Uzasadnienie
W dniu [...] czerwca 2005 r. K. B. sformułowała wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. We wniosku K. B. zarzuciła, że w prowadzonym uprzednio postępowaniu zostały pominięte okoliczności faktyczne oraz dowody, które wówczas istniały, bądź też okoliczności, które wyszły na jaw po wydaniu decyzji.
Komendant Wojewódzki Policji w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., działając w oparciu o art. 145 § 1, art. 145a, art. 146 § 1 i § 2, art. 150 § 1 i art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że nie zaistniała żadna z pozytywnych przesłanek, określonych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa, która dawałaby podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji w trybie wznowienia postępowania.
W dniu 3 listopada 2005 r. K. B. skierowała do Komendanta Głównego Policji odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie i o uchylenie decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania. Alternatywnie wniosła także o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Komendantowi Wojewódzkiemu Policji w K. Zarzuciła organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, w tym zasadę prawdy materialnej, udziału strony w postępowaniu i pogłębiania zaufania obywatela do organów państwa.
Decyzją z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] Komendant Główny Policji, mając za podstawę art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] października 2005 r. nr [...], nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. i J. B. wyrazili swoje niezadowolenie z decyzji Komendanta Głównego Policji i wnieśli o jej uchylenie, żądając przy tym również uchylenia decyzji objętej wnioskiem o wznowienie postępowania.
Skarżący stwierdzili, że nigdy nie wynajmowali swojego mieszkania, nie zawierali też żadnej umowy najmu, dlatego też decyzje nakazujące im opróżnienie lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. są nieprawidłowe i winny zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Organy orzekające w postępowaniu wznowieniowym w ogóle nie uwzględniły tego faktu, jak również nie wzięły pod uwagę pogarszającego się stanu zdrowia K. B., która na tę okoliczność, jako nową, powoływała się w swym wniosku o wznowienie.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, a wydane w sprawie decyzje podlegają uchyleniu, albowiem Sąd stwierdził naruszenie prawa procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wznowienie postępowania jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, uregulowanym w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), służącym wzruszaniu ostatecznych decyzji administracyjnych.
Postępowanie to można podzielić na dwie fazy. Pierwsza z nich polega na badaniu formalnych podstaw wznowienia, a w efekcie wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 kpa) lub decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Ocena formalnych podstaw wznowienia sprowadza się do badania, czy żądanie wznowienia postępowania zostało zgłoszone przez stronę, czy powołuje ona podstawy wznowienia, wymienione w art. 145 § 1 kpa, oraz czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa. W toku drugiej fazy postępowania, prowadzonej po wydaniu postanowienia o jego wznowieniu, zgodnie z uregulowaniem zawartym w art. 149 § 2 kpa, prowadzone jest postępowanie co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Tylko na tym etapie możliwy jest wgląd w materialnoprawny przedmiot sprawy, której wznowienie dotyczy.
W niniejszej sprawie Komendant Wojewódzki Policji w K. postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2005 r. wznowił postępowanie zakończone ostateczną decyzją Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] maja 1996 r. nr [...] w sprawie opróżnienia przez małżonków B. lokalu mieszkalnego przy ul. [...] w K. Organ podał, że K. i J. B. w swym wniosku o wznowienie postępowania wskazali na pominięte, a istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. Z tego też powodu organ uznał, że zachodzi konieczność wydania postanowienia w tym przedmiocie.
Warto podkreślić, że wydając postanowienie o wznowieniu postępowania, organ otwiera nadzwyczajne postępowanie administracyjne, zmierzające do merytorycznego zbadania podanych przez stronę podstaw wznowienia, jednak może tego dokonać dopiero, gdy oceni kwestie formalne związane ze złożonym wnioskiem.
Komendant Wojewódzki Policji w K., analizując wniosek o wznowienie postępowania, nie zwrócił uwagi, że został on podpisany jedynie przez K. B., natomiast z akt nie wynika, że organ dysponował pełnomocnictwem J. B., upoważniającym K. B. do działania w jego imieniu. Nawet jeżeli Komendant stosował w tym zakresie art. 33 § 4 kpa, winien poczynić na ten temat wzmiankę w decyzji. Sąd jedynie wskazuje na to uchybienie, które "samo w sobie" nie stanowiło podstawy do uchylenia wydanych decyzji, albowiem w aktach sądowych sprawy znajduje się pełnomocnictwo potwierdzające fakt upoważnienia K. B. przez J. B. do działania w jego imieniu przed wszelkimi sądami i organami administracji w sprawach dotyczących lokalu przy ul. [...] w K., obejmujące datę złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
Wadliwość wydanych w sprawie decyzji polega zaś na tym, że organy orzekające zupełnie pominęły formalny etap badania wniosku o wznowienie, a więc to, czy powołane podstawy wznowienia mają w istocie charakter podstaw wymienionych w art. 145 § 1 kpa oraz to, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 § 1 kpa.
W świetle art. 145 § 1 pkt 5 kpa "w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję." Okoliczności mają być więc nowe, muszą istnieć w dniu wydania decyzji i nie mogą być znane organowi, który ją wydał.
To, że strona w swym wniosku o wznowienie powołuje się na nowe, jej zdaniem, okoliczności, w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie musi oznaczać, że wniosek (podanie) opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia wniosku wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi, gdyż okoliczności, na które powołuje się strona albo istniały i były znane organowi w chwili wydawania decyzji objętej wnioskiem o wznowienie, albo zaistniały dopiero później, czyli nie występowały w dniu wydawania decyzji. Taki wniosek, który nie został oparty na ustawowej podstawie wznowienia, prowadzi do wydania przez organ decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa).
Oczywiście jakiekolwiek wątpliwości co do wystąpienia podstaw wznowienia postępowania organ winien usuwać po wydaniu postanowienia o wznowieniu, niemniej jednak by mogło do tego dojść należy wpierw zbadać termin do wniesienia podania, który w przypadku nowych okoliczności faktycznych wynosi jeden miesiąc liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
W rozpoznawanej sprawie organ I instancji w ogóle nie zbadał tej kwestii, a mimo tego przeszedł do kolejnego etapu postępowania, czyli merytorycznego badania podstaw wznowienia i ich wpływu na decyzję ostateczną. Oceniał również przy tym inne podstawy wznowienia. Tego rodzaju praktyka wskazuje na wadliwość prowadzonego postępowania, albowiem w sytuacji niezachowania przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie winno dojść do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 149 § 3 kpa. Komendant Główny Policji nie dostrzegł błędów organu I instancji i nie uchylił wadliwej decyzji, dlatego też Sąd uchylił obie wydane w sprawie decyzje. Należy przy tym wyjaśnić skarżącym, że w tym postępowaniu tylko te decyzje (podjęte w trybie wznowieniowym) podlegają kontroli Sądu.
Rozpoznając sprawę, organy orzekające zobowiązane będą do uwzględnienia poczynionych przez Sąd uwag.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości.