Uzasadnienie
J. R. we wniosku z dnia 4 kwietnia 2014 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata.
Z treści wniosku, uzupełnionego dokumentami źródłowymi, wynika, że wnioskodawca w samodzielnie prowadzonym gospodarstwie domowym utrzymuje się z dochodu osiąganego z tytułu emerytury w wysokości ok. 2.000 zł netto (1.976,04 zł netto za luty 2014 r., 2.009,83 za marzec 2014 r.).
Skarżący nie posiada żadnego majątku ani oszczędności (v. oświadczenie z dnia 4 kwietnia 2014 r. oraz wyciągi z rachunku bankowego za luty i marzec 2014 r.). Zajmuje lokal mieszkalny o pow. 56 m2 w ramach gminnego zasobu mieszkaniowego.
Średnie miesięczne wydatki skarżącego wynoszą co najmniej 900 zł, przy czym znacząca część wydatków przypada na pokrycie kosztów leków i leczenia oraz pokrycie kosztów badań diagnostycznych.
W myśl zaś art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływana jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podstawą oceny dopuszczalności przyznania prawa pomocy jest bowiem rzeczywista sytuacja materialna w gospodarstwie domowym osoby ubiegającej się o przyznanie takiego prawa.
W niniejszej sprawie skarżący wykazał, że osiągana wysokość dochodu w zestawieniu z kwotą miesięcznych wydatków, wynoszącą niemal połowę tego dochodu, nie pozwala mu na poniesienie wydatków na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wykazana kwota kosztów utrzymania nie obejmuje bowiem pozostałych, niezbędnych wydatków na zakup żywności, odzieży i środków czystości.
Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Niniejsza sprawa dotyczy właśnie tej kategorii spraw, ponieważ zaskarżone postanowienie dotyczy postepowania w sprawie opinii służbowej.
Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.
Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
W konsekwencji wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych.
Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji postanowienia.