Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] czerwca 2005 r., wydaną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst. jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.), którą to decyzją odmówił przyznania A. D., przedstawicielce ustawowej małoletnich W. D. i W. D., świadczenia w drodze wyjątku - renty specjalnej po zmarłym ojcu małoletnich - R. D. W uzasadnieniu decyzji, powołując się na dyspozycję art. 83 ust. 1 cyt. wyżej ustawy, organ stwierdził, iż nie zostały spełnione łącznie przesłanki określone w tym przepisie.
Odmawiając przyznania świadczenia w drodze wyjątku, stwierdzono, iż nie udowodniono, że zmarły podlegał kiedykolwiek ubezpieczeniu społecznemu w rozumieniu art. 4 pkt 13 ww. ustawy i wyklucza to możliwość przyznania renty rodzinnej, która jest pochodną świadczenia osoby zmarłej.
Powyższa decyzja Prezesa ZUS stała się przedmiotem skargi A. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W uzasadnieniu skarżąca podnosiła, iż jej zmarły w wieku 23 lat mąż był studentem studiów stacjonarnych i nie mógł podjąć zatrudnienia. Twierdziła, iż kontynuowanie studiów powinno być traktowane za równorzędne z okresami zatrudnienia oraz że jej mąż jako student winien być traktowany jako osoba pracująca. Podnosiła, iż śmierć męża nastąpiła na sali wykładowej na uczelni i powinna zostać potraktowana jako zdarzenie w trakcie zatrudnienia. Podkreślała trudną sytuację materialną rodziny, niemożność znalezienia pracy, brak żłobka w miejscowości, w której wraz z dziećmi zamieszkuje, brak oparcia w rodzinie i wyjątkowo trudną sytuację ekonomiczną, w której znalazła się wraz z dziećmi.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Dokonując kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, że nie narusza ona prawa.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków.
Wskazać należy, że świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o rentach i emeryturach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie wg potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, iż aby takie świadczenie mogło zostać przyznane, niezbędnym jest przede wszystkim wykazanie, iż została spełniona pierwsza z obligatoryjnych przesłanek określonych w tym przepisie, a mianowicie, że zmarły był osobą ubezpieczoną. Zgodnie z art. 4 pkt 13 omawianej ustawy, za ubezpieczonego uważa się osobę podlegającą ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu, a także osobę, która przed dniem wejścia w życie ustawy podlegała ubezpieczeniu społecznemu lub zaopatrzeniu emerytalnemu, z wyłączeniem ubezpieczenia społecznego rolników. Zmarły R. D., jako niepracujący student, nigdy nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu wyżej powołanej ustawy i wyklucza to możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku jego rodzinie.
Ani wnioskująca o świadczenie A. D., ani małoletnie dzieci nie korzystają z przymiotu bycia członkiem rodziny pozostałym po osobie ubezpieczonej i tym samym nie zaliczają się do kręgu osób mogących ubiegać się o świadczenie w drodze wyjątku.
Świadczenie w drodze wyjątku może być przyznane jedynie w sytuacji łącznego spełnienia obligatoryjnych przesłanek określonych w art. 83 cyt. wyżej ustawy. Brak chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie tego świadczenia. Ponieważ zmarły nie spełnił pierwszej z obligatoryjnych przesłanej - nie był osobą ubezpieczoną w rozumieniu omawianej ustawy, brak było możliwości przyznania świadczenia członkom jego rodziny.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skargę oddalił.