Uzasadnienie
Kierownik Rejonowego Urzędu Pracy Nr [...] w Ł. decyzją z dnia [...] października 1998 r. nr [...], uznał A. W. z dniem [...] września 1998 r. za osobę bezrobotną i przyznał jej z dniem [...] września 1998 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnego w wysokości 120% zasiłku podstawowego, a następnie Kierownik Powiatowego Urzędu Pracy [...] decyzją z dnia [...] września 1999 r. nr [...] orzekł o utracie przez wymienioną prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...] września 1999 r. z powodu upływu okresu jego pobierania.
Po dostarczeniu przez skarżącą w dniu [...] września 2004 r. świadectwa pracy, z którego wynikało, że w okresie od [...] września 1990 r. do [...] stycznia 2000 r. była ona zatrudniona w Szkole Podstawowej Nr [...] w Ł., Prezydent Miasta Ł. postanowieniem z dnia [...] września 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5, art. 147, art. 149 i art. 150 § 1 k.p.a., wszczął z urzędu postępowanie o wznowienie postępowania w sprawie opisanej już wyżej decyzji z dnia [...] października 1998 r. nr [...], a następnie decyzją z dnia [...] października 2004 r. nr [...], mając za podstawę art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001) oraz art. 146 § 1 k.p.a., nie uchylił decyzji z dnia [...] października 1998 r. nr [...] stwierdzając, że skarżąca z uwagi na powyższe zatrudnienie nie mogła uzyskać statusu osoby bezrobotnej, jednakże z uwagi na upływ pięcioletniego okresu, należało orzec jak w sentencji.
Następnie Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], działając na podstawie art. 76 ust. 1 i 2 cytowanej już wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, stwierdził o nienależnie pobranym świadczeniu przez A. W. w kwocie [...] zł za okres od [...] września 1998 r. do [...] września 1999 r., zaś w uzasadnieniu powołał się na fakt przyznania zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego do dnia [...] września 1999 r. oraz na zatrudnienie w tym czasie w Szkole Podstawowej Nr [...] w Ł. W pouczeniu natomiast podał m.in., że osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne jest zobowiązana do zwrotu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, zaś roszczenie tego świadczenia przez Powiatowy Urząd Pracy podlega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia wypłaty.
Pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] kwietnia 2008 r. skarżąca A. W. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. w zw. z art. 157 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu powołała się na opisany powyżej stan faktyczny i stwierdziła, że w czasie pozostawania na zasiłku dla bezrobotnych, nie podjęła zatrudnienia aż do czasu uprawomocnienia się ugody sądowej sporządzonej przed Sądem Rejonowym w Ł. [...] Wydział Pracy z dnia [...] grudnia 1999 r. sygn. akt [...] i nowe świadectwo pracy sporządzone na mocy powyższej ugody otrzymała w dniu [...] stycznia 2000 r. Zasiłek otrzymywała na podstawie art. 23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu i była osobą bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy, zaś art. 28 ust. 2 ustawy nie uznaje za nienależne świadczenie wypłaconego zasiłku, mimo że po zakończonym okresie jego pobierania bezrobotnemu wypłacono wynagrodzenie na podstawie ugody sądowej.
Ponadto ustawa o promocji zatrudnienia weszła w życie dopiero w dniu 1 czerwca 2004 r. i w tej sytuacji nie może ona być podstawą prawną powyższej decyzji. Innymi słowy mówiąc, powyższa decyzja została wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa i dotyczyła sprawy już uprzednio rozstrzygniętej przez ostateczną decyzję z dnia [...] października 2004 r. nr [...].
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], działając na podstawie art. 158 § 1, art. 157 § 1 – 2 i art. 15 § 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 6 i ust. 4 pkt 2, art. 75 ust. 1 – 2 oraz art. 139 wspomnianej już wyżej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...]. W obszernym uzasadnieniu – powołując się na opisany już powyżej stan faktyczny – szeroko odniósł się do przesłanek z art. 156 § 1 pkt 2, 3 i 7 k.p.a. przytaczając stanowisko judykatury oraz stwierdził, że stosownie do treści art. 139 ustawy, zasiłki, dodatki szkoleniowe oraz inne świadczenia z tytułu bezrobocia przyznane bezrobotnym przed dniem wejścia w życie ustawy są wypłacane na zasadach określonych w dotychczasowych przepisach z wyjątkiem ich waloryzacji, które są dokonywane na zasadach określonych w niniejszej ustawie, zaś w myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 164, poz. 1366), do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.
Zatem sporna decyzja została wydana pomiędzy wejściem w życie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, zatem wobec braku przepisów przejściowych należało stosować przepisy obowiązujące w dniu wydania tej decyzji, tj. art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 76 ust. 1 i 2 ustawy. Stąd też należało uznać, iż pobrany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych jest świadczeniem nienależnym, lecz wobec treści art. 76 ust. 3 ustawy, roszczenie to uległo przedawnieniu i dlatego nie można żądać tego świadczenia, lecz należy stwierdzić, iż jest ono nienależne.
W odwołaniu z dnia [...] czerwca 2008 r. do Ministra Pracy i Polityki Społecznej, skarżąca A. W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu – powołując się na dotychczasowe zarzuty i argumenty zawarte we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji – podała, że decyzja została wydana z naruszeniem art. 6, 7, 8 i art. 10 § 1 k.p.a., ponieważ nie brała udziału w postępowaniu, a ponadto uniemożliwiono jej wglądu do akt sprawy w dniu [...] czerwca 2008 r., a kiedy już to uczyniono, to nie było w nich świadectwa pracy wystawionego w dniu [...] czerwca 1998 r. W dalszej części dodała, że dwukrotnie rozwiązywano z nią stosunek pracy z naruszeniem prawa i dwukrotnie wystawiano jej nowe świadectwo pracy, zaś w miejscu zatrudnienia była "molestowana psychicznie".
Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2008 r. W uzasadnieniu – poza argumentami przedstawionymi już w powyższej decyzji – podał, że przepisy nie przewidują przedawnienia uprawnienia organu do wydania decyzji stwierdzającej pobranie nienależnego świadczenia. Natomiast odpowiadając na zarzuty naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. organ stwierdził, że organ nie prowadził w sprawie postępowania dowodowego i w tej sytuacji nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, A. W. nie zgodziła się z zaskarżoną decyzją zarzucając jej naruszenie art. 6, 7, 8 i art. 10 § 1 k.p.a. i wniosła o jej uchylenie, jak również zarzuciła, że w wyniku jej wydania w uzasadnieniu naruszono art. 271 § 1 i art. 18 § 2 k.k., ponieważ poświadczono w nim nieprawdę. W uzasadnieniu natomiast powołała się na dotychczasowe zarzuty i dodała, że w okresie, w którym pozostawała jako bezrobotna, nie otrzymywała żadnego wynagrodzenia, zaś w dalszej części uzasadnienia przeprowadziła polemikę z ustaleniami organu zarzucając mu nieprawdę w treści uzasadnienia.
W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 76 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1001), osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne, zaś za nienależne świadczenie w myśl ust. 2, uważa się:
- 1) świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach;
- 2) świadczenie pieniężne wypłacone na podstawie nieprawdziwych oświadczeń lub sfałszowanych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd powiatowego urzędu pracy przez osobę pobierającą to świadczenie;
- 3) zasiłek, dodatek szkoleniowy, stypendium lub inne świadczenie pieniężne finansowane z Funduszu Pracy, wypłacone osobie za okres, za który nabyła prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej, renty socjalnej, zasiłku chorobowego lub świadczenia rehabilitacyjnego, jeżeli organ rentowy, który przyznał świadczenie, nie dokonał jego pomniejszenia na zasadach określonych w art. 78;
- 4) koszty szkolenia, w przypadku określonym w art. 41 ust. 6;
- 5) zasiłek wypłacony za okres, za który, w związku z orzeczeniem sądu, wypłacono wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy lub odszkodowanie z tytułu wadliwego wypowiedzenia umowy o pracę;
- 6) świadczenie pieniężne wypłacone z Funduszu Pracy za okres po śmierci uprawnionego.
Jednakże gdyby nawet przyjąć w ślad za organem, abstrahując już od jego argumentacji i zarzutów skarżącej A. W., że wymieniona pobrała nienależne świadczenie, to z mocy ust. 4 in fine, roszczenia powiatowego urzędu pracy ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia ich wypłaty, co w przedmiotowej sprawie miało niewątpliwie miejsce.
Innymi słowy mówiąc, ustawodawca na mocy cytowanych wyżej przepisów, zobligował organ do wydania decyzji, o ile wcześniej przyznane świadczenie zostało uznane za nienależne i jeżeli jego roszczenie się nie przedawniło, w przedmiocie – i co należy szczególnie zaakcentować – jedynie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, a nie – jak uczynił to organ w decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...] – stwierdzającej o nienależnie pobranym świadczeniu.
Takie stanowisko jest tym bardziej zasadne, jeśli zważy się ponadto na treść art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy, w myśl którego do zadań samorządu powiatu w zakresie polityki rynku pracy należy wydawanie decyzji o:
- a) uznaniu lub odmowie uznania danej osoby za bezrobotną oraz utracie statusu bezrobotnego,
- b) przyznaniu, odmowie przyznania, wstrzymaniu wypłaty oraz utracie lub pozbawieniu prawa do zasiłku, dodatku szkoleniowego albo stypendium,
- c) obowiązku zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, dodatku szkoleniowego, stypendium, innych nienależnie pobranych świadczeń lub kosztów szkolenia finansowanych z Funduszu Pracy,
- d) odroczeniu terminu spłaty, rozłożeniu na raty lub umorzeniu części albo całości nienależnie pobranego świadczenia udzielonego z Funduszu Pracy.
Skoro zatem na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy organ jest zobowiązany do wydania jedynie decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia, a katalog decyzji z art. 9 ust. 1 pkt 14 ustawy jest zamknięty i nie przewiduje się w nim decyzji tylko o stwierdzeniu nienależnie pobranego świadczenia, to w tej sytuacji decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], została wydana z rażącym naruszeniem przepisu art. 71 ust. 1 cytowanej już wyżej ustawy, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Innymi słowy mówiąc, na mocy powyższego przepisu można uznać nienależne świadczenie, ale z jednoczesnym obowiązkiem jego zwrotu.
Skoro zaś tak, to odmowa stwierdzenia jej nieważności przez organy obu instancji, narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, a jednocześnie obliguje Sąd na mocy art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] listopada 2004 r. nr [...], z tego mianowicie powodu, że było to postępowanie prowadzone w granicach niniejszej sprawy.
W tej sytuacji zatem zbędne staje się odnoszenie do pozostałych zarzutów ze skargi, jak również do argumentacji przedstawionej przez organ.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1a w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 oraz w zw. z art. 135, art. 152 i art. 132 cytowanej już ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.