Uzasadnienie
W dniu 6 listopada 2002r. Z. S. zwrócił się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.).
Po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] stycznia 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że Z. S. złożył do Sądu Apelacyjnego – Sądu [...] w W. apelację w sprawie przyznania emerytury, i w związku z tym do czasu zakończenia postępowania sądowego i uprawomocnienia się wyroku, kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może zostać rozstrzygnięta.
Wyrokiem z dnia [...]stycznia 2003 r. Sąd Apelacyjny – Sąd [...] w Warszawie oddalił apelację Z. S., co zakończyło postępowanie sądowe w sprawie przyznania emerytury.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie i jednocześnie odmówił Z. S. przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W dniu 27 maja 2004 r. skarżący zwrócił się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc fakt niepełnosprawności brata, nad którym skarżący zmuszony jest sprawować stałą opiekę. Ta okoliczność uzasadnia, jego zdaniem, wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury w drodze wyjątku.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] czerwca 2004 r. wydał decyzję, mocą której utrzymał swoje rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. Podniósł w uzasadnieniu niespełnienie przez Z. S. wymogu całkowitej niezdolności do pracy jako jednej z przesłanek koniecznych do uzyskania świadczenia w drodze wyjątku i braku wymaganego przez ustawę wieku emerytalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. S. przytoczył te same argumenty, których użył we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy skierowanym do organu.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie powołując się w uzasadnieniu na podstawy faktyczne i prawne, jakie zawarł w wydanych decyzjach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z zupełnie innych powodów, aniżeli tych, które zostały w niej zawarte. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a jednocześnie obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego także wówczas, gdy dany zarzut nie zostanie podniesiony w skardze.
W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2003 r. zawieszono postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Apelacyjnym - Sądem [...] w W. w sprawie przyznania emerytury. Po wydaniu wyroku z dnia [...]stycznia 2003 r. i zakończeniu sprawy przed Sądem Apelacyjnym – Sądem [...] Prezes ZUS nie wydał postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Organ dokonał podjęcia zawieszonego postępowania dopiero w decyzji z dnia [...] maja 2004 r., mocą której rozstrzygnął kwestię merytoryczną będącą jego przedmiotem. Prezes ZUS nie wydał odrębnego postanowienia podejmując zawieszone postępowanie, a w istocie rozpoznał sprawę.
Zatem zauważyć należy, iż de facto decyzja ta została wydana w trakcie zawieszenia postępowania, a zatem z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.). Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydając w dniu [...] czerwca 2004 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] maja 2004 r. także rażąco naruszył prawo.
Podkreślenia wymaga, iż w świetle art. 102 Kpa. w okresie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych. Może podejmować jedynie czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia - art. 100 § 1 i § 3 Kpa.. Ustanie przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania wywołuje obowiązek organu administracji publicznej do jego podjęcia.
Podjęcie zawieszonego postępowania w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty stanowi przejaw niedopuszczalnej praktyki na gruncie obowiązującego prawa. Wpierw organ w formie postanowienia podejmuje zawieszone postępowanie, a następnie - wydając decyzję - rozstrzyga sprawę co do jej istoty.
W konkluzji stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.).
Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 119 pkt 1 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 w/w ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.