Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2004 r. i odmówił przyznania K. D. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek;
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa ZUS K. D. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Skarżąca w chwili ustalenia na dzień [...] marca 2004 r., orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] kwietnia 2004 r., całkowitej niezdolności do pracy miała 43 lata, a łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący 17 lat, 4 miesiące i 27 dni jest nieadekwatny do jej wieku. Z akt sprawy wynika także, że w okresie od 10 kwietnia 1993 r. do 31 lipca 1997 r. strona pobierała rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy i jednocześnie pozostawała w zatrudnieniu do dnia 18 grudnia 1999 r., od tego czasu do chwili orzeczenia całkowitej niezdolności pozostawała bez pracy, a pani K. D. nie wykazała, że pozostawanie bez pracy było spowodowane szczególnymi okolicznościami.
Ponadto Prezes ZUS stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi K. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Skarżąca podniosła zarzut, że Prezes ZUS odmawiając przyznania świadczenia nie może go odmówić z uwagi na zbyt krotki okres przepracowany przez wnioskodawcę. Istotą świadczenia jest, bowiem to, że okres wymagany jest krótszy niż w przypadku świadczenia otrzymywanego w trybie zwykłym. Nie można się zgodzić z argumentacją, że nie wystąpiły szczególne okoliczności, na mocy których skarżąca nie nabyła prawa do świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Nadto zadnim skarżącej Prezes zakładu Ubezpieczeń Społecznych błędnie przyjął, iż fakt pozostawania strony w częściowej niezdolności do pracy nie może stanowić szczególnych okoliczności, w myśl których ustawa przyznaje prawo do renty z art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona.
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem sprawa nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie, bowiem do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania Prezes ZUS może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczających odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie, przy czym do przyznania świadczenia wszystkie wymienione warunku powinny być spełnione łącznie. Podjęcie takiej decyzji nie może być jednak dowolne, a organ ma obowiązek wykazać, że zaistniały okoliczności wymienione w przepisie, aby świadczenie mogło być przyznane.
W sprawie bezspornym jest, że skarżąca jest osobą, która znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Z orzeczenia lekarza orzecznika ZUS wynika także, że jest ona osobą całkowicie niezdolną do pracy od dnia [...] marca 2004 r. Jednak należy podkreślić, że świadczenie z art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie ma charakteru socjalnego. Jego przyznanie jest uzależnione od udowodnienia, że tylko wskutek szczególnych okoliczności nie zostały spełnione przez wnioskodawcę warunki do uzyskania prawa do renty na zasadach ogólnych. W przedmiotowej sprawie Sąd nie stwierdził, aby organ oceniając ten warunek popełnił uchybienia. Organ ustalił, że skarżąca od daty ustania ostatnio udowodnionego okresu składkowego - od dnia 18 grudnia 1999 r. do dnia ustalenia całkowitej niezdolności do pracy na dzień [...] marca 2004 r., a więc przez okres 4 lat i prawie 3 miesięcy nie miała udowodnionego okresu zatrudnienia, w którym opłacałby ubezpieczenie społeczne.
W aktach sprawy brak jest wykazania szczególnych okoliczności uniemożliwiających podjecie Pani K. D. zatrudnienia. Podnoszona w skardze okoliczność, że strona była osobą częściowo niezdolną do pracy nie może być wzięta pod uwagę, ponieważ przepis art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. wyraźnie wskazuje, iż tylko całkowita niezdolność do pracy może być przesłanką otrzymania świadczenia. Jednak całkowita niezdolność do pracy została orzeczona wobec skarżącej dopiero na dzień [...] marca 2004 r.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 w związku z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.