Uzasadnienie
Decyzję z dnia [...] lipca 2004 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpoznaniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] maja 2004 r. odmawiającą przyznania D. M. świadczenia w drodze wyjątku
W uzasadnieniu w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
Ponadto organ podniósł, iż ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 15 czerwca 1998 r.
Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2003 r. skarżąca została uznana za całkowicie niezdolną do pracy od dnia 31 stycznia 2003 r.
W ocenie organu, fakt uznania skarżącej za całkowicie niezdolną do pracy po upływie prawie pięciu lat od ostatnio udowodnionego okresu składkowego powoduje, iż nie można przyjąć, że skarżąca nie nabyła uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy wskutek szczególnych okoliczności spowodowanym stanem zdrowia.
Skargę na decyzję tę wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. M. W skardze podniesiono, iż skarżąca legitymuje się łącznym udokumentowanym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 25 lat i 7 dni.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem.
Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów należy stwierdzić, że zasługuje ona na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym.
Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, ze są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami: uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenie określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.).
Podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie świadczenia Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ma obowiązek przestrzegania zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa. Ma on zatem obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, a w szczególności winien z urzędu określić jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego. Organ ma także obowiązek należycie i wyczerpująco informować stronę o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego - art. 9 kpa. Spoczywa na nim obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego, co wynika z przepisu art. 77 § 1 kpa i art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie organ naruszył przywołane reguły w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Odmawiając przyznania świadczenia w drodze wyjątku Prezes ZUS nie oparł swojego rozstrzygnięcia na wyczerpujących dowodach, jak również nie poddał szczegółowej analizie zebranych w sprawie materiałów.
Podstawą uzasadnienia zaskarżonej decyzji jest stwierdzenie, że skarżąca nie wykonywała zatrudnienia w okresie od 15 czerwca 1998 r. do chwili powstania całkowitej niezdolności do pracy tj. do dnia 31 stycznia 2004 r. i w związku z powyższym nie można przyjąć, iż wystąpiły szczególne okoliczności uniemożliwiające jej nabycie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Z akt administracyjnych sprawy wynika jednak, co podnosi skarżąca w swym wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, iż od 1999 roku nie świadczyła pracy, gdyż opiekowała się swym niepełnosprawnym synem D. P. M. U syna skarżącej rozpoznano bowiem w kwietniu 1999 r. [...]. Ponadto, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ rozstrzygając sprawę nie rozważył okoliczności, iż skarżąca w wieku 48 lat legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 25 lat i 7 dni.
W ocenie Sądu, wskazany okres składkowy i nieskaładkowy jest adekwatny do wieku skarżącej w chwili wystąpienia z wnioskiem o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Skarżąca w ciągu swej aktywności zawodowej do czerwca 1998 roku nie uchybiła przecież powinności spełnienia warunków do uzyskania wymaganych ustawą okresów niezbędnych do nabycia uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Reasumując, w świetle powyższych rozważań jako dowolne należy potraktować ustalenia faktyczne dokonane przez organ administracji. Wprawdzie znajdują one potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, lecz nie zostały w pełni oraz wyczerpująco rozpatrzone i w konsekwencji doprowadziły do wydania decyzji o nieprzekonującej treści, czym dopuszczono się naruszenia reguł procesowych zawartych w art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.