Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1959/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę H. O. na decyzję Prezesa Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] września 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. W sprawie tej skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego lub adwokata.
Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej również ppsa, strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a do takich należy wymieniona sprawa, nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Koszty sądowe obejmują zarówno opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) jak i zwrot wydatków (art. 211 w zw. z art. 212 § 1 powołanej ustawy). Na mocy powołanego przepisu skarżąca z mocy prawa zwolniona jest w niniejszej sprawie od ponoszenia kosztów sądowych w toku całego postępowania, a zatem zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, jak i sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym. W związku z tym, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega ocenie w odniesieniu do przesłanek określonych w ustawie i winien być oddalony.
Z tego względu, na podstawie art. 254 § 1, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w punkcie 1 postanowienia.
Odnosząc się do wniosku o ustanowienie radcy prawnego z urzędu wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 powołanej wyżej ustawy przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi tylko ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, przysługuje osobie fizycznej, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa).
We wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni podała, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, wymagającym jej stałej opieki ze względu na wiek i stan zdrowia. Oświadczyła, że na łączny dochód we wspólnym gospodarstwie domowym w wysokości 1.822,59 zł składa się emerytura uzyskiwana przez wnioskodawczynię oraz emerytura jej męża. Z zaskarżonej decyzji wynika nadto, że na dochód składa się również dodatek kombatancki w wysokości 144,25 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Skarżąca oświadczyła, że ani ona ani jej mąż nie posiadają żadnego majątku. Mieszkają w mieszkaniu komunalnym o powierzchni 90 m2. Wskazała, że ponosi stałe miesięczne wydatki na zakup leków dla niej i męża (po 55 zł), czynsz (173 zł), opłata za prąd (293 zł), za gaz (48 zł), oraz opłatę za wodę i wywóz nieczystości (66 zł). Skarżąca oświadczyła również, że jest osobą całkowicie niezdolną do jakiejkolwiek samodzielnej pracy, porusza się o kulach i często przebywa w szpitalu (orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności).
Podała, że w 2007 r. hospitalizowana była przez okres 10 miesięcy i nadal wymaga specjalistycznej opieki medycznej a także opieki innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Instytucja prawa pomocy stanowi realizację konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Prawo to powinno być przyznawane wówczas, gdy strona jest w bardzo trudnej sytuacji materialnej, a odmowa przyznania prawa pomocy uniemożliwiałaby dostęp do sądu. Przez prawo do sądu należy przy tym rozumieć nie tylko prawo samego dostępu do sądu, tj. uruchomienia postępowania przed sądem ale również prawo do korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, zwłaszcza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przy wnoszeniu środka odwoławczego od orzeczenia wydanego w pierwszej instancji obowiązuje przymus adwokacko-radcowski.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że sytuacja materialna strony nie pozwala na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Dochód w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi, po odliczeniu stałych niezbędnych wydatków, 714,92 zł miesięcznie. Zarówno skarżąca jak i jej mąż są osobami starszymi, wymagającymi pomocy oraz opieki innych osób, w tym także opieki medycznej, co wiąże się ze znacznymi kosztami. Wnioskodawczyni wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt. 2 i pkt. 3 postanowienia.
Jednocześnie, w związku z tym, że skarżącej przyznano w niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, brak jest podstaw, aby dodatkowo przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata.
Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 254 § 1 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w pkt. 4 postanowienia.