Uzasadnienie
Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2008 r. Komendant [...] Policji działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. nr 43, poz. 277 ze zm.) uznał [...] R. W., [...] Policji, winnym tego, że w okresie od [...] września 2007 do [...] stycznia 2008, będąc zobowiązanym do niezwłocznego powiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, obowiązku tego nie dopełnił w ten sposób, że nie złożył nowego oświadczenia mieszkaniowego informującego o nabyciu tytułu współwłasności lokalu mieszkalnego w W., co spowodowało wypłatę nienależnego równoważnika pieniężnego – czym naruszył dyscyplinę służbową określoną w art. 132ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zw. z § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r., nr 100, poz. 918) i odstąpił od ukarania.
W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż [...] R. W. od dnia [...] listopada 2003 r. pobierał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, ponieważ ani on, ani członkowie jego rodziny nie posiadali lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby, ani w miejscowości pobliskiej. Po śmierci w dniu [....] września 2007 r. ojca, R. W. nabył udział w spadku, w skład którego wchodził lokal mieszkalny położony w W. przy [...]. O powyższym fakcie obwiniony poinformował Komendanta [...] Policji w dniu [...] stycznia 2008 r., składając nowe oświadczenie mieszkaniowe. Niezgłoszenie w odpowiednim terminie zmian mających wpływ na uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego, prowadziło do wypłaty nienależnego świadczenia, co skutkowało przeprowadzeniem postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydano decyzje o cofnięciu uprawnień do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Przesłuchany w charakterze obwinionego [...] R. W. nie przyznał się do przedstawionego mu zarzutu i złożył obszerne wyjaśnienia, w których podnosił, że po śmierci ojca wystąpił do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłym. Po uzyskaniu prawomocnego orzeczenia potwierdzającego nabycie spadku i współwłasności lokalu mieszkalnego w W. przy [...], złożył nowe oświadczenie mieszkaniowe.
Zdaniem organu, zgromadzony w trakcie postępowania materiał dowodowy wykazał w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że obwiniony dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej w sposób opisany w treści przedstawionego zarzutu. Zgodnie bowiem z § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, [...] R. W. był zobowiązany niezwłocznie zawiadomić Wydział Nieruchomości Komendy [...] Policji, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Taką zmianą było nabycie spadku, jaki przysługiwał mu z chwilą śmierci ojca, odpowiadający co najmniej dwóm normom zaludnienia.
Organ wskazał, iż kwestie otwarcia, nabycia i powołania do spadku regulują przepisy art. 924 i art. 925 Kodeksu Cywilnego. Z przepisów tych wynika, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Może zatem, od chwili otwarcia spadku samodzielnie objąć spadek we władanie, a postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku ma jedynie charakter deklaratywny (potwierdzający zaistniały stan prawny), a wydane jest na wniosek osoby mającej w tym interes prawny.
Organ przyjął, że ustalony w postępowaniu dyscyplinarnym stan faktyczny i prawny daje podstawę do stwierdzenia, że stopień szkodliwości przewinienia dyscyplinarnego dla służby nie jest znaczny. Przy ocenie materiału dowodowego w zakresie wymiaru kary wzięto pod uwagę okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego oraz fakt dokonania zapłaty nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Powyższe, jak i warunki osobiste policjanta oraz dotychczasowy przebieg służby uzasadniają przypuszczenie, że pomimo odstąpienia od ukarania będzie on przestrzegał dyscypliny służbowej i zasad etyki zawodowej.
Od powyższego orzeczenia obwiniony złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji, który orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. zaskarżone orzeczenie utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy o Policji, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest zaś w szczególności niedopełnienie obowiązków albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa (ust. 3 pkt 3 art. 132).
Kwestie przyznawania równoważników pieniężnych dla policjantów nieposiadających lokalu mieszkalnego szczegółowo reguluje rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zgodnie z § 5 tego rozporządzenia, policjant jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, składając nowe oświadczenie mieszkaniowe, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość.
Obwiniony policjant złożył oświadczenie mieszkaniowe, informujące o tym, że właścicielem połowy mieszkania został w dniu [...] stycznia 2008 r. pomimo, iż w istocie współwłaścicielem mieszkania stał się w chwili otwarcia spadku w dniu [...] września 2007 r., kiedy zmarł jego ojciec. Organ nie podzielił poglądu obwinionego, że właścicielem spadku stał się dopiero od daty uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, tj. od dnia [...] stycznia 2008 r. Podkreślił, iż zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. [...] R. W. z dniem śmierci spadkodawcy, tj. od dnia [...] września 2007 r. wiedział, iż stał się spadkobiercą połowy mieszkania w W. Tak więc, po uzyskaniu tej wiedzy winien niezwłocznie zawiadomić właściwy organ o zaistniałej zmianie w jego sytuacji mieszkaniowej.
Obowiązek ten wynika z § 5 cytowanego rozporządzenia i niewykonanie go wypełnia znamiona przewinienia dyscyplinarnego w sposób określony w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji. Nie można zatem uznać za niezwłoczne powiadomienie o zaistniałej zmianie w sytuacji mieszkaniowej z prawie czteromiesięcznym opóźnieniem. Niewykonanie tego obowiązku spowodowało wypłacenie nienależnego równoważnika.
Organ zauważył, iż prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku oznacza jedynie potwierdzenie zaistniałego stanu prawnego. Jak wynika z treści postanowienia zostało ono wydane ze względu na złożenie przez zainteresowanego R. W. wniosku. Jednakże w sytuacji niezłożenia takiego wniosku, a tym samym braku postanowienia sądu, wymieniony i tak byłby – zgodnie z prawem współwłaścicielem mieszkania.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, iż uznanie przez Komendanta [...] Policji winy [...] R. W. i odstąpienie od jego ukarania, jest rozstrzygnięciem prawidłowym, uwzględniającym stopień zawinienia i nieumyślność popełnienia czynu, charakter przewinienia dyscyplinarnego, podjęcie działań naprawczych (zwrot pieniędzy), dotychczasowy przebieg służby obwinionego, a w szczególności jego wcześniejszą niekaralność.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie R. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Komendanta Głównego Policji, zarzucając mu obrazę art. 7 k.p.a. poprzez błędną wykładnię art. 925 Kodeksu cywilnego polegającą na uznaniu, iż z chwilą śmierci ojca powstał po jego stronie obowiązek poinformowania o nabyciu udziału w spadku, w skład którego wchodził lokal mieszkalny, co miało wpływ na ustalenie prawa do równoważnika pieniężnego.
W ocenie skarżącego obowiązek poinformowania organu o nabyciu ½ części spadku po zmarłym ojcu powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...], zaś temu obowiązkowi uczynił zadość.
Skarżący wywodzi w skardze, że mylny jest pogląd o nabyciu spadku z chwilą śmierci spadkodawcy. Na poparcie tej tezy przytacza przepisy umożliwiające odrzucenie spadku, jak też poglądy komentatorów Kodeksu cywilnego w tej sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości nad działalnością organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Rozpatrywana w tym aspekcie skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże nie z powodu przyczyn w niej podniesionych. Zezwala na to przepis art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy jest bezsporny. Skarżący zawiadomił organ o nabyciu ½ części spadku po zmarłym w dniu [...] września 2007 r. ojcu, po zakończeniu postępowania sądowego i uprawomocnieniu się postanowienia Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2007 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku – w dniu [...] stycznia 2008 r.
Organ przyjął, iż policjant dopuścił się naruszenia dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 3 pkt 3 ustawy o Policji polegającej na niedopełnieniu obowiązku służbowego, tj. niezwłocznego powiadomienia o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Obowiązek taki wynika z § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz. U. z 2002 r., nr 100, poz. 918). Niedopełnienie powyższego obowiązku zostało ocenione jako zawinione przez policjanta, stopień tej winy został określony jako nieumyślny.
Zgodnie z art. 132 a ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, przewinienie dyscyplinarne jest zawinione wtedy, gdy policjant:
- 1. ma zamiar jego popełnienia, to jest chce je popełnić albo przewidując możliwość jego popełnienia na to się godzi;
- 2. nie mając zamiaru jego popełnienia, popełnia je jednak na skutek niezachowania ostrożności wymaganej w danych okolicznościach, mimo, że możliwość taką przewidywał albo mógł i powinien przewidzieć.
Jak z powyższego wynika, elementem winy nieumyślnej jest niezachowanie ostrożności wymaganej w danych okolicznościach. Rozpatrując sprawę w tym względzie należy zauważyć, iż organ nie wykazał naruszenia przez skarżącego obiektywnie wymaganej ostrożności w wykonaniu obowiązku wynikającego z § 5 powołanego wyżej rozporządzenia.
Skarżący po śmierci ojca w miesiącu październiku 2007 r., a zatem niezwłocznie wystąpił do Sądu o stwierdzenie nabycia spadku, a po uprawomocnieniu się postanowienia o powołaniu do spadku niezwłocznie powiadomił o tym organ wskazując, iż posiada udział w będącym przedmiotem spadku lokalu mieszkalnym.
Powyższe pozwala przyjąć, iż skarżący nie będący prawnikiem istotnie mógł być przekonany, iż prawa wynikające ze spadkobrania uzyska po przeprowadzeniu postępowania sądowego. W tej sytuacji policjantowi nie można zarzucić, że nie zachował obiektywnie wymaganej ostrożności jeśli wykonał nałożony prawem obowiązek powiadomienia o zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymywania równoważnika pieniężnego bezpośrednio po uprawomocnieniu się postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, a nie po otwarciu spadku.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w wyroku.