanowień powołanego przepisu, uprawnienia do nabycia lokalu mieszkalnego na warunkach określonych w art. 58 ust. 1-5 tej ustawy, przysługują emerytom lub rencistom wojskowym, zwolnionym z zawodowej służby wojskowej z jednostki organizacyjnej podległej lub nadzorowanej przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub członkom rodziny uprawnionym do wojskowej renty rodzinnej. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji jednoznacznie wynika, że W.P. jako funkcjonariusz Straży Granicznej, otrzymuje emeryturę policyjną i nie nabył uprawnień do emerytury wojskowej, określonych w ustawie z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 36, poz. 105 z późn. zm.).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie W.P. i wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, zarzucając naruszenie art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1976 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (tekst jednolity: Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 z późn. zm.). Przepis ten wymienia osoby, które nabyły prawo do kwatery i poza emerytami i rencistami wojskowymi wymienia żołnierzy zwolnionych z czynnej służby wojskowej, pełnionej jako służba stała, nawet jeśli nie nabyli uprawnień do renty lub emerytury wojskowej, a wypowiedzenie stosunku służbowego nastąpiło z powodu przekształcenia lub likwidacji jednostki wojskowej. Likwidacja Wojsk [...] nie była zależna od żołnierzy służących w tych jednostkach. Podniósł, że po utworzeniu Straży Granicznej dalej pełnił służbę na tym samym stanowisku, jakie pełnił w jednostce WOP i powierzano mu takie same obowiązki służbowe.
Łącznie w jednostkach WOP służył 17 lat, a w Straży Granicznej 7 lat, a ponadto 8 lat pracował w różnych "cywilnych" zakładach pracy. Po 31 latach pracy i służby odszedł na emeryturę policyjną z orzeczoną drugą grupą inwalidzką w związku ze służbą.
Zarzucił także naruszenie art. 154 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1999 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 234, poz. 1997), co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia. W jego ocenie, organ bezzasadnie ograniczył stosowanie tego przepisu do sytuacji określonych w art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.).
Podał ponadto, że w 2005 r. Dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA wydał zaświadczenie o żądanej przez niego treści dla 51 osób, emerytów policyjnych oraz funkcjonariuszy Straży Granicznej i w ten sposób umożliwił tym osobom nabycie zajmowanych kwater stałych ze zniżką ceny o 95%.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, powołując się na ustalony stan faktyczny i prawny, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania.
Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Rozpatrując skargę W.P. pod tym kątem, Sąd uznał, że jego skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z innych przyczyn, niż w skardze powołanych, na podstawie art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Podstawę prawną wydania zaskarżonego postanowienia stanowił przepis art. 219 kpa. Przepis ten stanowi, że odmowa wydania zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.
Wyróżnić trzeba trzy przypadki odmowy wystawienia zaświadczenia:
- 1. brak interesu prawnego osoby ubiegającej się o zaświadczenie,
- 2. niewłaściwość organu, do którego skierowano żądanie o wydanie zaświadczenia,
- 3. gdy organ nie może spełnić żądania odnośnie treści zaświadczenia.
Postępowanie dotyczące wydawania zaświadczeń stanowi rodzaj uproszczonego i w znacznym stopniu odformalizowanego postępowania o charakterze administracyjnym, obowiązującego organy administracyjne przy podejmowaniu czynności materialno-technicznych polegających na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego. Jest to postępowanie o charakterze uproszczonym ze względu na niezbyt rozbudowaną jego regulację prawną, założoną w przepisach szybkość postępowania organu administracyjnego przy ograniczonym formaliźmie czynności oraz szeroką dostępność tego postępowania dla różnych podmiotów. Minimalne rygory proceduralne muszą być jednak w tym postępowaniu zachowane, ponieważ wydanie zaświadczenia, które ma urzędowy charakter i który, w myśl art. 75 kpa, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.
Przepisy art. 217 i 220 kpa uprościły szereg czynności dowodowych w postępowaniu administracyjnym oraz ograniczyły żądania zaświadczeń na potwierdzenie różnych okoliczności.
Zgodnie z treścią zawartą w tych przepisach, postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane wyłącznie na podstawie żądania osoby uprawnionej. Osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać przepis prawny dający podstawę tych starań (art. 217 kpa).
Przepis art. 220 kpa zmierza natomiast do odformalizowania stosunków jednostki z administracją przez ograniczenie domagania się zaświadczeń, jeżeli dane mogą być potwierdzone w inny sposób. Nie jest to zbytek formalizmu, lecz pewien środek prawny ograniczenia żądania zaświadczeń i posługiwania się nimi. W obrocie prawnym bowiem zaświadczenia mogą wieść samodzielny żywot, niekoniecznie odpowiadając aktualnemu stanowi faktycznemu i prawnemu po pewnym czasie i wobec tego pewna reglamentacja ich wystawiania spełnia postulat bezpieczeństwa obrotu prawnego.
W niniejszej sprawie organ I instancji, jak i II instancji, przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego z dnia 27 października 2004 r. o ustaleniu pomniejszenia ceny wykupu zajmowanego lokalu mieszkalnego, dopuściły się naruszenia wszystkich tych norm procesowych, o czym świadczą uzasadnienia zaskarżonych postanowień. Sprowadzają się one wyłącznie do przytoczenia okoliczności faktycznych, których ustalenie nie należało do kompetencji tych organów, nie wspominają natomiast o tych, które mogły stanowić podstawę do wydania zaświadczenia o żądanej treści.
W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono, czy Dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA w W., był organem uprawnionym i zobowiązanym do wydania zaświadczenia o treści żadnej przez skarżącego. Na jakiej podstawie prawnej spoczywał na tym organie taki obowiązek. Nie wyjaśniono, na jakiej podstawie i jaki organ żądał od skarżącego przedstawienia takiego zaświadczenia.
Obowiązkiem organów było rozważenie i wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności i dopiero na tej podstawie zajęcie stanowiska w sprawie wniosku skarżącego o wydanie mu zaświadczenie o żądanej treści.
Sprawa wymaga więc ponownego, bardzo pilnego, wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania, zgodnie z wiążącymi wskazaniami Sądu i dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c oraz art. 152 w związku z art. 132 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.