Uzasadnienie
Komisja Stypendialna Wydziału [...] Uniwersytetu [...], na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 182, art. 175 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) i art. 104 Kpa oraz w zw. § 37 ust. 1, § 26 ust. 1 i § 39 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...], wprowadzonego zarządzeniem nr 33 Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 21 września 2011 r. (Monitor UW z 2013 r. Nr 7B, poz. 178 z późn. zm.), w dniu [...]kwietnia 2015 r. wydała decyzję, którą odmówiła H. D. przyznania stypendium socjalnego w zwiększonej wysokości z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub innym obiekcie.
Po rozpoznaniu odwołania od ww. decyzji Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...], na podstawie art. 134 Kpa w dniu [... czerwca 2015 r. wydała postanowienie o niedopuszczalności odwołania.
W uzasadnieniu postanowienia podano, że ww. decyzja nie została doręczona odwołującej się przed złożeniem odwołania, ponieważ odwołanie zostało nadane 5 maja 2015 r., a decyzję doręczono 8 maja 2015 r. Termin do wniesienia odwołania zaczął biec od 9 maja 2015 r., zatem odwołanie został wniesione przedwcześnie, przed wejściem do obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji.
H. D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów Uniwersytetu [...] dnia [...] czerwca 2015 r. zarzucając, że organ pierwszej instancji błędnie ustalił adres jej zamieszkania, a jego wprowadzenie do systemu obsługi studiów było działaniem samowolnym, stąd też wysłanie przesyłki pod ten adres nie może być podstawą do uznania powstania fikcji doręczenia oraz wydania postanowienia o niedopuszczalności odwołania.
Odwoławcza Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu [...] w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie i podtrzymała stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto w piśmie procesowym podała, że wniosek o przyznanie stypendium nie zawierał adresu, a decyzja organu pierwszej instancji został przesłana na adres, który znajdował się na kopercie, w której został przesłany wniosek. Doręczenie listu pod nieistniejący adres nie powinno być możliwe. Sytuacja taka nie wystąpiła jednak w niniejszej sprawie, bowiem przesyłka zawierająca decyzję została zwrócona do Komisji z adnotacją "mieszkanie zamknięte" oraz "nie podjęto w terminie". Oznacza to, że nie weszła ona do obrotu prawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a, sądy administracyjne, dokonując tej kontroli, stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. jej zgodność z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Sąd rozpoznający sprawę nie może zmienić zaskarżonej decyzji. Uwzględniając skargę sąd może jedynie stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a. uchylić zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stwierdzić nieważność, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kpa lub innych przepisach, stwierdzić wydanie z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kpa lub w innych przepisach. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga podlega oddaleniu zgodnie z art. 151 tej ustawy.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.), zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Na tego typu postanowienie formalne, jako kończące postępowanie w sprawie administracyjnej, przysługuje skarga do sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.).
Na tle przepisu art. 134 Kpa wyróżnia się dwojakie przyczyny niedopuszczalności odwołania - przedmiotowe i podmiotowe. Przyczyny przedmiotowe obejmują przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Odwołanie nie służy od decyzji, która nie weszła do obrotu prawnego lub gdy czynność organu administracji państwowej nie jest decyzją administracyjną, a stanowi np. czynność materialno-techniczną, niedopuszczalne jest też odwołanie od decyzji wydanej w postępowaniu jednoinstancyjnym w trybach szczególnych przewidzianych przepisami prawa. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 Kpa.
Podkreślenia wymaga, iż postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, nie ma charakteru merytorycznej oceny rozstrzygnięcia sprawy, a jest jedynie formalnym stwierdzeniem, że odwołanie lub zażalenie nie może zostać rozpoznane.
Odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję (art. 129 § 1 Kpa) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 Kpa).
W ocenie sądu, organ zasadnie uznał, że wniesione przez skarżącą odwołanie jest przedwczesne, bowiem na dzień jego wniesienia organ nie posiadał wiedzy, że adres na który została przesłana decyzja organu pierwszej instancji jest nieprawidłowy. W tej sytuacji organ przyjął, że doszło do doręczenia zastępczego, o którym mowa w art. 44 § 4 Kpa. W tym stanie faktycznym, skoro skarżąca nadała w dniu 5 maja 2015 r. odwołanie, to obowiązkiem organu odwoławczego w pierwszej kolejności było dokonanie oceny, czy odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie. Oceny takiej organ dokonuje w fazie wstępnej postępowania odwoławczego, dopiero po ustaleniu, iż odwołanie jest dopuszczalne i że zostało wniesione w terminie, może przejść do fazy postępowania wyjaśniającego, a następnie do fazy wydania decyzji.
Gdy środek zaskarżenia zostanie wniesiony przedwcześnie, organ odwoławczy powinien stwierdzić niedopuszczalność tego środka na podstawie art. 134 Kpa Wniesienie odwołania przed rozpoczęciem biegu terminu do dokonania tej czynności jest przedwczesne i nie może wywołać skutków prawnych Powyższe stanowisko ugruntowane jest zarówno w orzecznictwie, jak i w piśmiennictwie (por. K. Glibowski (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. M. Wierzbowskiego i A. Wiktorowskiej, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 749, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., I OSK 831/07, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 20 października 2011 r., II SA/Sz 608/11, wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 marca 2014 r. II SA/Ke 1125/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. II SA/Wa 1839/07 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).
Podkreślić należy, że jeżeli organ odwoławczy rozpoznałby odwołanie skarżącej wniesione przed wejściem do obrotu prawnego decyzji organu I instancji, to wydane rozstrzygnięcie dotknięte by było kwalifikowaną wadą nieważności, bowiem uchybienie takie stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co musiałoby skutkować stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.
Reasumując, stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienia prawa nie narusza i należało pozostawić je w obrocie prawnym.
Jednocześnie podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie nie powoduje żadnych negatywnych skutków dla skarżącej, która zachowała prawo do zaskarżenia decyzji organu pierwszej instancji, o ile dopełni obowiązków wynikający z przepisów postępowania administracyjnego w zakresie skutecznego wniesienia środka zaskarżenia.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.