Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], którą odmówił E. S. przyznania na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) renty rodzinnej w drodze wyjątku na rzecz małoletnich dzieci: P. S. i T. S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał m.in., że przedmiotowe świadczenie jest pochodnym świadczenia, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej i w związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie odpowiednich przesłanek przez osobę zmarłą. Świadczenie w drodze wyjątku może zostać przyznane o ile wnioskodawca spełnia łącznie określone w art. 83 ust. 1 powołanej ustawy warunki, tzn.:
- 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania.
W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego organ ustalił, że ojciec dzieci na przestrzeni 30 lat życia udowodnił okres ubezpieczenia wynoszący 4 lata, 6 miesięcy i [...] dni. Ponadto, w 10-leciu przypadającym przed datą zgonu w dniu [...] czerwca 2005 r. zamiast wymaganych przepisami ustawy 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych ojciec dzieci udowodnił jedynie 1 rok, 9 miesięcy i [...] dni tych okresów. W latach 1992-1993 oraz 1998-2000 ojciec dzieci nie wykonywał zatrudnienia, natomiast od dnia [...] listopada 2000 r. do dnia śmierci, tj. [...] czerwca 2005 r., czyli przez okres 4 lat, 6 miesięcy i [...] dni nie został udowodniony żaden okres pracy poparty opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe.
W związku z powyższym, zdaniem organu, nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód do wykonywania zatrudnienia i nabycia uprawnień do świadczenia ustawowego, ponieważ we wspomnianych okresach ojciec dzieci nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy i nie istniały przeszkody do kontynuowania ubezpieczenia. Jednocześnie organ podniósł, iż trudne warunki materialne nie stanowią dostatecznej podstawy do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r. stała się przedmiotem skargi złożonej przez E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wskazała na chorobę alkoholową męża i ciężką sytuację materialną.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i powtórzył ustalenia faktyczne i prawne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki.
W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej – rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).
W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej.
Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E. N. Wicedyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno – Rentowych.
W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu W. P. Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej.
Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił od badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącą zarzutów.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.