Uzasadnienie
Minister Finansów działając na podstawie art. 157 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z roku 2000 Nr 98 poz. 1071 ze zm.) postanowieniem nr [...] z dnia [...] lutego 2005 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Pani K. T. w piśmie z dnia [...] lutego 2004 r., powołując się na art. 156 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia ww. postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie nieważności pisma Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] maja 2001 r. Jednak zdaniem organu w postępowaniu administracyjnym wydawanie postanowień unormowane jest w rozdziale 9 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Przepisy art. 126 k.p.a., zawarte w przywołanym rozdziale, jednoznacznie stanowią, iż możliwość zastosowania przepisów art. 156-159 k.p.a., dotyczących instytucji prawnej stwierdzenia nieważności - istnieje jedynie w odniesieniu do postanowień, od których przysługuje zażalenie. Minister Finansów podkreślił, że postanowienie, którego dotyczy wniosek Pani K. T. o stwierdzenie nieważności, wydane zostało na podstawie art. 134 k.p.a. Na mocy tego postanowienia stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Minister podkreślił, że zdanie drugie tego artykułu jednoznacznie zaś stanowi, iż takie postanowienie jest ostateczne, co oznacza, iż nie przysługuje na nie zażalenie. Tak, więc zdaniem organu z wyłączeniem na mocy art. 126 k.p.a tego rodzaju postanowień z nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego o stwierdzenie nieważności należało na podstawie art. 157 § 1 k.p.a. odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowego postanowienia.
W dniu [...] marca 2005 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła Pani K. T..
Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] działając na podstawie art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ wskazał, że w świetle przepisu art. 126 k.p.a. zastosowanie przepisów o stwierdzeniu nieważności dotyczy jedynie tych postanowień, od których przysługuje zażalenie. Natomiast od postanowień wydanych na podstawie art. 134 k.p.a. taka możliwość nie przysługuje, a zatem w sprawie należało odmówić wszczęcia postępowania, gdyż skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności postanowienia Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. wydanego na podstawie art. 134 k.p.a.
W dniu [...] czerwca 2006 r. skargę na powyższe postanowienie wniosła Pani K. T. Zdaniem skarżącej normy prawa procesowego wskazują, iż w przypadku postanowień należy odpowiednio stosować przepisy dotyczące decyzji, a zatem także te dotyczące nadzwyczajnych trybów postępowania. Nadto skarżąca wskazała, iż całe postępowanie prowadzone w sprawie jest bezprzedmiotowe, bowiem dotyczy zagadnień nie rozstrzyganych przez decyzję administracyjną.
W odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 157 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności postanowienia następuje w drodze postanowienia. Jednak organ może wydać takie orzeczenie tylko gdy w ramach postępowania wstępnego dojdzie do wniosku, że w sprawie nie zachodzą przesłanki podmiotowe lub przedmiotowe. Do przesłanek podmiotowych należeć będą m.in. brak legitymacji do udziału w postępowaniu lub brak zdolności do czynności prawnych po stronie osoby wnoszącej o stwierdzenie nieważności danego aktu prawnego.(por. A. Matan Komentarz do art. 157 Kodeksu postępowania administracyjnego. Lex).
Natomiast do przesłanek przedmiotowych należeć będą takie, które wskazują, że w ogóle wszczęcie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest niedopuszczalne np. wtedy gdy ustawa nie przewiduje możliwości wzruszenia danego aktu prawnego w nadzwyczajnym trybie. Należy dodać, że w ramach postępowania wstępnego organ nie ocenia występowania przesłanek stwierdzenia nieważności, ale jedynie dokonuje oceny możliwości wszczęcia postępowania w trybie art. 156 i następnych K.p.a.
W rozpatrywanej sprawie Minister Finansów również nie dokonywał oceny istnienia w sprawie przesłanek nieważności postanowienia, ale po przeprowadzeniu wstępnych ustaleń wydał na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. postanowienie dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...]. Postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy postanowieniem z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...].
Postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] stycznia 2005 r. nr [...], którego stwierdzenia nieważności żądała skarżąca stwierdzało uchybienie wniesienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podstawą wydania takiego postanowienia jest art. 134 k.p.a. wedle którego postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia środka odwoławczego są ostateczne, a zatem nie przysługuje od nich środek odwoławczy.
Zgodnie z art. 126 k.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Przepis ten wskazuje, więc, że "odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów art. 145-152 oraz art. 156-159 do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oznacza dopuszczalność wznowienia postępowania w sprawach zakończonych takimi postanowieniami oraz stwierdzenia ich nieważności" (M. Jaśkowska, A. Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Zakamycze 2002 s. 583). Tak więc nie jest możliwe stosowanie nadzwyczajnych środków wzruszenia postanowień wydanych w toku postępowania administracyjnego w stosunku do postanowień, od których nie przysługuje zażalenie. Dotyczy to więc postanowień wydanych na podstawie art. 134 k.p.a. Minister Finansów zastosował zatem w sposób prawidłowy przepisy kodeksu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji