Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 1774/08 odrzucił skargę A. D. na postanowienie Dyrektora Departamentu [...] Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] października 2008 r. w przedmiocie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego.
Pismem z dnia 18 maja 2009 r. wnioskodawczyni wniosła sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 7 maja 2009 r. o odmowie przyznania prawa pomocy. Podała, że nie ma możliwości uzyskania od pracodawcy zaświadczeń o dochodach, a jednocześnie nie jest w stanie znaleźć profesjonalnego pełnomocnika, który chciałby podjąć się prowadzenia sprawy.
Na podstawie informacji przedstawionych przez stronę w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy ustalono, co następuje. Skarżąca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości około 3.500 zł brutto. Posiada mieszkanie o powierzchni 50 m2. W rubryce nr 7.1 formularza wskazano: "kredyt". Strona nie ma oszczędności.
W związku z tym, że skarżąca nie podała dokładnej wysokości uzyskiwanych dochodów oraz brak było jakiegokolwiek oświadczenia o ponoszonych miesięcznie stałych wydatkach Sąd, uwzględniając informację o trudnościach z uzyskaniem zaświadczenia o zarobkach wezwał skarżącą do nadesłania w terminie 7 dni wyciągu z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. Stronę wezwano również do nadesłania kserokopii rachunków wskazujących wysokość ponoszonych miesięcznie opłat związanych z eksploatacją mieszkania oraz kserokopii dokumentu, z którego wynikało będzie, jaka jest wysokość miesięcznej raty kredytu. Zaznaczono, że wymienione dokumenty są niezbędne do dokonania rzeczywistej oceny możliwości płatniczych.
Wezwanie doręczone w dniu 16 czerwca 2009 r. w trybie art. 73 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, pozostało bez odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
Odnosząc się do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Na mocy powołanego przepisu skarżąca z mocy prawa zwolniona jest zatem w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, w tym przed sądem drugiej instancji. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony.
Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1 oraz art. 239 pkt 1 lit. d w zw. z art. 260 ppsa orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wskazać należy, iż prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa).
Na podstawie informacji przedstawionych w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, iż skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Ocena, czy spełniona została przesłanka warunkująca przyznanie prawa pomocy, następuje na podstawie informacji i dokumentów przedstawionych przez stronę. Sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzania z urzędu postępowania w celu uzyskania odpowiednich dokumentów poświadczających rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze strony. To na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż nie jest w stanie ponieść kosztów zastępstwa procesowego. W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała spełnienia ustawowej przesłanki. Nie przedłożyła dokumentów, z których wynikałoby, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Dochód w wysokości około 3.500 zł brutto w jednoosobowym gospodarstwie domowym bez wykazania jakichkolwiek stałych wydatków uniemożliwia dokonanie oceny, jakimi środkami finansowymi strona w istocie dysponuje, a w konsekwencji stwierdzenie, czy spełnia ustawową przesłankę.
Nadto, z oświadczenia zawartego w piśmie z dnia 18 maja 2009 r. jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni posiada środki finansowe, które może przeznaczyć na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, ma jedynie trudność w jego znalezieniu. Podkreślenia wymaga w związku z powyższym, że instytucja prawa pomocy służyć ma osobom, których sytuacja finansowa jest na tyle trudna, że brak odpowiednich środków finansowych w danym momencie pozbawiałby je, z tego powodu, prawa do sądu. Ustawodawca nie uzależnił możliwości przyznania prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym od innych czynników, niż finansowe.
W związku z tym, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w punkcie 2 postanowienia.