Uzasadnienie
II SA/WA 1763/04
Z. W. urodził się [...] maja 1954 r. Starał się o przyznanie na swoją rzecz renty w drodze wyjątku. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 18 lat, 5 miesięcy i 29 dni. Jego ostatni udowodniony okres ubezpieczenia przypada na dzień 8 czerwca 1999 r. Na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie (13 sierpnia 1992 r. - 13 sierpnia 2002 r.) przypada okres składkowy w rozmiarze 4 lat, 9 miesięcy i 25 dni na wymagane minimum 5 lat. Jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2002 r. całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji powstała w dniu 13 sierpnia 2002 r., ma ona charakter okresowy - do listopada 2003 r. Orzeczenie to w pełni koresponduje z treścią orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] grudnia 2003 r., w którym stwierdzono istnienie niepełnosprawności od sierpnia 2002 roku. W dniu [...] marca 2004 r. lekarz orzecznika ZUS potwierdził całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji, przedłużając swoje poprzednie orzeczenie na okres od grudnia 2003 roku do września 2005 roku.
Z. W. zamieszkuje wraz żoną korzystającą z renty socjalnej i czwórką dzieci utrzymujących się z zasiłków wypłacanych przez opiekę społeczną.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez Z. W. wymogów przewidzianych do uzyskania renty. Wskazywał, na przerwę w ubezpieczeniu w latach 1978 - 1981 oraz na ponad 3 letni czas jaki upłynął od ustania okresu składkowego do daty stwierdzenia całkowitej niezdolność do pracy. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
Z. W. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i Prezes Ubezpieczeń Społecznych, decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty decyzji pierwszoinstancyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. W. zakwestionował zasadność powyższej decyzji.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.
Skarżący, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie, do wymaganego minimum 5 lat ubezpieczenia brakuje jedynie dwa miesiące i kilka dni. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie występuje szczególna okoliczności, która mogła mieć wpływ na niemożność uzyskania przez skarżącego tych uprawnień. Tą okolicznością jest podawany przez Z. W. w jego pismach do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pismo z dnia 29 maja 2004 r. - wpływ do ZUS 7 czerwca 2004 r., czy pismo z 29 czerwca 2004 r. - wpływ 7 lipca 2004 r. i inne pisma) fakt wypadku, któremu miał ulec. O okoliczności tej niewiele wiemy z akt sprawy. Nie wiadomo jaki to był wypadek, kiedy nastąpił i jakie mógł mieć skutki dla okresu składkowego skarżącego.
Nie wiadomo czy wypadek jest przyczyną orzeczonego przez lekarza orzecznika ZUS czasu powstania całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, czy też orzeczenie to dotyczy jeszcze innej przyczyny. Co najważniejsze dla bytu niniejszej sprawy, nie wiadomo czy wypadek ten mógł stanowić usprawiedliwioną szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy, czy też nie.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2004 r. i z dnia [...] sierpnia 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku, do wyżej wskazanych okoliczności wypadku w ogóle nie ustosunkowują się.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji polegający na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy. Zabrakło tu zarówno wnikliwości, jak i dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czym naruszono art. 7 i art. 12 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponownie rozpatrując niniejszą sprawę, organ powinien dokładnie wyjaśnić okoliczności związane z wyżej wskazanym wypadkiem i przeanalizować je pod kontem treści art. 83 par. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na uwadze należy tu mieć także okoliczność, że na oceniane do uprawnień ostatnie dziesięciolecie (sierpień 1992 - sierpień 2002) skarżący legitymuje się okresem składkowy w rozmiarze 4 lat, 9 miesięcy i 25 dni na wymagany minimum 5 letni okres.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 145 par. 1 ppkt 1 lit. c przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.