Uzasadnienie
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 oraz art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 84a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA z dnia [...] lipca 2007 r. o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu zajmowanego przez Z. Ż. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., znajdującego się w budynku będącym własnością osoby fizycznej.
W uzasadnieniu podano, iż na wniosek Z. Ż. Dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA wszczął postępowanie w sprawie zwolnienia zajmowanej osobnej kwatery stałej nr [...], znajdującej się przy ul. [...] w W. w budynku będącym własnością osoby fizycznej. Następnie decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2007 r., na podstawie art. 105 k.p.a. w związku z art. 84a ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, umorzył postępowanie, uznając, iż brak jest podstaw prawnych do wydania decyzji o żądanej treści.
Od powyższej decyzji zainteresowany złożył odwołanie, podnosząc, że w sytuacji zajmowania kwatery znajdującej się w budynku stanowiącym własność osoby fizycznej, w oparciu o przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, Dyrektor ZZM MSWiA powinien wydać decyzję o zwolnieniu przedmiotowej kwatery. Brak decyzji o żądanej treści traktuje jako bezczynność organu w zakresie ciążącego na tym organie obowiązku w sprawach kwaterunkowych w stosunku do osoby uprawnionej.
Organ II instancji uznał, że odwołanie nie zasługuje na uznanie i wskazał, iż Z. Ż. posiada uprawnienia do emerytury policyjnej, jak i wojskowej, wobec powyższego w stosunku do zainteresowanego mają zastosowanie zarówno przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, jak i przepisy ustawy z dnia 12 października 1990r. o Straży Granicznej.
Przepisy art. 42 ust. 1 w związku z art. 41 ust. 1 pkt 7 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., regulowały kwestię obowiązku przekazania przez żołnierza do dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA) kwatery w budynku stanowiącym własność osoby fizycznej lub prawnej. Dyrektor ZZM MSWiA – jako organ właściwy w sprawach zakwaterowania żołnierzy zawodowych oraz emerytów, rencistów wojskowych resortu spraw wewnętrznych i administracji – zobowiązany był do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery, w przypadku, jeżeli osoba uprawniona zajmowała kwaterę znajdującą się w budynku stanowiącym własność osoby prawnej lub fizycznej i otrzymała przydział innej kwatery odpowiadającej jej uprawnieniom. Ponieważ Z. Ż. nie posiadał innej kwatery, brak było podstaw do wydania decyzji o zwolnieniu kwatery nr [...] przy ul. [...] w W. Poza tym, w okresie obowiązywania przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zezwalających na wydanie decyzji w omawianym powyżej przypadku, zainteresowany nie zwracał się z wnioskiem do Dyrektora ZZM MSWiA o przydział innej kwatery, zaś zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 1 powyższej ustawy, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004 r., przydział kwatery mógł być realizowany jedynie na wniosek osoby uprawnionej. W omawianym okresie Z. Ż. był funkcjonariuszem Straży Granicznej i o przydział innego lokalu ubiegał się zgodnie z właściwością w organach Straży Granicznej.
Wprowadzone od dnia 1 lipca 2004 r. zmiany przepisów ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP nie przewidują wydawania decyzji o zwolnieniu lokalu mieszkalnego, zajmowanego przez osobę uprawnioną, znajdującego się w budynku stanowiącym własność osoby fizycznej – brak jest podstaw prawnych do wydawania decyzji o żądanej treści.
Z tych względów organ I instancji słusznie przesądził o bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego wszczętego na wniosek strony, a co za tym idzie w oparciu o art. 105 k.p.a. o umorzeniu postępowania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Z. Ż. zarzucił Dyrektorowi Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA, iż mając wiedzę o przejęciu budynku, w którym znajduje się zajmowana przez niego kwatera, przez osobę fizyczną, nie wydał decyzji o zwolnieniu osobnej kwatery stałej. Tym samym organ właściwy w sprawie zapewnienia mu zakwaterowania, pozbawił go prawa nabytego z tytułu służby wojskowej.
W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, wskazując na argumenty powołane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjnej sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej.
Skarga analizowana pod względem tych podstaw zasługuje na uwzględnienie niezależnie od podniesionych w niej zarzutów. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego poprzez błędne zastosowanie art. 105 § 1 k.p.a. i nierozstrzygnięcie sprawy co do istoty – zgodnie z art. 104 § 2 k.p.a.
Dyrektor Zarządu Zasobów Mieszkaniowych MSWiA nieprawidłowo umorzył postępowanie, przyjmując, że stało się ono bezprzedmiotowe.
Przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Jest to orzeczenie formalne, kończące postępowanie bez jego merytorycznego rozstrzygnięcia. Bezprzedmiotowość wynika z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu.
W niniejszej sprawie nie można mówić o tym, że postępowanie jest bezprzedmiotowe. Postępowanie zostało wszczęte, są strony tego postępowania oraz jego przedmiot, zatem organ administracji zobowiązany jest rozpoznać sprawę, stosując przepisy prawa obowiązujące w dniu orzekania i orzec merytorycznie w sprawie. Nie znajduje uzasadnienia w przepisach k.p.a. wydanie decyzji o umorzeniu postępowania, kończącej formalnie postępowanie w sprawie, w której strona jest zainteresowana uzyskaniem decyzji merytorycznej. Organ nie może uchylić się od wydania decyzji merytorycznej.
Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie sygn. akt. IV SA 12/98 (LEX nr 77609) stwierdził: "Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Natomiast bezzasadność żądania strony to brak przesłanek do uwzględnienia żądania strony. W przeciwieństwie zatem do bezprzedmiotowości postępowania, bezzasadność żądania strony musi być wykazana w decyzji załatwiającej sprawę co do jej istoty, a nie prowadzić do umorzenia postępowania, ponieważ jest to niezgodne z prawem uchylenie się organu od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy".
Osobną kwestią pozostaje sprawa zawartego w piśmie skarżącego z dnia [...] maja 2007 r. żądania, które – organ przyjął, że – dotyczy wydania decyzji o zwolnieniu zajmowanej osobnej kwatery stałej. W piśmie tym, któremu skarżący nadał formę wezwania, zwrócił się do organu właściwego do zakwaterowania jego osoby (emeryta wojskowego), na warunkach określonych ustawą, do wydania decyzji o zwolnieniu zajmowanej osobnej kwatery stałej, znajdującej się w budynku będącym własnością osoby fizycznej. W uzasadnieniu zaś podał, iż zastosowanie formy wezwania zmierza do zapewnienia mu zakwaterowania na warunkach określonych ustawą przez organ powołany do tego zadania. Z treści tego pisma wynika zatem, iż skarżący wezwał organ do zapewnienia zakwaterowania, zaś wydanie decyzji o zwolnieniu posiadanej kwatery, którą de facto utracił w wyniku zwrotu nieruchomości właścicielowi, miało jedynie doprowadzić do osiągnięcia tego celu.
Jeżeli żądanie zawarte w wezwaniu nie pozwalało, z uwagi na małą precyzyjność, na oznaczenie sytuacji, którą decyzja ma rozwiązać, organ mógł wezwać wnioskodawcę do uzupełnienia w tym zakresie podania, na podstawie art. 61 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, uznając, że wydane w sprawie decyzje naruszają przepisy prawa procesowego, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.