Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w W., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 90 ust. 1, art. 91 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (t. j.: Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i § 3 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), odmówił T. D. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z aktem notarialnym z dnia 5 lipca 2010 r. Repertorium [...] Nr [...], T. D. zakupił lokal mieszkalny w W. przy ul. [...] o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2, natomiast wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego złożył w dniu 6 lipca 2010 r., co oznacza, że w dniu złożenia wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego. W takiej sytuacji zainteresowany nie spełnia przesłanek do udzielenia mu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
Od powyższej decyzji T. D. złożył odwołanie do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w W., domagając się pozytywnego rozpatrzenia jego wniosku o pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Zaznaczył, że akt notarialny został podpisany po godzinie 1600, toteż nie mógł złożyć wniosku w dniu jego sporządzenia. Z tej przyczyny uczynił to w godzinach porannych dnia następnego.
Decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W., mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 171, art. 184, art. 187 ust. 2 i art. 268 ust. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.
W motywach decyzji organ podał, że T. D. na dzień złożenia wniosku był właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W., a wobec tego, na mocy art. 187 ust. 2 ww. ustawy o Służbie Więziennej, jest osobą nieuprawnioną do przydziału lokalu mieszkalnego, a co za tym idzie – nie przysługuje mu również pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego, o której mowa w art. 184 ust. 1 tej ustawy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję T. D. powtórzył argumenty, jakie zawarł w odwołaniu od decyzji organu I instancji, podnosząc przy tym, że rozstrzygnięcie jest dla niego nader krzywdzące, gdyż nie uwzględnia jego słusznego interesu. Skarżący podniósł, że do dnia 5 lipca 2010 r. organ twierdził, że jest uprawniony do otrzymywania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, a zatem, że był także uprawniony do przydziału takiego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. W ocenie skarżącego, świadczy to o niekonsekwencji organu w zakresie oceny stanu faktycznego sprawy.
Dodatkowo skarżący zaznaczył, że jakkolwiek akt notarialny kupna mieszkania pochodzi z dnia 5 lipca 2010 r., to jednak jego treść, której nie wzięto pod uwagę, wskazuje, że w dacie zawarcia umowy nie uzyskał jeszcze lokalu mieszkalnego, gdyż jego wydanie miało nastąpić dopiero po zapłaceniu całej ceny sprzedaży najpóźniej w dniu 14 lipca 2010 r. i w tym też dniu Bank [...] dokonał przelewu kwoty kredytu. Jego zdaniem, do tego dnia był uprawniony do przydziału lokalu mieszkalnego, a tym samym przysługiwała mu również pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z brzmieniem art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. Nr 79, poz. 523), obowiązującej w dniu wydania zaskarżonej decyzji, funkcjonariuszowi w służbie stałej, który spełnia warunki do przydziału lokalu mieszkalnego, a który lokalu tego nie otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonych w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej.
Przysługująca na podstawie powyższego przepisu pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego jest świadczeniem, które funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje wówczas, gdy nie posiada zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, oraz gdy nie jest możliwy przydział takiego lokalu na podstawie decyzji administracyjnej. Podejmując decyzję administracyjną, zarówno w przedmiocie przydziału lokalu mieszkalnego, jak i pomocy finansowej na jego uzyskanie, konieczne jest ustalenie, czy osoba, która ubiega się o przydział lokalu mieszkalnego, bądź też która zwraca się z wnioskiem o przyznanie stosownej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu, na tle konkretnego stanu faktycznego spełnia ustawowe warunki. W tym względzie organ Służby Więziennej, stosując przepisy materialnego prawa administracyjnego, związany jest regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania.
Zobowiązany jest zatem do stosowania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W szczególności winien on przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 kpa), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 kpa) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 kpa. W niniejszej sprawie organ uchybił wskazanym regułom postępowania, poprzez mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego, co nie pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, a więc na zastosowane przepisy prawa materialnego. Dlatego też, zaistniała konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji.
Jak wynika ze sprawy, w rzeczy samej akt notarialny zakupu mieszkania przy ul. [...] w W. pochodzi z dnia 5 lipca 2010 r. i okoliczność ta niewątpliwie świadczy, że w tym dniu T. D. zawarł umowę, jednak treść tego aktu wskazuje jednoznacznie, że w dacie zawarcia umowy nie uzyskał on jeszcze lokalu mieszkalnego, gdyż jego wydanie miało nastąpić dopiero po zapłaceniu całej ceny sprzedaży najpóźniej w dniu 14 lipca 2010 r. (§ 4 aktu notarialnego z dnia 5 lipca 2010 r. Repertorium [...] Nr [...]) i – jak twierdzi skarżący – w tym też dniu Bank [...] dokonał przelewu kwoty kredytu.
Zatem do tego dnia T. D. nie miał zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, był więc uprawniony do przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, a tym samym w dniu złożenia wniosku, tj. w dniu 6 lipca 2010 r., przysługiwała mu również pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Okoliczności te uszły uwadze organu odwoławczego, a mają one istotne znaczenie w sprawie. Skarżący w okresie od dnia 5 lipca 2010 r. do dnia 14 lipca 2010 r. pozostawał de facto jeszcze w fazie ubiegania się o lokal mieszkalny, natomiast umowa zawarta w formie aktu notarialnego potwierdza tę okoliczność. Pozostaje to w zgodzie zarówno z § 5 ust. 3 poprzednio obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 czerwca 2003 r. w sprawie pomocy finansowej przysługującej funkcjonariuszom Służby Więziennej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (Dz. U. Nr 132, poz. 1235), jak i z treścią § 2 ust. 3 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego funkcjonariuszowi Służby Więziennej (Dz. U. Nr 147, poz. 986). W takiej sytuacji organ Służby Więziennej powinien podjąć pozytywne dla strony rozstrzygnięcie w oparciu o art. 184 ust. 1 ww. ustawy o Służbie Więziennej.
Przepis art. 7 kpa nakłada na organ obowiązek uwzględnienia słusznego interesu strony. Zasadę tę orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego odnosi nie tylko do zakresu i wnikliwości postępowania wyjaśniającego, lecz także do treści rozstrzygnięcia, tj. do stosowania norm prawa materialnego. Jeżeli zatem realizacji przyznanego potencjalnie uprawnienia (pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego) nie stoi na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji w świetle obowiązującego prawa, organ ten ma obowiązek załatwić sprawę w sposób pozytywny dla strony.
Rozpoznając ponownie odwołanie skarżącego, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w W. winien uwzględnić poczynione przez Sąd uwagi.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.
Należy także wyjaśnić stronie skarżącej, że Sąd nie miał podstaw do uwzględnienia jej wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, ponieważ stawiennictwo strony na rozprawie było nieobowiązkowe, a jedynie w przypadku wezwania strony przez Sąd do osobistego stawiennictwa na rozprawie (art. 91 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), strona ta ponosi niezbędne koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie miał także podstaw do zasądzenia innych kosztów postępowania, gdyż te nie wystąpiły, bowiem sprawa niniejsza korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 239 pkt 1 lit. "d" ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), jak również skarżący w trakcie postępowania sądowego nie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.