Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga B.W. na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w W. Nr [...] z dnia [...] października 2019 r. w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej.
Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2018r.) B.W. (zwana dalej: skarżąca, wnioskodawczyni), zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego [...] w W. (zwany dalej: PSO, organ I instancji) o udzielenie w trybie informacji publicznej odpowiedzi na następujące pytania:
- 1. w ilu sprawach z repertorium C rozpoznawanych przez SSO E.P. w [...]Wydziale [...] SO [...] w W. w okresie od 2016 r. do chwili obecnej o rozwód/ separację/ unieważnienie małżeństwa sędzia nałożyła na rodzica, u którego ustalono miejsce zamieszkania dziecka bądź któremu powierzono pieczę nad dzieckiem lub przyznano władzę rodzicielską zagrożenie grzywną na wypadek nierealizowania kontaktów z dzieckiem w trybie zabezpieczenia i w wyroku końcowym;
- 2. jakie są sygnatury ww. spraw;
- 3. w jakiej wysokości w ww. sprawach SSO E. P. orzekła zagrożenie grzywną w poszczególnych sprawach za jedno spotkanie;
- 4. w jakiej wysokości nałożono na rodzica, u którego ustalono miejsce zamieszkania dziecka bądź któremu powierzono pieczę nad dzieckiem lub przyznano władzę rodzicielską zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów, z podziałem na postanowienia wydane w trybie zabezpieczenia i wyroki końcowe w innych sprawach z tego okresu przez innych sędziów Wydziału [...] Cywilnego SO [...] w W. (wniosła o wskazanie sygnatur tych spraw, rodzaju rozstrzygnięcia, kwoty grzywny za jeden kontakt, imion i nazwisk sędziów wydających rozstrzygnięcie;
- 5. w jakiej wysokości były wnioski o zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów w poszczególnych ww. sprawach w odniesieniu do każdego rozstrzygnięcia;
- 6. w ilu sprawach i pod jakimi sygnaturami z repertorium C [...] Wydziału Cywilnego SO [...] w W. prowadzonych przez SSO E. P. występowała jako pełnomocnik radca prawny K. B., albo inne osoby lub pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa dawniej Stowarzyszenia Praw Ojca i Dziecka i jakie zagrożenia za niezrealizowanie kontaktów orzeczono z tych spraw z ich udziałem.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] maja 2018 r. PSO odmówił skarżącej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej.
Na skutek złożonego odwołania, Prezes Sądu Apelacyjnego W. (zwany dalej: PSA, organ odwoławczy), decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2018 r., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Decyzją Nr [...] z [...] marca 2019 r. PSO po raz drugi odmówił skarżącej udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. PSO wskazał, że żądane w pkt 3-5 wniosku z [...] marca 2018 r. informacje stanowią informacje przetworzone, a wobec nie wykazania przez wnioskodawczynię istnienia szczególnie istotnego interesu publicznego, nie było podstaw do uwzględnienia wniosku i wydał decyzje odmowną.
Wskazał jednocześnie, iż żądana w pkt 1-2 oraz 6 wniosku informacja publiczna została skarżącej udostępniona w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r.
Na skutek złożonego odwołania PSA, decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji. Przyczynę stanowiło ustalenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym jej uchylenie na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., zwana dalej: k.p.a.) i przekazanie do ponownego rozpoznania. Organ I instancji nie miał podstaw do wydania decyzji odmownej w przedmiocie udostępnienia informacji, także w zakresie, w którym została ona już częściowo udostępniona, co narusza treść art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2018 r. poz. 1330 ze zm., zwana dalej: u.d.i.p.). Wskazał ponadto, że PSO zakresie wniosku o udostępnienie informacji w pkt 1 i pkt 3 wniosku nie wykazał przesłanek, uzasadniających zakwalifikowanie tych informacji, jako informacji przetworzonych.
Decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2019 r. PSO, działając na podstawie art. 2 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 104, art. 107 w związku z art. 138 § 2 zd. 2 k.p.a., orzekł o odmowie udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej w części dotychczas nieudostępnionej tj.:
- 1. w zakresie pkt 1 wniosku co do wskazania w ilu sprawach z repertorium C rozpoznawanych przez SSO E. P. w [...] Wydziale Cywilnym SO [...] w W. w okresie od 2016 r. do chwili obecnej o rozwód/separację/ unieważnienie małżeństwa, w treści jest mowa o zagrożeniu grzywną w przypadku nierealizowania kontaktów z dzieckiem;
- 2. w zakresie pkt 2 co do wskazania sygnatur wydanych wyroków, w których treści jest mowa o zagrożeniu grzywną w przypadku nierealizowania kontaktów z dzieckiem;
- 3. w zakresie pkt 3 w zakresie informacji w jakiej wysokości w ww. sprawach SSO E. P. orzekła zagrożenie grzywną w poszczególnych sprawach za jedno spotkanie;
- 4. w zakresie pkt 4 w zakresie w jakiej wysokości nałożono na rodzica, u którego ustalono miejsce zamieszkania dziecka bądź któremu powierzono pieczę nad dzieckiem lub przyznano władzę rodzicielską zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów z podziałem na postanowienia wydane w trybie zabezpieczenia i wyroki końcowe w innych sprawach z tego okresu przez innych sędziów Wydziału [...] Cywilnego SO [...] w W. (wskazanie sygnatur tych spraw, rodzaju rozstrzygnięcia, kwoty grzywny za jeden kontakt, imion i nazwisk sędziów wydających rozstrzygnięcie;
- 5. w zakresie pkt 5 w zakresie w jakiej wysokości były wnioski o zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów w poszczególnych ww. sprawach w odniesieniu do każdego rozstrzygnięcia;
- 6. w zakresie pkt 6 w zakresie w ilu sprawach i pod jakimi sygnaturami z repertorium C [...] Wydziału Cywilnego SO [...] w W. prowadzonych przez SSO E..P. występowały inne osoby lub pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa dawniej Stowarzyszenia Praw Ojca i Dziecka i jakie zagrożenia za niezrealizowanie kontaktów orzeczono z tych spraw z ich udziałem, poza radcą prawnym K.B.
PSO wskazał, że informacja w zakresie możliwym do wygenerowania w oparciu o funkcjonujące w sądzie narzędzia teleinformatyczne, została udostępniona wnioskodawczyni. Wygenerowanie wprost żądanych informacji z systemu elektronicznej obsługi spraw sądowych, w zakresie wskazanym w sentencji decyzji, nie jest możliwe. W zakresie danych, które nie zostały skarżącej udostępnione wskazał, że stanowią one informację przetworzoną - realizacja wniosku wymagałaby znacznego nakładu pracy pracowników sądu, przejrzeniu dużej ilości spraw – akt w formie papierowej, wyselekcjonowanie określonych orzeczeń. Łączny szacowany czas pracy potrzebny do udzielenia odpowiedzi wnioskodawczyni na wszystkie pytania (w tym zakresie, w jakim sąd w ogóle dysponuje informacją, nawet o przetworzonym charakterze), wynosiłby ok. 1 miesiąca plus czas konieczny do uzyskania do nich fizycznego dostępu i ponownego zarchiwizowania.
Pozyskanie informacji wiąże się z wysokim nakładem pracy, liczbą zaangażowanych pracowników, czasochłonnością, co powoduje, że mamy do czynienia z informacją przetworzoną, i dodatkowo wytworzeniem jakościowo nowej informacji. Nadto skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego do udostępnienia żądanych danych.
W odwołaniu złożonym od powołanej decyzji skarżąca o jej uchylenie i zobowiązanie organu I instancji do niezwłocznego udzielenia informacji publicznej zgodnie ze złożonym przez nią wnioskiem.
Wskazaną na wstępie i stanowiącą przedmiot kontroli w niniejszej sprawie decyzją nr [...] z [...] października 2019 r., PSA działając na podstawie art. 104 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 16 ust. 2 u.d.i.p., orzekł: w pkt 1 – o uchyleniu zaskarżonej decyzji w części, tj. w zakresie pkt 1-3 wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, w pkt 2 – o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 4-6 wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji.
Wyjaśnił, że w toku postępowania PSO udzielił w części odpowiedzi na żądanie, zawarte w pkt 1-2 oraz 6 wniosku z dnia [...] marca 2018 r. W piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. organ I instancji poinformował bowiem wnioskodawczynię o liczbie spraw wraz z ich sygnaturami, w których SSO E. P. wydała postanowienie dotyczące zabezpieczenia. Nie wskazał jednak w ilu z tych spraw i w jakiej wysokości SSO E. P. orzekła zagrożenie grzywną za jedno spotkanie (pkt 1 i 3 wniosku). PSA zauważył ponadto, że ani z sentencji decyzji z dnia [...] sierpnia 2019 r., ani z jej uzasadnienia nie wynika, czy organ I instancji odmawia udostępnienia informacji publicznej w zakresie wskazania spraw, w których orzeczono zagrożenie karą grzywny (pkt 1 wniosku) oraz w jakiej wysokości orzeczono zagrożenie grzywną w poszczególnych sprawach za jedno spotkanie (pkt 3 wniosku) wyłącznie w części obejmującej wyroki czy również postanowienia (w liczbie 80).
Z przekazanych organowi odwoławczemu akt postępowania nie wynika by organ I instancji poza wskazaniem w piśmie z dnia [...] lutego 2019 r. liczby wydanych przez SSO E.P. postanowień zabezpieczających udostępnił wnioskodawczyni informację o sygnaturach spraw, w których orzeczono o zagrożeniu grzywną oraz jej wysokości.
PSA podkreślił, że sentencja decyzji musi zawierać rozstrzygnięcie co do istoty sprawy. W sentencji zaskarżonej decyzji organ I instancji nie wskazał, czy odmowa udostępnienia informacji odnośnie pkt 1-3 wniosku dotyczy wyłącznie wyroków czy również postanowień wydanych w przedmiocie zabezpieczenia. Jednocześnie z uzasadnienia decyzji można wyprowadzić wniosek, że odmowa dotyczy wyłącznie wyroków. Za niezrozumiałe uznał też uzasadnienie decyzji (k. 93-94 akt) w części, w której PSO wskazuje na konieczność przeszukania akt sądowych celem udzielenia informacji. Tak sporządzone uzasadnienie decyzji i posługiwanie się przez organ I instancji "informacjami dotychczas nieudostępnionymi" sprawia, że uzasadnienie jest niezrozumiałe.
Nie sposób bowiem precyzyjnie określić, do czego odnoszą się poszczególne części tego uzasadnienia. Powyższe naruszenie uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w części obejmującej pkt 1-3 sentencji i przekazanie w tym zakresie sprawy do jej ponownego rozpoznania. Organ I instancji musi precyzyjnie określić, w jakim zakresie odmawia udostępnienia informacji publicznej. Sentencja decyzji musi być jednocześnie spójna z jej uzasadnieniem, czego w przypadku zaskarżonej decyzji zabrakło.
Jednocześnie PSA stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest prawidłowa w części obejmującej pkt 4-6 wskazane w sentencji rozstrzygnięcia organu l instancji. Organ I instancji odmówił skarżącej udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 4-5 wniosku uznając, że zakres tych informacji powoduje konieczność ich uprzedniego przetworzenia. W zakresie żądania udostępnienia informacji w zakresie liczby spraw oraz ich sygnatur, w których występowały inne osoby lub inni pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa (dawniej Stowarzyszenia Centrum Praw Ojca i Dziecka) i jakie zagrożenia grzywną za nierealizowanie kontaktów orzeczono w tych sprawach z ich udziałem PSO uznał, że informacje te mają charakter informacji przetworzonych. Wobec nie wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, należy odmówić udostępnienia informacji w tym zakresie.
Organ odwoławczy zaakceptował i przyjął za własne ustalenia PSO, że zakres żądanych przez wnioskodawczynię informacji w części obejmującej pkt 4-6 sentencji decyzji prowadzi do konieczności ich przetworzenia w celu ich udostępnienia zgodnie z żądaniem. Ustalenie żądanych informacji wiązałoby się z koniecznością dokonania przeglądu wszystkich spraw, jakie zostały zarejestrowane w repertorium "C" w [...] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego [...], jako sprawy o "rozwód i separację". System informatyczny funkcjonujący w sądzie nie pozwala na filtrowanie spraw, np. po rodzaju wydanego rozstrzygnięcia (np. zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów). Zgodził się twierdzeniem PSO, że udzielenie informacji w tym zakresie wymusiłoby podjęcie przez organ I instancji działań pracochłonnych i ponadstandardowych, wykraczających poza zwykłe czynności, podejmowane przy udostępnianiu informacji prostej, a nadto absorbujące znacznie czas pracy i wymagające intelektualnego wkładu osób przygotowujących informację.
Stwierdził, że informację przetworzoną stanowią też informacje w zakresie liczby spraw oraz ich sygnatur, w których występowały inne osoby lub inni pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa (dawniej Stowarzyszenia Centrum Praw Ojca i Dziecka) i jakie zagrożenia grzywną za nierealizowanie kontaktów orzeczono w tych sprawach z ich udziałem. Wyjaśnił, że System informatyczny Sądu Okręgowego [...] nie umożliwia wyszukiwania pełnomocników na podstawie ich powiązań z konkretnym podmiotem, czy też instytucją. Ustalenie tego jest wręcz niemożliwe, bowiem pełnomocnicy nie mają obowiązku wskazywania swoich powiązań z konkretnymi instytucjami. Nawet gdyby przyjąć, że możliwym jest wyszukanie danych pełnomocnika po adresie siedziby, to zbieżność adresu do doręczeń dla pełnomocnika sama w sobie nie świadczy o jakichkolwiek powiązaniach z daną instytucją.
PSA podzielił również stanowisko organu I instancji w zakresie braku szczególnej istotności dla interesu publicznego w żądaniu udostępnienia informacji publicznej w formie przetworzonej zgodnie z żądaniem skarżącej. Wyjaśnił, iż w przepisie art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p chodzi bowiem m.in. o to, czy uzyskanie danej informacji przetworzonej może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w konkretnej dziedzinie życia społecznego i wpływać na usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności. Prawo do uzyskania informacji publicznej przetworzonej ma jedynie taki wnioskodawca, który jest w stanie wykazać swoje możliwości uczynienia z tej informacji użytku dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji przetworzonej. Korzyści z upublicznienia tej informacji muszą być większe niż konsekwencje zaabsorbowania środków osobowych, rzeczowych i czasowych organu na jej przetworzenie.
Ocenił, że w niniejszej sprawie brak jest jakichkolwiek przesłanek, z których wynikałoby, że uzyskanie danych wskazanych w pkt 4-6 sentencji decyzji przez wnioskodawczynię stwarza realną możliwość wykorzystania ich dla poprawy funkcjonowania organów administracji i lepszej ochrony interesu publicznego. Skarżąca takiego szczególnego interesu publicznego nie wykazała. Takim szczególnym interesem z całą pewnością nie jest chęć "zweryfikowania posiadanych wiadomości" przez skarżącą w zakresie "stosowania innych zasad postępowania w sprawach, w których występuje pełnomocnik NCO, a tym samym bezkrytycznego uwzględniania żądań tych podmiotów w zakresie nałożenia zagrożenia grzywną za niezrealizowanie kontaktów". Ze stanowiska tego wynika bowiem wprost, że skarżąca zamierza wykorzystać żądane informacje wyłącznie w interesie prywatnym, w celu weryfikacji posiadanych przez siebie informacji. Działanie takie z całą pewnością nie jest ukierunkowane na interes publiczny, a wyłącznie na interes samej strony.
Zdaniem organu, w prowadzonym przez PSO postępowaniu nie doszło do naruszenia art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. bowiem pod pojęciem "zajęcie stanowiska w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej", w znaczeniu ustawy należy rozumieć pisemne stanowisko podmiotu innego niż organ wydający decyzję, mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Skoro zatem w toku postępowania w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej PSO nie zwracał się o zajęcie stanowiska do innego podmiotu, to nie ma obowiązku zamieszczania takich danych w uzasadnieniu decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W skardze złożonej na punkt 2 powołanej decyzji, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji w zaskarżonej części (tj. dotyczącej pkt 4-6) oraz zasądzenie od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania. Wydanej części decyzji skarżąca zarzuciła:
- 1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez błędne przyjęcie, że informacje, o które zwróciła się do PSO wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r., stanowią informację publiczną przetworzoną, co do której konieczne jest wykazanie szczególnej istotności dla interesu publicznego, a nadto poprzez błędne uznanie, że żądane informacje mają istotne znaczenie dla interesu publicznego;
- 2. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. poprzez niemające żadnego uzasadnienia prawnego i faktycznego zażądanie od wnioskodawczyni wykazania interesu prawnego i faktycznego w zakresie wnioskowanych przez nią informacji, a tym samym niemającą żadnego uzasadnienia odmowę udzielenia pełnej informacji publicznej objętej wnioskiem z dnia [...] marca 2018 r.;
- 3. naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p. poprzez niezamieszczenie w uzasadnieniu decyzji, wbrew ustawowym wymogom, imion, nazwisk i funkcji osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji publicznej;
- 4. nierozpoznanie zarzutów podniesionych w odwołaniu i nieodniesienie się w ogóle do argumentacji wskazanej w odwołaniu od decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu złożonego środka zaskarżenia skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie nie ma żadnych podstaw do twierdzenia, że żądane przez nią informacje mają charakter informacji przetworzonych. PSO poza lapidarnym stwierdzeniem, że jej wniosek rodzi konieczność podjęcia wielu czynności dla jego realizacji, nie wykazał na czym polega owo "wytworzenie" czy
"przetworzenie" informacji i jakie to liczne czynności należy wykonać, by go zrealizować. Wskazała, że żądane informacje dotyczą rozstrzygnięć niestosowanych powszechnie w każdej sprawie o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa, w których ustalane są kontakty rodziców z małoletnimi dziećmi. Zatem z uwagi na prawdopodobnie ich niewielką liczbę, sami sędziowie referenci będą potrafili wskazać sprawy, w których orzekali takie zagrożenia grzywną. Twierdzenie PSO, jakoby była bardzo duża liczba orzeczeń w zakresie zagrożeń nałożenia kary grzywny za nierealizowanie kontaktów z dzieckiem, nie jest niczym poparte. Organ I instancji odmawiając udzielenia informacji publicznej w tym zakresie z pewnością nie przeglądał przed wydaniem decyzji wszystkich spraw zarejestrowanych w [...] Wydziale Cywilnym SO [...] w W., celem zorientowania się, jaka jest liczba takich rozstrzygnięć. Zapewne zatem taką wiedzę posiada bezpośrednio z systemu informatycznego, którym posługuje się sąd. Tym samym podważa to twierdzenia zawarte w decyzji, jakoby żądane przez nią w tym zakresie informacje były w istocie informacjami przetworzonymi.
Zaznaczyła, że PSO bez problemu wskazał sygnatury spraw, w których SSO E.P. wydała postanowienia o zabezpieczeniu i podał ich rodzaj (sprawa o rozwód, separację lub unieważnienie małżeństwa). Rozpoznając poprzedni jej wniosek o udzielenie informacji publicznej, także bez żadnego problemu podał sprawy, w których postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia dotyczyło kontaktów. Z okoliczności tych można zatem wyprowadzić jednoznaczny wniosek, że wnioskowane przez nią informacje są informacjami prostymi, albowiem możliwe jest ich udzielenie wyłącznie na podstawie systemu informatycznego sądu. Z pewnością bowiem PSO nie przeglądał tysięcy spraw prowadzonych w [...] Wydziale Cywilnym, żeby udzielić jej częściowej informacji publicznej.
Skarżąca zauważyła, że wskazanie odpowiedzi na pytania z wniosku z dnia [...] marca 2018 r. nie wymaga zbyt dużego nakładu pracy, w tym środków finansowych i osobowych. Wystarczające jest bowiem wyszukanie określonych informacji w systemie informatycznym sądu. Żądane informacje stanowią zatem informacje proste, a nie przetworzone. Nie jest bowiem konieczne dokonywanie skomplikowanych analiz i zestawień, porównywanie uzyskanych danych, a tylko takie okoliczności mogłyby uzasadniać uznanie informacji publicznej za informację przetworzoną. Wystarczające jest jedynie wpisanie do posiadanego systemu odpowiednich kryteriów wyszukiwania.
Nie ma też żadnego uzasadnienia twierdzenie organów, jakoby niemożliwe było uzyskanie z systemu biurowego informacji o sygnaturze sprawy, jej przedmiocie, danych sędziego referenta, rodzaju i treści rozstrzygnięcia, jak również danych co do pełnomocników stron. Do udzielenia tych informacji, wbrew twierdzeniom PSA, nie jest konieczne ręczne sprawdzanie i ogląd każdych akt przydzielonych konkretnemu sędziemu. Takie stwierdzenie stawiałoby pod znakiem zapytania użyteczność systemu, na którym pracuje sąd, skoro pracownik sekretariatu nie miałby możliwości sprawdzenia sygnatur, przedmiotu postępowania i sposobu jego zakończenia w odniesieniu do poszczególnych sędziów, a za każdym razem musiałby przeglądać setki, czy nawet tysiące spraw dla uzyskania żądanych informacji.
Zdaniem skarżącej organ nie wykazał również, jakie czynności w tak dużej liczbie konieczne są do udzielenia żądanych informacji. Wyszukiwanie informacji za pośrednictwem funkcjonującego w sądzie systemu nie wymaga żadnych nakładów finansowych. Nie sposób również przyjąć, że udzielenie żądanych informacji wymaga znacznych środków osobowych, albowiem informacje te mogą być wyszukane we wskazany wyżej sposób przez jedną osobę i nie wymagają współdziałania dla jej udzielenia większej grupy osób.
Skarżąca nie zgadza się też z twierdzeniem PSO, że niemożliwe było wskazanie orzeczeń, w których sędziowie[...]Wydziału Cywilnego zagrozili jednemu z rodziców grzywną na wypadek nierealizowania kontaktów. PSO wskazał przecież 80 spraw SSO E. P., w których ww. sędzia udzieliła zabezpieczenia. Skoro uprzednio była również możliwość wskazania, które z postanowień dotyczyło zabezpieczenia kontaktów, to oczywistym jest, że w odniesieniu do pozostałych sędziów [...] Wydziału Cywilnego także była możliwość udzielenia informacji w żądanym zakresie. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wnioskowane przez nią informacje mają charakter informacji przetworzonych.
Także PSA uznał, że nie ma podstaw do przyjęcia, by żądane informacje w zakresie wskazania postanowień i wyroków, w których SSO E.P.
zagroziła jednemu z rodziców grzywną za nierealizowanie kontaktów stanowiły informacje publiczne przetworzone. Z niewyjaśnionych jednak względów nie zastosował tego stanowiska w odniesieniu do innych sędziów [...] Wydziału Cywilnego.
Liczba sędziów, których dotyczy wniosek nie może determinować charakteru żądanych informacji i przekształcać informacji prostych w informacje przetworzone. Podniosła, iż Sąd Okręgowy [...] w W. posługuje się systemem do rejestracji spraw, w którym zamieszczane są wszystkie niezbędne informacje dotyczące m. in. daty wpływu sprawy do Sądu, daty jej rejestracji w konkretnym repertorium i danych sędziego referenta. System ten pozwala również na sprawdzenie spraw, które zarejestrowane są w określonym wydziale i dotyczą określonego przedmiotu (tj. sprawy o rozwód, separację i unieważnienie małżeństwa), a także spraw, w których złożono wnioski o zabezpieczenie oraz spraw, w których wydano w tym przedmiocie stosowne orzeczenie. Ww. system informacyjny w bezproblemowy sposób pozwala również na sprawdzenie, czy w danej sprawie zapadło orzeczenie kończące i jakiej treści.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, przywołując argumentację tożsamą z zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do oceny prawidłowości ustalenia przez organ odwoławczy, że wnioskowane do udostępnia dane, określone w pkt 4-6 wniosku skarżącej z [...] marca 2018 r. stanowią informację publiczną przetworzoną, a skarżąca nie wykazała szczególnie ważnego interesu publicznego w żądaniu jej udostępnienia.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat działalności organów władzy publicznej, osób pełniących funkcje publiczne, organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (art. 61 ust. 1 Konstytucji RP). Używając w art. 2 ust. 1 u.d.i.p. pojęcia "każdemu", ustawodawca doprecyzował zastrzeżone w Konstytucji obywatelskie uprawnienie wskazując, że każdy może z niego skorzystać na określonych w tej ustawie zasadach. Ustawa reguluje zasady i tryb dostępu do informacji, mających walor informacji publicznych, wskazuje, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu oraz kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione. Ustawa określa również podmioty obowiązane do udostępnienia informacji publicznej, którymi są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.
Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 oraz art. 6 u.d.i.p. W myśl tych przepisów informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. Informacją publiczną jest każda informacja dotycząca sfery faktów i danych publicznych, a więc każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów realizujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
W świetle powołanych wyżej regulacji w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co wiąże się z upowszechnieniem zasady transparentności życia publicznego i podwyższenia świadomości prawnej społeczeństwa. Definiuje się ją jako każdą wiadomość wytworzoną przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które realizują zadania publiczne bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa w zakresie swoich kompetencji. Podkreśla się, że charakter informacji publicznej ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów, o ile odnosi się do faktów i danych (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2013 r. sygn. akt I OPS 8/13, publ.: cbois).
Informacją publiczną jest zatem treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej i podmioty wykonujące zadania publiczne, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych, niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane i jakiej sprawy dotyczą. Ponadto informację publiczną stanowi treść wszelkiego rodzaju dokumentów, odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu wykonującego zadania publiczne, związanych z nimi bądź w jakikolwiek sposób ich dotyczących. Informacją publiczną jest więc zarówno treść dokumentów bezpośrednio wytworzonych przez ww. podmioty jak i tych, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet jeżeli nie pochodzą wprost od nich (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 15 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 667/11; 30 lipca 2013 r. sygn. akt I OSK 1004/13, publ. j.w.).
Nie budzi wątpliwości i nie jest to kwestionowane przez organ odwoławczy, że żądane przez skarżącą informacje objęte pkt 4 i 5 wniosku (w jakiej wysokości nałożono na rodzica, u którego ustalono miejsce zamieszkania dziecka bądź któremu powierzono pieczę nad dzieckiem lub przyznano władzę rodzicielską zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów z podziałem na postanowienia wydane w trybie zabezpieczenia i wyroki końcowe w innych sprawach z tego okresu przez innych sędziów Wydziału [...] Cywilnego SO [...] w W. (wskazanie sygnatur tych spraw, rodzaju rozstrzygnięcia, kwoty grzywny za jeden kontakt, imion i nazwisk sędziów wydających rozstrzygnięcie); jakiej wysokości były wnioski o zagrożenie grzywną za niezrealizowanie kontaktów w poszczególnych ww. sprawach w odniesieniu do każdego rozstrzygnięcia) są informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d i e u.d.i.p. Sporną natomiast pozostaje kwestia, czy żądane przez skarżącą w pkt 4 i 5 wniosku informacje posiadają charakter informacji publicznej przetworzonej w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.
Pojęcie "informacji publicznej przetworzonej" jest pojęciem nieostrym i nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane, analiza dotychczasowego orzecznictwa sądów administracyjnych daje jednak podstawę do stwierdzenia, iż informacją publiczną przetworzoną jest taka informacja, która w chwili złożenia wniosku w zasadzie nie istnieje w kształcie objętym wnioskiem, a niezbędnym, podstawowym warunkiem jej wytworzenia jest przeprowadzenie przez podmiot zobowiązany pewnych czynności analitycznych, organizacyjnych i intelektualnych w oparciu o posiadane informacje proste (por. wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r., sygn. akt I OSK 1746/14, publ. cbois). Przyjmuje się jednak również, że informacja publiczna przetworzona nie musi być wyłącznie wytworzoną rodzajowo nową informacją. Może ona bowiem obejmować dane publiczne, które co do zasady wymagają dokonania stosownych analiz, obliczeń, zestawień statystycznych, ekspertyz, połączonych z zaangażowaniem w ich pozyskanie określonych środków osobowych i finansowych organu, innych niż te, wykorzystywane w bieżącej działalności.
Uzyskanie żądanych przez wnioskodawcę informacji wiązać się musi zatem z potrzebą ich odpowiedniego przetworzenia, co nie zawsze należy utożsamiać z wytworzeniem rodzajowo nowej informacji. Przetworzenie może bowiem polegać np. na wydobyciu poszczególnych informacji cząstkowych z posiadanych przez organ zbiorów dokumentów (które to zbiory mogą być prowadzone w sposób uniemożliwiający proste udostępnienie gromadzonych w nich danych) i odpowiednim ich przygotowaniu na potrzeby wnioskodawcy. Tym samym również suma informacji prostych, w zależności od wiążącej się z ich pozyskaniem wysokości nakładów jakie musi ponieść organ, czasochłonności, liczby zaangażowanych pracowników - może być traktowana jako informacja przetworzona (por. wyroki NSA: z dnia 5 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 863/14; z dnia 4 sierpnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1645/14; z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11; publ. j.w.).
O informacji przetworzonej można mówić także wtedy, gdy wniosek o udostępnienie informacji obejmuje wprawdzie informacje proste będące w posiadaniu podmiotu zobowiązanego, ale rozmiar i zakres żądanej informacji, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) przesądza o tym, że w istocie mamy do czynienia z żądaniem informacji przetworzonej. Dotyczy to zwłaszcza takiej sytuacji, gdy utworzenie zbioru informacji prostych wymaga takiego nakładu środków i zaangażowania pracowników, które negatywnie wpływa na tok realizacji ustawowych zadań, nałożonych na podmiot zobowiązany, a w szczególności wymaga analizowania całego zespołu posiadanych dokumentów w celu wybrania tylko tych, których oczekuje wnioskodawca (por. wyroki NSA: z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OSK 977/11, z dnia 6 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1199/11, z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt I OSK 140/14; publ. j.w.).
W konsekwencji, w ocenie Sądu, prawidłowe jest ustalenie orzekających w sprawie organów, iż objęte pkt 4 i 5 wniosku skarżącej dane, stanowią informację publiczną przetworzoną. Jako właściwe uznać należy też stanowisko, że ustalenie żądanych informacji wiązałoby się z koniecznością dokonania przeglądu wszystkich spraw, jakie zostały zarejestrowane w repertorium "C" w [...] Wydziale Cywilnym Sądu Okręgowego [...], jako sprawy o "rozwód i separację". Udzielenie zatem wnioskowanych danych spowodowałoby konieczność podjęcia przez PSO działań pracochłonnych i ponadstandardowych, wykraczających poza zwykłe czynności podejmowane przy udostępnianiu informacji prostej, a nadto absorbujące znacznie czas pracy i wymagające intelektualnego wkładu osób przygotowujących informację. Po uzyskaniu odpowiednich danych, organ powinien dokonać ich anonimizacji, w sposób uniemożliwiający identyfikację stron postępowań sądowych, ale także – w pewnych sytuacjach- okoliczności sprawy, które mogą być tak charakterystyczne czy drastyczne, że np. były już przedmiotem publikacji, ze względu popełnione "przy okazji" przestępstwo, ale także ze względu na np. dobro dziecka czy stron postępowania.
Anonimizacja tak specyficznych danych, jakimi są dane gromadzone w sprawach o rozwód i separację jest co do zasady czynnością czasochłonną, o czym wie każdy przeciętnie inteligentny obywatel, będący stroną takich postępowań. Z akt sprawy wynika, że skarżąca sama jest stroną tego rodzaju sprawy prowadzonej przed sądem, będącym organem w niniejszej sprawie.
Wskazać w tym miejscu należy, że w odniesieniu do informacji przetworzonej ustawodawca wprowadził szczególną przesłankę jej udostępnienia. Przed udostępnieniem informacji podmiot zobowiązany do jej udostępnienia winien sprawdzić, czy udostępnienie informacji w zakresie określonym we wniosku jest "szczególnie istotne dla interesu publicznego". Ciężar oceny tego, czy wnioskodawca w sposób właściwy wykazał we wniosku istnienie interesu publicznego, spoczywa na podmiocie zobowiązanym, który powinien dokonać oceny zarówno wniosku, jak i zakresu, w jakim wnioskodawca chce uzyskać informację publiczną. W art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. chodzi bowiem o to, czy uzyskanie - udostępnienie określonej informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, tj. może mieć realne znaczenie dla funkcjonowania określonych struktur publicznych w określonej dziedzinie życia społecznego, może wpływać na poprawę, usprawnienie wykonywania zadań publicznych dla dobra wspólnego danej społeczności.
Odnosząc powyższe do rozważania do niniejszej sprawy, podzielić należy stanowisko organów, iż skarżąca nie wykazała szczególnie istotnego interesu publicznego w żądaniu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. Za szczególny interes w udostępnieniu informacji publicznej nie można bowiem uznać chęci "zweryfikowania posiadanych wiadomości" przez skarżącą w zakresie "stosowania innych zasad postępowania w sprawach, w których występuje pełnomocnik Narodowego Centrum Ojcostwa, a tym samym bezkrytycznego uwzględniania żądań tych podmiotów w zakresie nałożenia zagrożenia grzywną za niezrealizowanie kontaktów". Ze stanowiska tego wynika wprost, że skarżąca zamierza wykorzystać żądane informacje wyłącznie w interesie prywatnym w celu weryfikacji posiadanych przez siebie informacji. Działanie takie nie jest ukierunkowane na interes publiczny, a wyłącznie na interes samej strony. Jak wielokrotnie wypowiadano się na ten temat w orzecznictwie sądów administracyjnych, gromadzenie dowodów i danych na użytek własnej, indywidualnej sprawy, nie jest realizacją interesu publicznego.
Tryb, wprowadzony udip nie służy i nie może być wykorzystywany do realizacji własnych, prywatnych celów, pod pozorem występowania w interesie publicznym (patrz wyrok NSA z dnia 20 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1359/18, wyroki WSA w Warszawie w sprawach II SAB/Wa 248/17, II SAB/Wa 775/19).
Z opisanej przyczyny należało oddalić skargę w zakresie punktu 4 i 5 wniosku, gdyż po stronie skarżącej nie występuje w ich zakresie interes publiczny w żądaniu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej. O powyższym orzeczono w punkcie 2 sentencji wyroku.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela natomiast stanowiska orzekających w sprawie organów, wedle którego wnioskowana w pkt 6 wniosku skarżącej informacja - dotycząca wskazania w ilu sprawach i pod jakimi sygnaturami z repertorium C [...] Wydziału Cywilnego SO [...] w W. prowadzonych przez SSO E. P. występowała jako pełnomocnik radca prawny K. B., albo inne osoby lub pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa dawniej Stowarzyszenia Praw Ojca i Dziecka i jakie zagrożenia za niezrealizowanie kontaktów orzeczono z tych spraw z ich udziałem – stanowi informację publiczną przetworzoną.
Sąd stwierdza, iż przedmiotowe dane dotyczą osoby fizycznej i dostęp do tych informacji jako informacji ad personam, podlega ograniczeniu.
Jak trafnie zauważył NSA w wyroku z dnia 19 czerwca 2020r. (I OSK 1855/19), jeżeli wniosek o udzielenie informacji publicznej w istocie skierowany jest na uzyskanie wiedzy o sposobie i rezultacie kształtowania i ukształtowania sytuacji prawnych konkretnych osób, a nie o mechanizmach charakteryzujących działalność adresata wniosku w zakresie wykonywania przezeń zadań władzy publicznej, bądź szerzej zadań publicznych, dotyka w sposób bezpośredni sfery ad personam (por. wyroki NSA z dnia 14 września 2010 r., I OSK 1035/10; z dnia 6 grudnia 2019 r., I OSK 3429/18; z dnia 27 września 2019 r., I OSK 2710/17; z dnia 18 września 2018 r., I OSK 2434/16; z dnia 11 maja 2018 r., I OSK 1586/16; z dnia 19 grudnia 2017 r., I OSK 1380/17, w których zakwestionowano publiczny charakter informacji ad personam).
Podsumowując, pytanie 6: "w ilu sprawach i pod jakimi sygnaturami z repertorium C [...] Wydziału Cywilnego SO [...] w W. prowadzonych przez SSO E. P. występowała jako pełnomocnik radca prawny K. B., albo inne osoby lub pełnomocnicy z Narodowego Centrum Ojcostwa dawniej Stowarzyszenia Praw Ojca i Dziecka i jakie zagrożenia za niezrealizowanie kontaktów orzeczono z tych spraw z ich udziałem" nie dotyczy informacji publicznej, tak więc organy nie powinny były w tym zakresie wydawać decyzji. Pytanie 6 wniosku, zdaniem Sądu orzekającego w sprawie niniejszej, jest pytaniem ad personam, o sposobie i rezultacie kształtowania i ukształtowania sytuacji prawnych konkretnych osób, i nie jest skierowane na uzyskanie wiedzy o mechanizmach charakteryzujących działalność adresata wniosku w zakresie wykonywania przezeń zadań władzy publicznej, bądź szerzej zadań publicznych. Z tej przyczyny należało wyeliminować część decyzji, dotyczącą punktu 6 wniosku, o czym Sąd orzekł w punkcie 1 wyroku.
Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a p.p.s.a., orzekł – w pkt 1 sentencji wyroku o uchyleniu zaskarżonej decyzji w punkcie 2 w zakresie punktu 6 wniosku skarżącej z dnia [...] marca 2018 r. W pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę skarżącej – pkt 2 sentencji wyroku. O zasądzeniu zwrotu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w kwocie 200 zł obejmujących wpis sądowy od skargi, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 209 p.p.s.a. – w pkt 3 sentencji wyroku.