Uzasadnienie
W dniu 15 listopada 2003 r. S. J. zwróciła się z wnioskiem do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie renty w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.).
Po podjęciu czynności zmierzających do rozpoznania powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zawiesił postępowanie w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że S. J. złożyła do Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. odwołanie od decyzji z dnia [...] sierpnia 2003 r. odmawiającej jej prawa do renty ustawowej. W związku z tym, do czasu zakończenia sądowego postępowania odwoławczego i uprawomocnienia się wyroku, kwestia przyznania świadczenia w drodze wyjątku nie może zostać rozstrzygnięta.
Pismem z dnia 3 marca 2004 r. skarżąca ponownie zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia [...] czerwca 2003r. oddalił odwołanie, co zakończyło postępowanie sądowe w sprawie przyznania renty ustawowej.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2004 r. nr [...] podjął zawieszone postępowanie i jednocześnie odmówił S. J. przyznania renty w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS podał, że z dokumentacji zawartej w aktach rentowych wynika, iż skarżąca na przestrzeni 45 lat życia posiada udowodniony okres ubezpieczenia wynoszący 1 rok, 9 miesięcy i 7 dni, który to okres jest nieadekwatny do wieku, bowiem renta jest świadczeniem z ubezpieczenia społecznego powiązanym z opłacaniem składek na ubezpieczenie. Organ uznał, że nie zaistniały szczególne okoliczności, o których mowa w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niespełnienie chociażby jednego warunku z tego przepisu skutkuje odmową przyznania świadczenia w trybie wyjątkowym.
W dniu 10 kwietnia 2004 r. skarżąca wniosła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc, iż brak wypracowanego stażu pracy spowodowany był stanem zdrowia, oraz urodzeniem sześciorga dzieci, co nie pozwoliło jej na wypracowanie dłuższego stażu pracy.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] lipca 2004 r. wydał decyzję nr [...] którą utrzymał w mocy rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zakwestionowano zaskarżona decyzje i wniesiono o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, ale z powodów całkowicie odmiennych, aniżeli podnosi skarżąca. Zezwala na to treść art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), a mianowicie sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W rozpatrywanej sprawie postanowieniem z dnia [...] grudnia 2003 r. zawieszono postępowanie w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym - Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. w sprawie odwołania od decyzji odmawiającej przyznania skarżącej renty ustawowej z tytułu niezdolności do pracy. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania z przyczyn, o których mowa w art. 97 § 1 kpa, jest obligatoryjne (organ zawiesza postępowanie), przy czym kwestia zasadności zawieszenia postępowania (wystąpienie przyczyn zawieszenia) mogła być przedmiotem oceny w postępowaniu instancyjnym. Zgodnie, bowiem z przepisem art. 101 § 3 kpa na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania służy stronie zażalenie.
W przepisie tym nie ma żadnych ograniczeń, co do zaskarżalności postanowień w sprawie zawieszenia postępowania, a więc stronom przysługuje zażalenie na każde z postanowień możliwych do wydania w sprawie zawieszenia postępowania. Wynika to także z art. 141 § 1 kpa.
Podjęcie postępowania w tych wypadkach następuje wówczas, gdy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania (art. 97 § 2 kpa). Oznacza to, że strona przed wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę, co do jej istoty powinna mieć możliwość kwestionowania postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania, zwłaszcza pod kątem ustąpienia przyczyn uzasadniających zawieszenie postępowania (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2000 r. sygn. akt OPS 4/00; ONSA 2000/4/137).
Pomimo informacji o zakończeniu postępowania sądowego wyrokiem z dnia [...] października 2003 r. sygn. akt [...] Prezes ZUS nie wydał odrębnego postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania.
Organ dokonał podjęcia zawieszonego postępowania dopiero w decyzji z dnia [...] marca 2004 r. mocą, której rozstrzygnął kwestię merytoryczną będącą jego przedmiotem. Podjęcie zawieszonego postępowania w decyzji rozstrzygającej sprawę, co do jej istoty, stanowi przejaw niedopuszczalnej praktyki na gruncie obowiązującego prawa. Wpierw organ w formie postanowienia podejmuje zawieszone postępowanie, a następnie - wydając decyzję - załatwia sprawę co do jej istoty.
Decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] marca 2004 r. została wydana z pozbawieniem strony możliwości złożenia środka zaskarżenia na postanowienie o podjęciu zawieszonego postępowania, a zatem z rażącym naruszeniem prawa (art. 97 § 2 kpa i 101 § 3 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa). Organ wydając w dniu [...] lipca 2004 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] marca 2004 r. także rażąco naruszył prawo (art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Podkreślenia wymaga, iż w świetle art. 102 kpa w okresie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej nie podejmuje zwykłych czynności proceduralnych. Może podejmować jedynie czynności zmierzające do usunięcia przyczyn zawieszenia - art. 100 § 1 i § 3 kpa.
W konkluzji stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa skutkującym stwierdzeniem ich nieważności (art. 156 § 1 pkt 2 kpa).
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa, orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O wykonalności wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 powołanej ustawy.