Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] października 2005 r. i odmówił przyznania S. T. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39, poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pan S. T. nie spełnia przesłanki braku niezbędnych środków utrzymania. Z akt sprawy wynika bowiem, iż pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, która pobiera emeryturę w kwocie 801,38 zł oraz ojczymem, który pobiera emeryturę w kwocie 1.415,48 zł. Dochód przypadający na osobę w rodzinie wynosi 738,95 zł i jest wyższy od kwoty najniższego świadczenie emerytalno-rentowego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pana S. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Warszawie. Skarżący wskazał, że dotychczas otrzymywał świadczenie w drodze wyjątku, a od 1998 r. jest całkowicie niezdolny do pracy po wypadku. Nadal nie może podjąć pracy. Wskazane w decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dochody są w przeliczeniu brutto, a więc w rzeczywistości są mniejsze. Matka skarżącego jest osobą schorowaną, która znaczną część emerytury przeznacza na rentę, a ojczym nie łoży na jego utrzymanie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 ww. ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes ZUS powinien więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu.
Natomiast zgodnie z określonymi w art. 7 zasadami: prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wyrażonej w art. 9 zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej, organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału powinien on dokonać oceny, uznając daną okoliczność za udowodnioną (art.80 kpa). W niniejszej sprawie organ nie zbadał w sposób wyczerpujący stanu faktycznego.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyjął, że skoro skarżący mieszka w jednym mieszkaniu z ojczymem, to wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, a więc wobec wzrostu świadczeń emerytalnych ojczyma skarżącego, dochód na wszystkie osoby w rodzinie jest wyższy od kwoty najniższego świadczenie emerytalno-rentowego. Tymczasem we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący wskazywał, iż ojczym nie łozy na jego utrzymanie, a nawet jest wobec niego nastawiony negatywnie. Pomimo wskazania wymienionych okoliczności przez pana S. T., Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zbadał ich.
Należy także wskazać, że przepisy dotyczące wzajemnej alimentacji członków rodziny, zawarte w dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9 poz. 59 ze zm.) nie przewidują obowiązku alimentacyjnego ojczyma wobec dorosłego pasierba. W tej sytuacji trudno jest mówić o tym, że dochód ojczyma może wpływać na status materialny dorosłego pasierba.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.