Uzasadnienie
Postanowieniem z [...] czerwca 2020 r., znak: [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS"), działając na podstawie art. 61a § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256, dalej: "k.p.a.") odmówił B. W. (dalej: "skarżąca") wszczęcia postępowania w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. poz. 303).
Z akt postępowania wynikało, że wnioskiem z 4 marca 2019 r. B. W. wystąpiła o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego. Decyzją z [...] marca 2019 r. Prezes ZUS odmówił przyznania tego świadczenia. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Prezes ZUS decyzją z [...] maja 2019 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję odmawiającą przyznania skarżącej świadczenia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w okresie od [...] marca 1970 r. do [...] sierpnia 2008 r. skarżąca wychowała trójkę dzieci.
Na powyższą decyzję, B. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1397/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skarżąca nie wniosła o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Przy piśmie z 11 marca 2020 r. Sąd zwrócił do organu akta postępowania wraz z odpisem prawomocnego wyroku z 7 stycznia 2020 r.
Następnie wnioskiem z [...] marca 2020 r. złożonym na urzędowym formularzu ERSU,skarżąca wystąpiła ponownie do Prezesa ZUS o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
W tym stanie faktycznym Prezes ZUS wydał wymienione na wstępie postanowienie z [...] czerwca 2020 r., znak: [...].
W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 61 § 1 oraz 61a § 1 k.p.a. i wskazał, że sprawa uprawnień do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego została w sposób ostateczny rozstrzygnięta decyzją z [...] maja 2019 r. Dalej podniósł, że skarżąca nie powołała żadnych nowych okoliczności faktycznych mających wpływ na zmianę stanowiska zajętego w sprawie wszczęcia postępowania w sprawie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego.
Skargę na wymienione na wstępie postanowienie Prezesa ZUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. W. W uzasadnieniu podkreśliła, że organ nie wziął pod uwagę, że do wniosku dołączyła dokumenty – zeznania świadków, a także nie odniósł się do zaproponowanej przez nią możliwości proporcjonalnego przyznania świadczenia.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu.
Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.").
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61a § 1 k.p.a. gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Przepis ten, zawiera zatem dwie samodzielne przesłanki, które nie muszą być spełnione łącznie. Jedną z nich jest wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę nieuprawnioną, natomiast drugą są: "inne uzasadnione przyczyny". Jak wskazuje się w doktrynie, jako "inne uzasadnione przyczyny" należy rozumieć "przypadki pierwotnej bezprzedmiotowości postępowania, tj.: a) wniesienie żądania przez osobę niemającą zdolności do czynności prawnych; b) wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej. Można tu wyróżnić następujące przypadki: – sprawa należy do zakresu działania organów administracji, ale podlega załatwieniu w innej formie niż decyzja, np. w formie czynności materialno-technicznej, aktu stanu cywilnego lub zaświadczenia, – sprawa ma charakter administracyjny, ale dane uprawnienie lub obowiązek wynika wprost z ustawy (lub wydanego na jej podstawie aktu normatywnego) i nie wymaga konkretyzacji (rozstrzygnięcia) w formie decyzji, – sprawa ma charakter administracyjny, ale nie jest objęta w ogóle regulacją administracyjnoprawną (np. korzystanie z wód niewykraczające poza korzystanie powszechne w granicach określonych przepisami prawa wodnego; wpłaty na fundusze społeczne oparte na zasadzie dobrowolności), – sprawa nie ma charakteru administracyjnego, lecz cywilnoprawny i załatwiana jest w formie umowy albo jednostronnej czynności cywilnoprawnej; c) wniesienie żądania w sprawie rozstrzygniętej już decyzją; d) wniesienie żądania w sprawie, w której toczy się postępowanie przed właściwym organem administracji; e) wniesienie żądania po upływie terminu określonego w ustawie dla dochodzenia określonych praw (przedawnienie materialnoprawne)" (por. Z. R. Kmiecik, Wszczęcie ogólnego postępowania administracyjnego, Warszawa 2014, s. 211–212).
W niniejszej sprawie zatem za "inną uzasadnioną przyczynę" uznać należy res iudicata - funkcjonowanie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej tożsamą sprawę. Wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia dotyczy kwestii, która stanowiła już przedmiot postępowania zakończonego decyzją ostateczną Prezesa ZUS z [...] maja 2019 r. Decyzja ta, jak wskazano na wstępie, stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - prawomocnym wyrokiem z 7 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1397/19, Sąd oddalił skargę.
Biorąc pod uwagę powyższe, należy wskazać, że nie można bowiem ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie podkreśla się, że warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy. W przedmiotowej sprawie taka właśnie sytuacja zachodzi.
Reasumując Sąd uznał, że Prezes ZUS, działając na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. zasadnie odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na wniosek B. W. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.