Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 10 i art. 55 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.), odmówił przyznania małoletniemu J. J. prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu S. J., w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że przepis art. 55 ust. 1 powołanej ustawy daje Prezesowi KRUS uprawnienie do przyznania w drodze wyjątku m.in. renty rodzinnej rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania oraz nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Wymienione przesłanki, które warunkują przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku, muszą wystąpić łącznie.
Organ podał, iż zmarły ojciec dziecka w latach 1981-1987 był zatrudniony poza rolnictwem. Natomiast od 1991 r. do 2007 r. z wyłączeniem okresu od [...] czerwca 1992 r. do [...] września 1992 r., był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w G. jako bezrobotny.
W dniu [...] stycznia 2008 r. S. J. został objęty ubezpieczeniem społecznym rolników i opłacał z tego tytułu składki do [...] października 2009 r., tj. do dnia zgonu.
W ocenie organu okoliczność, iż zmarły ojciec dziecka pracował dorywczo i że przez okres od 1991 r. do 2007 r. posiadał status osoby bezrobotnej, nie pozwala na uznanie, że nie wypracował prawa do renty wskutek szczególnych okoliczności.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Organ stwierdził, iż podnoszony przez matkę dziecka zły stan zdrowia oraz trudna sytuacja życiowa były brane pod uwagę przy podejmowaniu decyzji dnia [...] maja 2010 r. Natomiast informacje zawarte w nadesłanej legitymacji ubezpieczeniowej zwiększają okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego zmarłego w ostatnim 10-leciu z 1 roku i 9 miesięcy do 2 lat. Ponadto podkreślił, iż motywowanie wniosku takimi okolicznościami, jak niemożność odnalezienia świadectw pracy zmarłego czy innych dokumentów potwierdzających okresy zatrudnienia poza przesłaną książeczką wojskową i legitymację ubezpieczeniową, nie może uzasadniać przyznania renty w drodze wyjątku.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez A. J. – przedstawicielkę ustawową małoletniego J. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze A. J. podała, iż jej zmarły mąż był zatrudniony w uspołecznionych zakładach pracy w następujących okresach:
- – od [...] sierpnia 1981 r. do [...] kwietnia 1987 r. w Kopalni Węgla Kamiennego "[...]" w S.,
- – od [...] listopada 1988 r. do [...] sierpnia 1991 r. w Rafinerii Nafty "[...]" S.A. w G. Jednocześnie wskazała, iż w dalszym ciągu poszukuje świadectw pracy męża i że ich uzyskanie jest utrudnione. Nadmieniła, że od miesiąca września 2008 r. pozostaje w ciągłym leczeniu i z uwagi na zły stan zdrowia nie jest w stanie podjąć zatrudnienia, jak i wykonywać prac związanych z prowadzeniem gospodarstwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wywodząc, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W ocenie Sądu organ prawidłowo orzekł, na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, o braku podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 55 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz. U. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 z późn. zm.).
Zgodnie z brzmieniem powołanego przepisu Prezes KRUS może przyznać emeryturę, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy lub rentę rodzinną rolnikowi lub domownikowi lub członkom rodziny zmarłego rolnika lub domownika, pomimo niespełnienia, wskutek szczególnych okoliczności, warunków określonych w ustawie, jeżeli zainteresowana osoba nie ma niezbędnych środków utrzymania i nie może ich uzyskać ze względu na wiek lub stan zdrowia. Powołany przepis posługuje się sformułowaniem "Prezes Kasy może przyznać", co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa Kasy nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Z treści przepisu art. 55 wynikają trzy przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze niespełnienie wymagań dających prawo do emerytury lub renty rolniczej musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami, po drugie ubiegający się o to świadczenie nie ma niezbędnych środków utrzymania, po trzecie nie może uzyskać niezbędnych środków ze względu na wiek lub stan zdrowia.
Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich trzech wymienionych przesłanek. Brak chociażby jednej z przesłanek wyklucza tę możliwość.
Prawidłowo organ uznał, że w rozpoznawanej sprawie przepis ww. ustawy nie mógł być zastosowany, albowiem nie wystąpiły szczególne okoliczności, z powodu których ojciec dziecka nie wypracował prawa do renty w zwykłym trybie. Zmarły w wieku 50 lat S. J. legitymował się zaledwie 8 latami i 5 miesiącami ubezpieczenia emerytalno-rentowego. Organ stwierdził, że ojciec dziecka w latach 1991-2007 pozostawał bez zatrudnienia.
Organ miał podstawy do przyjęcia, że w sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia, bowiem ojciec dziecka nie legitymował się orzeczeniem o niezdolności do pracy, a zatem nie istniały obiektywne przeszkody w podjęciu zatrudnienia i objęciu ubezpieczeniem.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca podała m.in., iż uzyskała świadectwo pracy męża z Rafinerii Nafty w G. i Urzędu Gminy w S. oraz nadesłała duplikat świadectwa pracy i stwierdziła, że poszukuje dalszych świadectw pracy męża.
Ta sytuacja stwarza skarżącej możliwość złożenia do Prezesa KRUS kolejnego wniosku o rozpatrzenie sprawy na podstawie całokształtu dowodów, które organowi przedstawi.
Dowód w postaci świadectwa z Rafinerii Nafty "[...]" S.A. w G. czy Urzędu Gminy w S. nie był objęty przedmiotem postępowania administracyjnego w tej sprawie, a zatem nie może stanowić przedmiotu kontroli Sądu w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie –na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.