Uzasadnienie
Z. S. (dalej "skarżący", "wnioskodawca") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego w niniejszej sprawie.
Z nadesłanego formularza PPF wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania skarżącego jest emerytura w wysokości 3600 zł pomniejszona o koszty egzekucji komorniczej. Skarżący wskazał, że poza mieszkaniem, stanowiącym wspólność małżeńską z żoną, nie posiada żadnego innego majątku ani przedmiotów wartościowych. Aktualnie skarżący posiada majątkową rozdzielność małżeńską.
Ponieważ złożone przez skarżącego oświadczenie nie zawierało pełnych informacji co do jego aktualnej sytuacji finansowej oraz sytuacji finansowej żony, pismem Sądu z dnia 13 stycznia 2015 r. został on wezwany do uzupełnienia, w terminie 7 dni przedmiotowego wniosku poprzez nadesłanie:
- a) aktualnego dokumentu potwierdzających dochód skarżącego z emerytury,
- b) dokumentów potwierdzających dochody żony skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- c) wyciągów z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy,
- d) oświadczenia o wysokości wydatków ponoszonych w gospodarstwie domowym skarżącego ze wskazaniem źródeł tych wydatków oraz ich miesięcznej wysokości,
- e) dokumentu potwierdzającego wszczęcie przeciwko skarżącemu postępowania egzekucyjnego oraz wysokość miesięcznych zobowiązań z tego tytułu.
Wezwanie do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało skarżącemu doręczone w dniu 15 stycznia 2015 r. (k. 38 akt sądowych). Tym samym termin do uzupełnienia braków wniosku upłynął bezskutecznie w dniu 22 stycznia 2015 r
Skarżący w dniu 16 stycznia 2015 r. nadesłał dokumenty źródłowe, w tym decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSW z dnia [...] lutego 2013 r., kopię wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...], o zniesieniu pomiędzy skarżącym a jego żoną W. S. ustawowej majątkowej wspólności małżeńskiej z dniem uprawomocnienia się wyroku, kopię planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji komorniczej oraz oświadczenie o wydatkach koniecznych. W oświadczeniu tym wskazał na następujące wydatki miesięczne: raty z tytułu kredytów – około 900 zł, opłaty za usługi telekomunikacyjne- około 200 zł, opłaty związane z utrzymaniem mieszkania- 400 zł oraz bieżące wydatki- około 500 zł.
Skarżący nie wykonał wezwania Sądu z dnia 13 stycznia 2015 r. w zakresie w jakim został on zobowiązany do nadesłania wyciągów z posiadanych przez siebie oraz żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat terminowych z okresu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów potwierdzających dochody żony z okresu ostatnich trzech miesięcy. Skarżący nie złożył również żadnego oświadczenia w tym zakresie.
Rozpatrując wniosek stwierdzono, co następuje:
W postępowaniu z wniosku o przyznanie prawa pomocy nie zostały wyjaśnione podstawowe okoliczności dotyczące rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego oraz jego możliwości płatniczych. Przede wszystkim skarżący nie przedstawił żadnych informacji ani dokumentów, odnoszących się do dochodów uzyskiwanych aktualnie przez jego żonę. W odpowiedzi na wezwanie z dnia 13 stycznia 2015 r. wnioskodawca nadesłał jedynie odpis wyroku Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] o zniesieniu pomiędzy nim a jego żoną – W.S. ustawowej majątkowej wspólności małżeńskiej.
W ocenie referendarza sądowego fakt pozostawania przez skarżącego z małżonką w ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej nie ma znaczenia dla sprawy. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r. nr 9 poz. 59 ze zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie, iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r., sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r., sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r., sygn. akt I FZ 463/08).
Stosownie do treści art. 252 § 1 P.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym.
Z kolei art. 255 P.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Mając na względzie treść powołanych przepisów, w pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy może być wyłącznie ocena rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych osoby ubiegającej się o przyznanie tego prawa, przy czym z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że to na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie żądania w tym zakresie. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 P.p.s.a. dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń uzupełniających to oświadczenie.
W niniejszej sprawie skarżący wnioskował o ustanowienie radcy prawnego. Warunkiem przyznania prawa pomocy w powyżej wskazanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej jako P.p.s.a.) jest wykazanie braku możliwości poniesienia przez skarżącego pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Nieudzielanie przez skarżącego wymaganych informacji w zakresie aktualnych dochodów oraz stanu majątkowego żony powoduje, iż brak jest możliwości ustalenia, czy skarżący spełnia tę przesłankę.
Informacje, do których udzielenia zobowiązano skarżącego, a które nadal pozostały niewyjaśnione miały istotny wpływ na merytoryczne rozpoznanie złożonego przez niego wniosku o ustanowienie radcy prawnego, rzutując przede wszystkim na prawidłową ocenę jego sytuacji materialno – bytowej. Okoliczności te nie mogą stanowić domniemania ze strony zarówno referendarza sądowego jak i Sądu, zwłaszcza gdy mają stanowić podstawę udzielenia pomocy finansowej ze środków publicznych. Rodzi to obowiązek wszechstronnego ich wyjaśnienia, zwłaszcza gdy informacje udzielone przez osobę wnioskującą o przyznanie prawa pomocy budzą wątpliwości, albo po prostu okazują się niewystarczające dla dokonania tej oceny.
Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy, z czym związany jest ścisły rygoryzm. Jeżeli strona pomimo nie budzącej wątpliwości treści wezwania nie stosuje się do niego i nie udziela wymaganych informacji – do czego ma oczywiście prawo, musi się przez to liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami z tego tytułu.
W tej sytuacji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.