Uzasadnienie
B. Z. starała się o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku po S. J., na rzecz wspólnych dzieci: A. J. urodzonego w dniu [...] września 1986 r. i P. J. urodzonego w dniu [...] września 1993 r.
S. J. zmarł w dniu [...] września 2003 r. w wieku 55 lat na [...]. Legitymował się udowodnionym okresem ubezpieczenia społecznego w rozmiarze łącznym 26 lat, 9 miesięcy i 2 dni. Jego ostatni okres składkowy kończy się datą 26 czerwca 1993 r. Później (lata 1995 - 2003) podejmuje prace dorywcze lub umowy o dzieło w zasadzie bez odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne - za ten okres zanotowano jedynie 10 dni ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu, licząc wstecz od dnia 18 czerwca 2003 r. Lekarz orzecznik ZUS, na podstawie przedłożonej dokumentacji, w dniu 28 listopada 2003 r. stwierdził u S. J. całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji od 18 czerwca 2003 r., przy czym zaznaczył, że brak jest podstaw do uznania długotrwałej niezdolności do pracy od 26 grudnia 1994 r.
B. Z. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku.
A. J., w związku z uzyskaniem pełnoletniości, w dniu [...] października 2004 r. udzielił swojej matce B. Z. pełnomocnictwa do reprezentowania go w niniejszej sprawie.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] maja 2004 r. odmówił przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku. Powołując się na wskazany wyżej stan faktyczny, swoją decyzję argumentował brakiem okoliczności usprawiedliwiających niespełnienie przez S. J. wymogów przewidzianych do uzyskania uprawnień dla jego dzieci do renty rodzinnej. Podstawę prawną wydania decyzji stanowi przepis art. 83 par. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji podkreślił fakt wykonywania prac dorywczych bez odprowadzania składek ubezpieczeniowych, który to okres wynosił prawie dziesięć lat, licząc wstecz od daty całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji (18 czerwiec 2003 r.).
W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, wskazując w uzasadnieniu na argumenty zawarte w decyzji pierwszoinstancyjnej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz w późniejszym piśmie B. Z. wskazywała, że ojciec dzieci legitymował się łącznym stażem ubezpieczeniowym wynoszącym blisko 27 lat, co nie jest mało zważywszy, że zmarł w wieku 55 lat. W 1993 roku złamał nogę i miał kłopoty w poruszaniu się, a przez ostatnie 20 lat był schorowany. Złożyła plik zaświadczeń lekarskich dotyczących choroby [...] z okresu po dniu 18 czerwca 2003 r. Wskazywała na fakt wyrejestrowania przez S. J. działalności gospodarczej latem 2003 roku oraz przyczyny tego wyrejestrowania - wymeldowania go z lokalu.
Prezes Ubezpieczeń Społecznych, w odpowiedzi na skargę, wnosił o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje
Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, czyli w tej sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
W ocenie Sądu skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.) ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania tego świadczenia niezbędne jest łączne spełnienie wszystkich wyżej wymienionych warunków.
Natomiast zgodnie z treścią art. 65 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń. Tak więc prawo do renty rodzinnej jest prawem pochodnym wynikającym od uprawnień osoby ubezpieczonej do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, a zatem brak uprawnień do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, pociąga za sobą również brak uprawnień członków rodziny do renty rodzinnej po ubezpieczonym. Dochodzone świadczenie nie jest bowiem świadczeniem przyznawanym z uwagi na potrzeby, nawet najbardziej uzasadnione, ale świadczeniem pochodnym od okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.
Natomiast art. 83 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia społecznego jeżeli istnieją szczególnie uzasadnione okoliczności usprawiedliwiające brak wymaganych okresów w opłacaniu składek przy jednoczesnej niemożności podjęcia pracy przez starającego się o to świadczenie z uwagi na jego wiek lub orzeczoną niezdolność do wykonywania pracy.
S. J., co wynika ze stanu faktycznego sprawy, nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Nadto, co jest szczególnie ważne w postępowaniu o przyznanie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w drodze wyjątku (art. 83 wskazanej wyżej ustawy), w niniejszej sprawie nie wykazano istnienia szczególnych okoliczności, które spowodowały brak uzyskania przez ojca małoletnich dzieci tych uprawnień. S. J. w dziesięcioleciu przypadającymi na okres przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (czerwiec 2003 r.) legitymował się jedynie 10 dniowym okresem ubezpieczenia, wykonując jednocześnie w latach 1995 - 2003 prace dorywcze i nie zgłaszając ich do ubezpieczenia - w tym prowadzenie własnej działalności gospodarczej. Brak jest w sprawie jakichkolwiek dokumentów wskazujących na zły stan zdrowia ojca dzieci przed czerwcem 2003 r. Natomiast sam stosunkowo duży łączy okres ubezpieczenia w latach wcześniejszych nie ma tu znaczenia.
Podjęte w niniejszej sprawie decyzje Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2004 r. i z dnia [...] lipca 2004 r., odmawiające przyznania świadczenia w drodze wyjątku są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia prawa przy podejmowaniu tych decyzji. Zawierają one prawidłowe uzasadnienia, wszechstronnie analizujące cały zgromadzony materiał w niniejszej sprawie.
Argumenty zawarte w skardze jak i w piśmie wniesionym do Sądu a dotyczące bardzo złej sytuacji finansowej rodziny, trudności w znalezieniu pracy, nie stanowią szczególnych okoliczności w rozumieniu wskazanego wyżej przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 132 i 151 przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
W zakresie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na zasadzie art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i stosownie do par. 18 ust. 1 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).