Uzasadnienie
IISA/Wa 1701/06
Decyzją z dnia [...] lipca 2006 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2006 r. i odmówił przyznania pani E. M. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS pani E. M. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Z akt sprawy nie wynikają, bowiem szczególne okoliczności, na skutek których nie nabyła ona uprawnień do świadczenia w drodze zwykłej. W sprawie nie uznaje się za szczególną okoliczność, że w okresie od 1 lipca 1994 r. do 2 kwietnia 1997 r. występuje nieusprawiedliwiona przerwa w ubezpieczeniu. Wobec skarżącej orzeczono orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji od listopada 1999 r. Jednak w chwili wystąpienia całkowitej niezdolności do pracy, skarżąca miała ukończone 41 lat i posiadała udowodniony okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 13 lat, 4 miesiące i 15 dni, co nie pozwala na przyznanie świadczenia w oderwaniu od dostatecznie długiego okresu ubezpieczenia.
Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani E. M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy. Skarżąca podkreśliła, że obie decyzje wydane przez organ są bardzo lakoniczne, a decyzja wydana w drugiej instancji jest powieleniem decyzji wydanej w dniu [...] czerwca 2006 r. Nadto zdaniem skarżącego z przedstawionych przez nią dokumentów wynika, iż nie jest prawdą, że w latach 1994-1997 istniała przerwa w zatrudnieniu, gdyż w tym czasie pracowała na podstawie umów cywilnoprawnych, a w chwili wystąpienia choroby była zatrudniona i była za nią opłacana składka.
Nadto skarżąca podkreśliła, iż choroba nastąpiła w wieku 41 lat podczas okresu ubezpieczenia, a więc gdyby nie choroba to wówczas wypracowałaby sobie składkę. Nadto skarżąca podkreśliła swoją trudną sytuację materialną, która nie pozwala jej na godne życie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że podstawą merytoryczną zaskarżonej decyzji jest przepis art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten formułuje cztery przesłanki, których spełnienie uprawnia zainteresowanego do otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Jak wynika z akt sprawy pani E. M. jest od listopada 1999 r. osobą całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2004 r.). Spełnia zatem warunek niemożności podjęcia pracy ze względu na stan zdrowia. Z akt sprawy wynika także, iż pani E. M. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Skarżąca nie ma bowiem żadnych dodatkowych dochodów, a rodzina utrzymuje się jedynie z renty męża skarżącej oraz zasiłku rodzinnego na nieletnią córkę. Należy także wskazać, że skarżąca była ubezpieczona także w chwili wystąpienia choroby, powodującej całkowitą niezdolność do pracy.
Zdaniem organu jednak w sprawie nie nastąpiły szczególnie okoliczności, dla których skarżąca nie nabyła świadczenia w trybie zwykłym. Należy jednak stwierdzić, że w chwili, gdy skarżąca zachorowała była ubezpieczona. Oznacza to, iż gdyby nie nastąpiło zdarzenie powodujące całkowitą niezdolność do pracy pani E. M. wówczas wypracowałaby świadczenie w trybie zwykłym. Ma to duże znaczenie, jeżeli weźmie się pod uwagę fakt prawie czteroletniego okresu zatrudnienia skarżącej w okresie poprzedzającym chorobę, a zatem niewielki okres czasu, jaki pozostał jej do osiągnięcia okresu, który dawałby jej prawo do otrzymania świadczenia w trybie zwykłym.
Należy wskazać, że jak wynika z akt sprawy, skarżąca nie uchylała się od możliwości zatrudnienia i jak tylko były możliwości jakiejkolwiek pracy, podejmowała ją. Ma to duże znaczenie w sytuacji, gdy weźmie się pod uwagę, że okres, w którym skarżąca nie płaciła składki to lata 1994-1997, a w więc sytuacji, gdy w L., miejscu zamieszkania skarżącej, były bardzo duże problemy ze znalezieniem pracy w związku z bankructwem zakładów przemysłu lekkiego w tym mieście. Skarżąca nie była, zatem osobą uchylającą się od podjęcia pracy, a fakt, że choroba nastąpiła w momencie ubezpieczenia wskazuje, iż wypracowałaby świadczenie w trybie zwykłym. Stąd należy przyjąć, że w sprawie nastąpiły szczególne okoliczności, wskutek których skarżąca nie nabyła świadczenia w trybie zwykłym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za zasadną i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi