Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r., o odmowie przyznania A. K. świadczenia w drodze wyjątku.
Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 11 marca 2010 r. A. K. wystąpił do Prezesa ZUS o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. We wniosku podniósł, że w dniu 3 maja 2008 r. uległ wypadkowi, został potrącony przez samochód. W następstwie tego wypadku w okresie od 3 maja 2008 r. do 20 czerwca 2008 r. przebywał na Oddziale [...] Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w K., gdzie był trzykrotnie operowany. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2009 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy. Nie odwoływał się od tego orzeczenia, gdyż uważał je za korzystne. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] ZUS Oddział w Kx. odmówił mu przyznania prawa do renty w trybie zwykłym z uwagi na brak wymaganego stażu ubezpieczenia, a próba zaskarżenia tej decyzji do sądu zakończyła się niepowodzeniem. Obecnie znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji bytowej i materialnej. Po stwierdzeniu u niego całkowitej niezdolności do pracy otrzymał decyzję z Powiatowego Urzędu Pracy o pozbawieniu go statusu bezrobotnego, a tym samym prawa do bezpłatnej opieki lekarskiej.
W sumie ma udokumentowany staż pracy wynoszący 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni. Brak dłuższego stażu ubezpieczeniowego spowodowany był chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, na którą leczył się jeszcze przed wypadkiem. Wysoka stopa bezrobocia oraz choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa powodowały jego małą konkurencyjność na rynku pracy. Obecnie mieszka z rodzicami. Jego ojciec pobiera emeryturę w wysokości 1228,65 zł netto, natomiast matka nie otrzymuje żadnego świadczenia. Ubezpieczenie zdrowotne ma przy żonie. Z żoną są jednak w konflikcie. Żona jest zameldowana u swoich rodziców i nie pomaga mu finansowo. Jego dochód stanowi zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł oraz pomoc finansowa ojca.
Prezes ZUS decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), odmówił przyznania A. K. świadczenia w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu decyzji, powołując się na treść art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych organ stwierdził, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest wyłącznie w przypadku, gdy spełnione są łącznie wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki, a niespełnienie nawet jednej z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia.
Z przedstawionej dokumentacji rentowej wynika natomiast, iż na przestrzeni 39 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawca udokumentował 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W 10 – leciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – udokumentował zaś 3 lata, 5 miesięcy i 28 dni tych okresów. Przy czym, w latach 1993 – 1994, 2000 – 2003 wystąpiły przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Z dniem 10 listopada 2005 r. wnioskodawca zaprzestał pobierania zasiłku dla bezrobotnych, a całkowita niezdolność do pracy powstała u niego dopiero 3 maja 2008 r. W ocenie Prezesa ZUS, w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w wykonywaniu zatrudnienia oraz w opłacaniu składek na ubezpieczenie, bowiem w wymienionych przerwach wobec wnioskodawcy nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy. Nie istniały zatem, w tym czasie, przeszkody w podjęciu zatrudnienia oraz objęciu ubezpieczeniem, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia z ubezpieczeń społecznych.
Organ podkreślił jednocześnie, iż przy rozpatrywaniu uprawnień do renty ocenie podlegała również sytuacja materialna wnioskodawcy, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku.
W skierowanym do Prezesa ZUS wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy A. K. zarzucił, że analizy złożonego przez niego wniosku o przyznanie świadczenia organ dokonał w sposób pobieżny i wybiórczy. Podniósł, że organ błędnie przyjął w decyzji, iż w ostatnim 10 – leciu przypadającym przed powstaniem niezdolności do pracy zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych – wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym - udokumentował 3 lata, 5 miesięcy i 28 dni tych okresów, podczas gdy w rzeczywistości udowodnił okresy zatrudnienia wynoszące 4 lata, 3 miesiące i 1 dzień. Zarzut organu dotyczący braku podlegania przez niego ubezpieczeniu w latach 1993 – 1994, 2000 – 2003 określił jako nieścisły wskazując, iż w roku 1993 był skierowany przez Biuro Pracy na przekwalifikowanie zawodu i w okresie od 1 stycznia 1993 r. do 3 marca 1993 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych, natomiast od 1 kwietnia 1994 r. do 30 września 1994 r. był zatrudniony w Nadleśnictwie S. Od 21 lutego 2000 r. do 21 listopada 2000 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych.
Od 23 listopada 2000 r. do 30 września 2003 r. był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny poszukujący pracy. W 2000 r. miał problemy zdrowotne. Od 1 października 2003 r. do 15 grudnia 2003 r. był zatrudniony w Urzędzie Miejskim w S. Od 12 grudnia 2003 r. jego choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nasiliła się. W latach 2003 – 2004 łącznie przebywał na zwolnieniach lekarskich ponad 7 miesięcy. Leczył się m.in. w [...] Centrum Rehabilitacji w C. Cały ten czas był zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. W okresie od 4 maja 2004 r. do 3 sierpnia 2004 r. został ponownie zatrudniony w Urzędzie Miejskim w S. Następnie przebywał na zwolnieniach lekarskich do 31 października 2004 r. Od 11 listopada 2004 r. do 10 listopada 2005 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych i był zarejestrowany w Urzędzie Pracy. W roku 2006 dwukrotnie i 2007 raz przebywał w szpitalu z powodu dolegliwości bólowych kręgosłupa.
W 2008 r. przed wypadkiem, także przebywał w szpitalu od 2 stycznia 2008 r. do 13 lutego 2008 r. w związku z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa. Na potwierdzenie powyższych okoliczności skarżący załączył do wniosku kopie dokumentacji medycznej. Podkreślił też, że nigdy wcześniej nie występował do ZUS o przyznanie świadczenia rentowego, nie posiada również wcześniejszych orzeczeń o częściowej niezdolności do pracy z powodu zwyrodnienia kręgosłupa. Przez cały ten czas próbował jednak walczyć z chorobą kręgosłupa. W ocenie skarżącego jego choroba jest szczególną okolicznością usprawiedliwiającą występujące przerwy w opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.
Nie można natomiast interpretować art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Prezes ZUS, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję z dnia [...] czerwca 2010 r.
Prezes ZUS wydał jednocześnie w dniu [...] sierpnia 2010 r. postanowienie na podstawie art. 113 § 1 k.p.a., w którym orzekł o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r. odnośnie okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawcy w ostatnim 10 – leciu przed powstaniem niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu decyzji odwoławczej organ podtrzymał wcześniejszą argumentację. Podkreślił, iż po ponownej wnikliwej i wszechstronnej analizie zebranego materiału dowodowego nadal nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Z dokumentacji rentowej wynika, że udokumentowano okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni. Zamiast wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ocenianym 10 – leciu przed dniem powstania niezdolności do pracy wnioskodawca udowodnił natomiast 4 lata, 3 miesiące i 1 dzień tych okresów.
Ponadto w zatrudnieniu w okresach od 4.03.1993 r. do 31.03.1994 r., od 22.11.2000 r. do 30.09.2003 r. oraz od 11.11.2005 r. do 03.05.2008 r., tj. przez łączny okres wynoszący ponad 6 lat, wnioskodawca nie podjął pracy i nie odprowadzał składek na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. W wykazanych przerwach nie była też wobec niego ustalona niezdolność do pracy, zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiałyby kontynuowanie zatrudnienia w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Całkowita niezdolność do pracy, uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia, została ustalona orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS dopiero od 3 maja 2008 r. Organ podkreślił jednocześnie, że dokumentacja medyczna załączona do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy została przekazana do lekarza orzecznika ZUS.
Główny lekarz orzecznik w Oddziale ZUS w K. pismem z dnia 4 sierpnia 2010 r. poinformował jednak, że nadesłana dodatkowa dokumentacja medyczna z przebiegu leczenia nie ma wpływu na zmianę orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2010 r. stwierdzającego u wnioskodawcy całkowitą niezdolność do pracy od 3 maja 2008 r. do 31 maja 2012 r. Organ nie mógł zatem przyjąć innej daty powstania niezdolności do pracy. Sama trudna sytuacja panująca na rynku pracy nie ma natomiast charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ustawy, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala zatem przyjąć, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, które uniemożliwiły nabycie przez wnioskodawcę prawa do świadczenia w trybie zwykłym z przyczyn zasługujących na potraktowanie ich jako szczególne. Natomiast sama okoliczność braku środków utrzymania nie stanowi wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku.
W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. K. opisał szczegółowo okoliczności wypadku, któremu uległ w dniu 3 maja 2008 r., związane z tym problemy zdrowotne oraz przebieg leczenia. Podkreślił, że ZUS odmówił mu przyznania prawa do renty w trybie zwykłym z uwagi na brak wymaganych okresów ubezpieczenia. Ponownie zarzucił, że Prezes ZUS nie rozważył twierdzeń zawartych w skierowanych do niego wnioskach o przyznanie świadczenia i o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że na przestrzeni 39 lat życia, tj. na datę powstania całkowitej niezdolności do pracy, udokumentował 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych.
W ocenie skarżącego jego niska aktywność zawodowa była usprawiedliwiona przyczynami zdrowotnymi, co potwierdził przedstawioną kopią dokumentacji medycznej. Podkreślił też, że jako pracownik fizyczny posiadający wykształcenie zawodowe, nie stanowił konkurencji dla osób zdrowych poszukujących pracy. W kwestionowanych przez Prezesa ZUS okresach aktywnie poszukiwał jednak pracy o czym świadczy fakt, że rejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna, a także przyjmował każdą ofertę pracy. Zaznaczył też, że Gmina S., w której mieszka znajduje się w wykazie gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym. Zgłaszany przez niego stan bezrobocia powinien być zatem oceniany przez organ w całokształcie okoliczności towarzyszących, a przede wszystkim wykazanej aktywności w poszukiwaniu pracy przy aktualnym stanie jego zdrowia.
Skarżący przytoczył też ponownie argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy odnośnie kwestionowanych przez organ przerw w opłacaniu składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Podkreślił, że obecny stan jego zdrowia nie rokuje poprawy. W konkluzji wniósł o uchylenie obu zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia.
Prezes ZUS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ podkreślił, że zgodnie z ustaleniami lekarzy orzeczników, których orzeczeniami był związany przy wydawaniu decyzji, skarżący nie był niezdolny do pracy przed majem 2008 r. Natomiast bezrobocie nie ma samo w sobie okoliczności szczególnej, usprawiedliwiającej pozostawanie bez zatrudnienia. Sama trudna sytuacja materialna nie stanowi zaś wystarczającej przesłanki do przyznania tego świadczenia.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 18 listopada 2010 r. podtrzymał zarzuty skargi. Podniósł, że organ w odpowiedzi na skargę ponownie błędnie wskazał okresy składkowe i nieskładkowe w ostatnim 10 – leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy. Podkreślił też, że stan jego zdrowia ciągle się pogarsza. Z powodu silnych dolegliwości bólowych kręgosłupa w okresie od 12 do 22 października 2010 r. był leczony w szpitalu w Kx., a następnie w [...] Centrum Rehabilitacji w C. Zaznaczył, iż na chwilę obecną nie jest w stanie udokumentować innych okresów składkowych bądź nieskładkowych, ale nie zmienia to faktu, że w wieku 39 lat udokumentował 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zarzucił ponadto, że organ przy doręczaniu decyzji nie zastosował się do zasady oficjalności doręczeń wynikającej z art. 39 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Oznacza to, że sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i procesowym.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną.
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] czerwca 2010 r. wydane zostały z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na tle rozpoznawanej sprawy konieczne jest podkreślenie, iż dla każdego postępowania administracyjnego kluczowe znaczenie ma należyte ustalenie stanu faktycznego sprawy, gdyż tylko w takim przypadku możliwe jest prawidłowe określenie zakresu praw i obowiązków strony tego postępowania. Ustalenie zaś stanu faktycznego sprawy winno nastąpić przy zachowaniu pełnej i poprawnej procedury. Merytoryczna kontrola dokonywana przez sąd administracyjny może bowiem dojść do skutku jedynie w warunkach wyczerpujących istotę zagadnienia ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych przez organ administracyjny rozpatrujący sprawę oraz odpowiedniego – zgodnego z art. 107 § 3 k.p.a. – uzasadnienia decyzji.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, iż z przepisów art. 7 i art. 77 k.p.a. wynika, że organ administracyjny jest obowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Kierując się normą prawa materialnego organ ocenia, jakie fakty mają istotne znaczenie dla sprawy, czy wymagają udowodnienia i jakie dowody dla udowodnienia tych faktów są potrzebne (vide: wyrok NSA z dnia 17 maja 1994 r., sygn. akt SA/Lu 1921/93, LEX nr 26517).
Zdaniem Sądu, w rozpatrywanej sprawie, organ nie uczynił zadość wskazanym wyżej obowiązkom. Organ nie ustalił bowiem w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy, a zatem nie można uznać, iż dokonał prawidłowej subsumcji tego stanu pod mającą zastosowanie w niniejszej sprawie normę prawa materialnego.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym i pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków przewidzianych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny. Po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość.
W ocenie Sądu, za zbyt ogólnikowe i niepoparte bliższą analizą zebranych materiałów dowodowych i całokształtu okoliczności faktycznych sprawy, należy uznać stwierdzenie Prezesa ZUS o braku po stronie skarżącego szczególnych okoliczności niewypracowania ustawowych uprawnień do świadczeń o charakterze emerytalno – rentowym.
Skarżący posiada okresy składkowe i nieskładkowe wynoszące łącznie 12 lat, 5 miesięcy i 4 dni, a w ostatnim 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności do pracy 4 lata, 3 miesiące i 1 dzień, które uznane zostały przez organ za nieadekwatne do jego wieku, wynoszącego na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy 39 lat. Organ podkreślał w decyzjach, że w ubezpieczeniu skarżącego wystąpiły przerwy w latach 1993 – 1994, 2000 – 2003 oraz od 10 listopada 2005 r. do dnia orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy, w czasie których nie podejmował on zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym.
Skarżący odnosząc się do powyższych ustaleń zarzucał organowi nieścisłość wskazując, iż w roku 1993 był skierowany przez Biuro Pracy na przekwalifikowanie zawodu i w związku z tym okresie od 1 stycznia 1993 r. do 3 marca 1993 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. Od 1 kwietnia 1994 r. do 30 września 1994 r. był zatrudniony w Nadleśnictwie S. Z kolei od 21 lutego 2000 r. do 21 listopada 2000 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych. W 2000 r. pojawiły się u niego problemy z kręgosłupem. Od 1 października 2003 r. do 15 grudnia 2003 r. był zatrudniony w Urzędzie Miejskim w S. W latach 2003 – 2004 łącznie przebywał na zwolnieniach lekarskich ponad 7 miesięcy. Leczył się m.in. w [...] Centrum Rehabilitacji w C. Cały ten czas był jednak zarejestrowany w Urzędzie Pracy jako osoba poszukująca pracy. W okresie od 4 maja 2004 r. do 3 sierpnia 2004 r. był ponownie zatrudniony w Urzędzie Miejskim w S. Następnie przebywał na zwolnieniach lekarskich do 31 października 2004 r., a od 11 listopada 2004 r. do 10 listopada 2005 r. pobierał zasiłek dla bezrobotnych i był zarejestrowany w Urzędzie Pracy.
W roku 2006 dwa razy i 2007 raz przebywał w szpitalu w związku z chorobą zwyrodnieniową kręgosłupa. W 2008 r. przed wypadkiem, także przebywał w szpitalu od 2 stycznia 2008 r. do 13 lutego 2008 r. z powodu dolegliwości kręgosłupa. Jego niska aktywność zawodowa w kwestionowanych przez Prezesa ZUS okresach była zatem usprawiedliwiona przyczynami zdrowotnymi. Jako pracownik fizyczny posiadający wykształcenie zawodowe, nie stanowił też konkurencji dla osób zdrowych poszukujących pracy. Był jednak przez cały czas zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna i przyjmował każdą ofertę pracy. Skarżący zaznaczył też, że Gmina S., w której mieszka znajduje się w wykazie gmin zagrożonych szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym.
Na potwierdzenie okoliczności dotyczących stanu zdrowia przed wypadkiem skarżący przedłożył organowi kopie dokumentacji medycznej, z której wynika, że już od roku 2000 leczył się na dolegliwości związane z kręgosłupem, a na przełomie lat 2004 – 2007 trzykrotnie był poddawany leczeniu rehabilitacyjnemu w [...] Centrum Rehabilitacji w C.. Powyższa dokumentacja potwierdza zatem, że skarżący co najmniej od roku 2000 miał problemy zdrowotne, które mogły ograniczać możliwość podjęcia przez niego zatrudnienia. W takiej sytuacji, obiektywnie istniejąca sytuacja na rynku pracy i rejestracja ubezpieczonego w charakterze bezrobotnego, w powiązaniu z problemami zdrowotnymi, które, mimo braku orzeczenia o całkowitej niezdolności do pracy, niewątpliwie posiadał, mogła stanowić szczególną przyczynę, która uniemożliwiła mu wypracowanie odpowiednio dłuższego stażu ubezpieczeniowego w ostatnim 10 – leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, a tym samym nabycie przez niego prawa do renty w trybie zwykłym.
Powyższe okoliczności powinny być zatem szczegółowo zbadane i wyjaśnione przez organ.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 500/10 zwrócił uwagę, iż w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca nie związał pojęcia szczególnych okoliczności z datą powstania niezdolności do pracy, co miałoby skutkować oceną zaistnienia tych okoliczności tylko do daty powstania niezdolności do pracy. Nie można zatem interpretować art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej ubezpieczonego uzasadniający przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, natomiast ograniczenie aktywności zawodowej może być usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi możliwości takiej osoby na rynku pracy.
Występowanie przerw w zatrudnieniu skarżącego w latach 2000 – 2008 może zatem wskazywać na obiektywnie istniejące przyczyny, niezależne od jego woli, uniemożliwiające wypracowanie wymaganego okresu w ostatnim 10 – leciu, a tym samym na istnienie szczególnych okoliczności, o jakich mowa w art. 83 ust. 1 ww. ustawy, wskutek których nie spełnił on wymagań warunkujących uzyskanie prawa do renty na zasadach ogólnych.
Niewyjaśnienie przez organ wskazanych wyżej okoliczności faktycznych, istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, obligowało Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] czerwca 2010 r.
Rozpoznając ponownie sprawę organ zobowiązany będzie, mając na względzie dyspozycję art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., uzupełnić materiał dowodowy w zakresie umożliwiającym wyjaśnienie wskazanych wyżej wątpliwości, a następnie, dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wyjaśnić szczegółowo w uzasadnieniu decyzji, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., na jakich ustaleniach faktycznych i prawnych oparł swoje rozstrzygnięcie.
Za niezasadny Sąd uznał natomiast zarzut dotyczący naruszenia przez organ przy doręczaniu decyzji art. 39 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 71a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym, a w razie sporu ciężar dowodu doręczenia pisma lub decyzji, spoczywa na Zakładzie.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.