Uzasadnienie
Z. K. urodził się [...] września 1946 r. Starał się o przyznanie na swoją rzecz renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze 21 lat, 10 miesięcy i 9 dni. Jego ostatnie zatrudnienie przypadało na dzień 3 września 1998 r. Jak wynika z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] lutego 2004 r. Z. K. jest częściowo niezdolny do pracy, okresowo do lutego 2006 roku. Niezdolność ta powstała po 18 roku życia (poważne schorzenie [...]).
Z. K. zamieszkuje wraz żoną prowadzącą własną działalność gospodarczą - [...], bez ustalonych dochodów.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Swoją decyzję argumentował niespełnianiem przez Z. K. wymogu przewidzianego w przepisie art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.), a mianowicie starający jest częściowo niezdolny do pracy - częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza podjęcie pracy a nie uniemożliwia jej wykonywanie.
Z. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] czerwca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty decyzji pierwszoinstancyjnej i podnosząc, że orzeczenie lekarza orzecznika jest dla organu wiążące co do oceny możliwości świadczenia pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (nazwanej pozwem) Z. K. zakwestionował zasadność powyższej decyzji i wnosił o zasadzenie na jego rzecz od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń społecznych kwoty 1.200,00 zł. miesięcznie. Podnosił, że żyje w skrajnej nędzy, ma 58 lat i jest chory.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wskazywał nadto na liczne przerwy w zatrudnieniu Z. K. po 1993 roku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 13 par. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 par. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Tak więc Sąd ten nie orzeka o świadczeniu, ale jedynie bada czy zaskarżona decyzja administracyjna jest zgodna z obowiązującym prawem.
W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak spełniania wymaganych w trybie zwykłym przesłanek do otrzymania świadczenia (jak np. zachowania wymaganych okresów w opłacaniu składek) przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.
Skarżący, co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym, albowiem nie legitymował się wymaganym minimum 5-letnim okresem składkowym i nieskładkowym w ostatnim dziesięcioleciu przed złożeniem wniosku. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy), Z. K; został przez lekarza orzecznika ZUS uznany za częściowo niezdolnego do pracy, co uniemożliwia mu, jako osobie mogącej przynajmniej częściowo świadczyć pracę, staranie się o świadczenie w drodze wyjątku.
Podkreślenia wymaga okoliczność, że pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie, ale zaistnienie w niniejszej sprawie szczególnych okoliczności usprawiedliwiających niemożność uzyskania danego świadczenia w trybie zwykłym. W niniejszej sprawie nie wykazano szczególnych okoliczności, które mogły mieć wpływ na niemożność uzyskania przez skarżącego uprawnień rentowych w trybie zwykłym.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2004 r. i z dnia [...] czerwca 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są z powyższych względów zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i art. 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.