Uzasadnienie
D. B. zwrócił się 2 czerwca 2008 r. ze skargą do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, dotyczącą przetwarzania jego danych osobowych i udostępnienia ich Prokuraturze Rejonowej w S. przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego [...].
Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, działając na podstawie art. 261 § 1 kpa pismem z dnia 17 czerwca 2008 r., poinformował D. B., że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.) i w związku z pkt 53 część I załącznika do ustawy - Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia - dokonanie przez organ czynności urzędowej w postaci wydania decyzji administracyjnej podlega opłacie skarbowej w wysokości 10,00 zł. Obowiązek zapłaty powstaje zatem z chwilą złożenia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych. Zgodnie zaś z art. 8 ust. 1 powołanej ustawy o opłacie skarbowej, zapłaty opłaty skarbowej dokonuje się gotówką w kasie organu podatkowego lub bezgotówkowo na rachunek tego organu. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował również, że organem właściwym w postępowaniach przed nim, w sprawach opłaty skarbowej jest Prezydent m.st.
Warszawy (art. 12 ustawy) i dlatego wnieść ją należy na jego konto lub bezpośrednio w kasie. Ponadto organ poinformował, że w przypadku nieuzupełnienia przedmiotowego braku w wyznaczonym terminie pismo zostanie mu zwrócone, zgodnie z art. 261 § 2 kpa.
D. B. po otrzymaniu, w dniu 23 czerwca 2008 r. informacji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, skierował do niego w dniu 27 czerwca 2008 r. wniosek o zwolnienie go od opłat i kosztów postępowania w tej sprawie. We wniosku podał, że mimo iż 10,00 zł nie jest kwotą dużą, nie jest w stanie jej uiścić z powodu niemożności zarobkowania na terenie zakładu karnego. Do wniosku dołączył zaświadczenie wystawione przez Zastępcę Dyrektora Zakładu Karnego [...], potwierdzające fakt odbywania przez D. B. kary pozbawienia wolności i braku możliwości podjęcia pracy oraz nieuzyskiwania przez D. B. dochodów.
Postanowieniem z dnia [...] lipca 2008 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 22 ustawy o ochronie danych osobowych oraz art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.), Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych przekazał Prezydentowi m.st. Warszawa podanie o zwolnienie z obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej od dokonania czynności urzędowej w postaci wydania decyzji administracyjnej, jako organowi właściwemu do jego rozpatrzenia.
Następnie postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 261 § 2 kpa, Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zwrócił D. B. jego skargę z dnia 2 czerwca 2008 r., z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie należności z tytułu opłat i kosztów postępowania.
Od powyższego postanowienia D. B. złożył zażalenie jednakże Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych postanowieniem z dnia [...] października 2008 r. o nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz 261 § 2 kpa w związku z art. 144 kpa, utrzymał je w mocy.
Postanowienie to stało się przedmiotem skargi D. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której kwestionując je, wskazał na swoją nieznajomość przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Podał też, że z tej właśnie przyczyny nie zaskarżył postanowienia Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o przekazaniu jego wniosku w kwestii zwolnienia go od opłaty skarbowej do Prezydenta m.st. Warszawy. Zwrócił się również o przywrócenie terminu do złożenia jego skargi z dnia 2 czerwca 2008 r., skierowanej do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym stosownie do § 2 art. 1 tej ustawy kontrola ta, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać przede wszystkim należy, że stosownie do art. 261 § 1 kpa, jeżeli strona nie wpłaciła należności tytułem opłat i kosztów postępowania, organ administracji publicznej prowadzący postępowanie wyznaczy jej termin do wniesienia tych należności. Termin ten nie może być krótszy niż siedem dni, a dłuższy niż czternaście dni. Jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone, podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana (art. 261 § 2 kpa).
Przepis ten dotyczy zatem wniesienia należności z tytułu opłat i kosztów. Wprowadza się więc tym samym podział na dwa rodzaje należności: opłaty i koszty. Opłaty są należnościami za czynności urzędowe. Ustalane są one na podstawie przepisów szczególnych. Mogą mieć one stawki stałe lub zmienne. Najbardziej powszechną opłatą jest opłata skarbowa pobierana na podstawie ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635 ze zm.). Ustawa ta określa zakres podmiotowy i przedmiotowy opłaty, zwolnienia od niej, a także wysokość stawki i zwolnień oraz zwrot opłaty. Kwestie szczegółowe określa zaś, wydane na podstawie art. 10 ustawy rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 28 września 2007 r. w sprawie zapłaty opłaty skarbowej (Dz. U. Nr 187, poz. 130).
Wskazać ponadto należy, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 powołanej ustawy o opłacie skarbowej obowiązek zapłaty opłaty skarbowej od dokonania czynności urzędowej - powstaje z chwilą dokonania zgłoszenia lub złożenia wniosku o dokonanie czynności urzędowej. Zgodnie zaś z ust. 2 tego przepisu opłatę skarbową wpłaca się z chwilą powstania obowiązku jej zapłaty.
Przypomnieć należy, że pismem z dnia 17 czerwca 2008 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych poinformował skarżącego, powołując się na art. 261 § 1 kpa, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U. Nr 225, poz. 1635) w związku z pkt 53 część I załącznika do ustawy - Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawki tej opłaty oraz zwolnienia - dokonanie przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych czynności urzędowej w postaci wydania decyzji administracyjnej podlega opłacie skarbowej w wysokości 10,00 zł. Obowiązek zapłaty powstaje z chwilą złożenia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych i z tą chwilą uiszcza się opłatę skarbową. Ponadto organ poinformował skarżącego, że w przypadku nieuzupełnienia przedmiotowego braku w wyznaczonym terminie pismo jego zostanie mu zwrócone, zgodnie z art. 261 § 2 kpa.
Wskazać należy, że skarżący w terminie 4 dni od otrzymania powyższego pisma, a więc niewątpliwie w terminie wskazanym do uiszczenia należności wniósł do organu wniosek o zwolnienie go od tej opłaty. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, po przekazaniu jego wniosku wg właściwości Prezydentowi m.st. Warszawy postanowieniem z dnia [...] września 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie oraz art. 261 § 2 kpa, zwrócił jednakże D. B. jego skargę z dnia 2 czerwca 2008 r., z powodu nieuiszczenia w wyznaczonym terminie należności z tytułu opłat i kosztów postępowania. Organ zwracając skarżącemu jego skargę, poinformował go równocześnie, że w sytuacji, gdy Prezydent m.st. Warszawy zdecyduje o zwolnieniu go z obowiązku uiszczenia powyższej opłaty D. B. może zwrócić się ponownie do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z wnioskiem o zbadanie przedmiotowej sprawy, załączając jednocześnie dowody na zwolnienie go z ww. obowiązku.
Z takim stanowiskiem organu nie można się zgodzić, jest ono bowiem niewątpliwie błędne. Zgodnie bowiem z art. 261 § 2 kpa podanie podlega zwrotowi lub czynność uzależniona od opłaty zostanie zaniechana, jeżeli w wyznaczonym terminie należności nie zostaną uiszczone. W rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że skarżący nie uiścił w wyznaczonym terminie opłaty, bieg bowiem terminu do jej uiszczenia przerwany został jego wnioskiem o zwolnienie go od jej uiszczenia. Niedopuszczalnym zatem było wydanie przez organ postanowienia o zwrocie skarżącemu jego skargi, w sytuacji, gdy ten w terminie wskazanym do uzupełnienia braków formalnych wystąpił z wnioskiem o zwolnienie go z obowiązku zapłaty opłaty skarbowej i wniosek ten nie został jeszcze rozpoznany przez organ właściwy.
Postanowienie to, wydane zostało zatem przez Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych przedwcześnie. Sprawa była w toku, nie została rozpoznana przez organ podatkowy. Pamiętać należy, że dysponentem całej sprawy był Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych, bowiem to do niego zwrócił się skarżący w dniu 2 czerwca 2008 r. ze swoją skargą, inicjując tym samym postępowanie administracyjne. Fakt zaś, że Prezydent m.st. Warszawy był w rozpoznawanej sprawie organem podatkowym, nie zwalniał Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych od obowiązku wyczekania na rozstrzygnięcie tego organu i dopiero w sytuacji braku takiej zgody i nieuiszczenia należnej kwoty przez skarżącego możliwe było wydanie postanowienia na podstawie art. 261 § 2 kpa. Tak więc, postanowienie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych o zwrocie podania D. B. bez rozstrzygnięcia w zakresie ewentualnego zwolnienia od obowiązku uiszczania opłaty skarbowej, przez Prezydenta m.st. Warszawy wydane zostało z naruszeniem art. 261 § 2 kpa.
Ponadto wskazać należy, że nawet w sytuacji obawy organu o możliwość wniesienia przez skarżącego ewentualnej skargi na bezczynność organu, polegającej na nierozpatrzenia jego skargi z dnia 2 czerwca 2008 r. to obawy te byłyby bezpodstawne, zdaniem bowiem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę art. 261 kpa wyłącza działanie w tym zakresie art. 35 kpa.
Dodatkowo podnieść należy, że wniosek skarżącego o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej, został wniesiony w konkretnej sprawie, dotyczącej przetwarzania jego danych osobowych i zwrot jej skarżącemu przez organ w sytuacji gdy jego wniosek nie został jeszcze rozpoznany przez Prezydenta m.st. Warszawy de facto powodował, że wniosek ten będzie bezprzedmiotowy, nie będzie już bowiem sprawy, której on dotyczył.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 lit. "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr.153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.
W oparciu o art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonego postanowienia w całości.
Na podstawie zaś art. 250 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), Sąd przyznał pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenie w wysokości 240 zł powiększone o należny podatek od towarów i usług w wysokości 52, 80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.