Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2016 r. oddalił skargę K. M. na decyzję Wojewody [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną.
Skarżący wystąpił o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata.
W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z matką (ur. w 1930 r.), a na dochód rodziny składa się jej renta rodzinna w wysokości 2.186,24 netto. Podniósł, że mama jest osobą całkowicie niepełnosprawną i wymaga całodobowej opieki.
Wskazał, że do stałych kosztów utrzymania rodziny należą: czynsz w wysokości 511,81 zł, opłaty za pakiet telewizja, internet, telefon - 200 zł, spłata rat zaciągniętych kredytów - na pościel rehabilitacyjną - 137,46 zł i na telewizor - 37,46 zł, opłata za gaz - 210 zł na 2 miesiące, opłata za energię elektryczną - 688 zł na dwa miesiące, ubezpieczenie na życie - 81 zł, ubezpieczenie w PZU - 63,51 na kwartał, ubezpieczenie mieszkania - 141 zł na rok, wydatki na lekarstwa i rehabilitację - 350 zł miesięcznie.
Oświadczył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, natomiast jego mama posiada 15.300 zł oszczędności.
Mając na względzie powyższe zważono, co następuje:
Należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie skarżący, stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli (...) rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Skoro zatem skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć.
Natomiast art. 262 powołanej ustawy stanowi, że przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach.
Prawo dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, czy zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie.
Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa.
Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że co prawda wnioskodawca nie uzyskuje żadnego dochodu, ale pozostaje na utrzymaniu matki, której dochód stanowi renta rodzinna w wysokości około 2.180 zł i która posiada oszczędności w wysokości 15.300 zł.
Należy wskazać, że to osoby najbliższe w pierwszej kolejności są zobowiązane do zaspakajania koniecznych potrzeb członków rodziny, a dopiero, gdy z przyczyn obiektywnych nie jest to możliwe (brak dochodów, majątku, oszczędności) - powołane do tego instytucje społeczne i państwowe.
Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawca nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.