Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] marca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił A. L. przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ przytoczył treść powyżej określonego artykułu, zgodnie z którym, ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Organ podał, że określone w tym przepisie warunki muszą być spełnione łącznie.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, iż wnioskodawczyni na przestrzeni 48 lat życia posiada udowodniony łączny okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 20 lat, 2 miesięcy i [...] dni. W dziesięcioleciu przypadającym na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat ubezpieczenia został udokumentowany okres 4 miesięcy i [...] dni. Ponadto w latach 1981-1983 wystąpiła przerwa w zatrudnieniu, zaś od zaprzestania pobierania zasiłku dla bezrobotnych w miesiącu maju 1996 r. do czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy w styczniu 2006 r., tj. przez okres 9 lat nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłaceniem składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenia emerytalne i rentowe. W tym stanie faktycznym i formalnym wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane.
Od powyższej decyzji A. L. złożyła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym stwierdziła, iż spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia w drodze wyjątku. Podała, że udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynosi 20 lat i 2 miesiące, a w 10 - leciu poprzedzającym dzień powstania całkowitej niezdolność do pracy była zarejestrowana jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku. Jest osobą, która nie posiada niezbędnych środków utrzymania i wychowuje niepełnosprawnego syna.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 Kpa w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą. W jej uzasadnieniu powtórzył argumenty przedstawione w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej i stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą nowe okoliczności mające wpływ na jej zmianę. Ponadto wskazał, że sytuacja na rynku pracy nie ma charakteru okoliczności szczególnej.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymująca w mocy decyzję poprzedzającą stała się przedmiotem skargi złożonej przez A. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie jako sprzecznej z prawem i stanem faktycznym. W uzasadnieniu skargi w jej zasadniczej części powtórzyła argumentu przedstawione we wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia jak również we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki.
W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej - rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).
W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej.
Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E. N. wicedyrektora Departamentu Świadczeń Emerytalno - Rentowych.
W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla ww. do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. P. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone.
Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej.
Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.