Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 667/08 uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania B. L. na wniosek L. L. – przedstawicielki ustawowej małoletniego – renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W związku z uchyleniem przez Sąd powyżej określonej decyzji, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] stycznia 2008 r. o odmowie przyznania ww. przedmiotowego świadczenia i przyznał to świadczenie, ustalając, że prawo do renty powstało od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję.
Powyższa decyzja o przyznaniu świadczenia stała się przedmiotem skargi wniesionej przez L. L. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca, obarczając organ winą za opóźnienie, domagała się przyznania świadczenia od dnia złożenia wniosku (wyrównania przyznanego świadczenia).
Organ wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2009 r., sygn. akt II SA/Wa 347/09 oddalił skargę ww. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2009 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż rację ma organ twierdząc, że zaskarżona decyzja ma charakter konstytutywny, kształtujący prawo. W takiej sytuacji prawo do świadczenia w drodze wyjątku powstaje wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej. Brak jest zatem podstaw prawnych do przyznania tego prawa przed datą jego powstania, to jest wypłaty tego świadczenia za okres przed datą wydania decyzji.
Od powyższego wyroku L. L. wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 1481/09 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.
W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny podał m.in., że z art. 100 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wynika, iż prawo do świadczeń określonych w powołanej ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Przepis ten w żaden sposób nie różnicuje poszczególnych świadczeń określonych w tej ustawie. W odniesieniu do świadczeń w drodze wyjątku art. 100 ust. 1 powołanej ustawy znajdzie zastosowanie, a w konsekwencji znajdzie również zastosowanie art. 129 tej ustawy, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Sąd wskazał, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie miało określenie momentu, w którym małoletni syn skarżącej zaczął spełniać warunki do uzyskania świadczenia oraz moment złożenia wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), sąd, któremu sprawa zostanie przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Powyżej przytoczony przepis ma zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 powyżej określonej ustawy, a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt I OSK 1481/09 przesądził, iż organ prowadząc postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją, naruszył prawo materialne, tj. art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227), poprzez ich niezastosowanie do ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpoznając ponownie sprawę, jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w zakresie ustalenia daty zarówno powstania prawa do przyznanego świadczenia, jak i rozpoczęcia jego wypłacania.
Stosownie do treści art. 100 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy, prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Natomiast art. 129 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
Zgodnie z wykładnią dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, przepisy te mają zastosowanie również w odniesieniu do świadczeń, przyznawanych przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w drodze wyjątku, bowiem art. 100 ust. 1 ustawy w żaden sposób nie różnicuje poszczególnych świadczeń, określonych w tej ustawie, jednolicie ustalając moment powstania prawa do ich uzyskania, co wynika z systematyki przepisów ustawy, która – zdaniem Sądu II instancji – w żaden sposób nie wyłącza świadczeń, określonych w dziale VI ustawy z zasad ustalania świadczeń, wskazanych w dziale VIII ustawy.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ustalenie momentu, w którym B. L. spełnił warunki do uzyskania świadczenia oraz data złożenia wniosku przez L. L. o przyznanie synowi renty rodzinnej w drodze wyjątku po zmarłym ojcu. Z faktu, że decyzja organu ma charakter prawotwórczy nie wynika – zdaniem Sądu II instancji – iż moment przyznania świadczenia przepisy ustawy uzależniają od charakteru decyzji je przyznającej.
Wobec powyższego, organ rozpatrując ponownie sprawę zobowiązany jest zastosować się do oceny prawnej zawartej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, w części określającej datę powstania prawa do renty rodzinnej w drodze wyjątku.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.