Uzasadnienie
Prezes Instytutu Pamięci Narodowej postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] września 2007 r., nr [...] o przekazaniu według właściwości Dyrektorowi Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w W. wniosek E. T. w sprawie udostępnienia dokumentów / zapytania o status pokrzywdzonego.
Z ustaleń Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej (dalej Prezesa IPN) i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy:
W dniu 17 lipca 2006 r. do Prezesa IPN wpłynął wniosek E. T. o udostępnienie dokumentów / zapytanie o status osoby pokrzywdzonej na podstawie art. 30 ust. 2 w zw. z art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. Nr 155, poz. 1016 ze zm.).
Prezes IPN postanowieniem z dnia [...] września 2007 r., wydanym na podstawie art. 65 § 1 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 2 ww. ustawy, przekazał według właściwości przedmiotowy wniosek strony Dyrektorowi Oddziału IPN w W.. Postanowienie to zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi E. T. w dniu 3 października 2007 r.
W dniu 17 października 2007 r. do placówki polskiego urzędu pocztowego (data stempla pocztowego na odwrocie przesyłki poleconej nadanej na terytorium Niemiec) wpłynęła przesyłka polecona zawierająca wniosek pełnomocnika E. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. i zmianę tego orzeczenia. W piśmie stanowiącym środek zaskarżenia z dnia 10 października 2007 r. pełnomocnik strony wskazał, iż przedmiotowe postanowienie zostało mu doręczone w dniu 4 października 2007 r.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2007 r. Prezes IPN, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 43 ust. 2 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, iż w dniu 17 lipca 2006 r. odwołujący się złożył wniosek o udostępnienie dokumentów / zapytanie o status osoby pokrzywdzonej. W dniu 15 marca 2007 r. weszła w życie zmiana ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej (Dz. U. z 2007 r. Nr 25, poz. 162) uchylająca art. 6 ww. ustawy w brzmieniu obowiązującym sprzed 15 marca 2007 r., stanowiący podstawę prawną rozstrzygnięcia w zakresie statusu osoby "pokrzywdzonej". Zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 18 października 2006 r. o ujawnieniu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944 - 1990 oraz treści tych dokumentów (Dz. U. Nr 218, poz. 1592 ze zm.) zapytania o status pokrzywdzonego / wnioski o udostępnienie dokumentów pokrzywdzonemu, niezrealizowane do dnia wejścia w życie ww. ustawy, traktuje się jako wnioski o udostępnienie do wglądu kopii dotyczących tych dokumentów w rozumieniu art. 30 ustawy o IPN po nowelizacji.
Stosownie do art. 43 ust. 2 ustawy o IPN właściwym organem pierwszej instancji w sprawach rozstrzyganych decyzją administracyjną jest dyrektor oddziału IPN. W tej sytuacji, zgodnie z art. 65 § 1 k.p.a., należało wniosek strony przekazać organowi właściwemu do rozpatrzenia sprawy.
Na powyższe postanowienie E. T. wniósł, za pośrednictwem organu, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wymieniony podniósł, iż został naruszony jego ważny interes prawny, polegający na odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie skazania skarżącego na wieloletnie wiezienia i zamknięcie mu drogi do merytorycznego zbadania sprawy. Z tego powodu skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia jako nieważnego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania wg norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę Prezes IPN wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie choć z innych powodów niż zostały w niej podane.
Stosownie do treści art. 141 § 1 i 2 k.p.a. na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, które wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie.
Zgodnie z art. 57 § 1 i 511 k.p.a. jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało: 1) wysłane w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, za poświadczeniem przedłożenia, od tego organu administracji publicznej, 2) nadane w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego, 3) złożone w polskim urzędzie konsularnym, 4) złożone przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej, 5) złożone przez członka załogi statku morskiego kapitanowi statku, 6) złożone przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego.
Warunkiem zachowania terminu w przypadku nadania pisma za pośrednictwem poczty jest złożenie go (przesyłki) w przewidzianym prawem terminie w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego. Według art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. Nr 30, poz. 1188 ze zm.) przez pojęcie operatora publicznego rozumie się operatora obowiązanego do świadczenia powszechnych usług pocztowych. Na podstawie art. 46 ust. 2 tej ustawy obowiązek wykonywania zadań operatora publicznego określonych w ustawie powierzono Poczcie Polskiej. Strona składająca w postępowaniu administracyjnym pismo (zażalenie, odwołanie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) poza granicami Polski za pośrednictwem placówki pocztowej innego państwa, jeżeli nie korzysta z możliwości jego złożenia w polskim urzędzie konsularnym, przyjmuje na siebie ryzyko zachowania terminu procesowego. Termin uważa się bowiem za zachowany nie w dacie złożenia przesyłki u operatora zagranicznego, lecz w dacie jej wpłynięcia do polskiej placówki pocztowej, określonej stemplem pocztowym.
Jak wynika z akt administracyjnych, postanowienie Prezesa IPN z dnia [...] września 2007 r. doręczono skutecznie pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 października 2007 r. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pełnomocnik strony oświadczył, iż otrzymał je w dniu 4 października 2007 r. W zaistniałej sytuacji siedmiodniowy termin do zaskarżenia przedmiotowego postanowienia upłynął z dniem 10 października 2007 r. Przesyłka z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem z dnia [...] września 2007 r. została złożona przez pełnomocnika skarżącego w dniu 11 października 2007 r. w niemieckiej placówce pocztowej, zaś do placówki Poczty Polskiej wpłynęła dopiero w dniu 17 października 2007 r., co wynika ze stempla pocztowego znajdującego się na odwrocie koperty. Zatem środek zaskarżenia wniesiony został przez stronę z uchybieniem terminu do wniesienia zażalenia.
Warunkiem skuteczności czynności procesowej - wniesienia środka odwoławczego - jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność tego odwołania, czego następstwem jest ostateczność kwestionowanego orzeczenia.
Rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W takim przypadku dochodzi bowiem do weryfikacji w postępowaniu odwoławczym orzeczenia ostatecznego, które korzysta z ochrony trwałości ustalonej przepisem art. 16 § 1 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i art. 152 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.