Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. Nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] czerwca 2004 r. i odmówił przyznania pani D. J. renty rodzinnej w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu do w/w decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z roku 2004 Nr 39 poz. 353) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki:
- 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym;
- 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności;
- 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek
- 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku.
W ocenie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych D. J. nie spełnia warunków do przyznania świadczenia z art. 83 cyt. ustawy. Niezdolność do pracy strony została stwierdzona na dzień [...] grudnia 2003 r. orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] stycznia 2004 r. Ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień 2 czerwca 1996 r. i od tego czasu do chwili orzeczenia całkowitej niezdolności pozostawała bez pracy, czyli przez okres 7 lat i 6 miesięcy nie była ubezpieczona, a strona nie wykazała, że pozostawanie bez pracy było spowodowane szczególnymi okolicznościami. Ponadto Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że podnoszone przez odwołującą się trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie ma charakteru socjalnego.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi pani D. J. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca podniosła zarzut, że ciężko pracowała od 16 roku życia. Opłacała składki przez prawie 25 lat. Natomiast teraz pozostaje bez środków na utrzymanie, jest osobą wymagającą stałej opieki, niezdolną do samodzielnej egzystencji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona
Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Rozpatrywana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy zauważyć, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podejmując decyzję w sprawie świadczeń w trybie określonym w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest związany rygorami postępowania administracyjnego. Wynika to wprost z art. 124 w/w ustawy. Przepis ten mówi, że w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), chyba, że sama ustawa stanowi inaczej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien, więc przestrzegać przepisów tego kodeksu. Zgodnie z wyrażoną w art. 6 kpa zasadą praworządności organ administracji ma obowiązek działać na podstawie przepisów prawa, a więc w toku podejmowanych czynności procesowych musi prawidłowo stosować przepisy kodeksu.
Natomiast zgodnie z określonymi w art. 7 zasadami: prawdy obiektywnej i zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz opisanej w art. 8 zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także wyrażonej w art. 9 zasady obowiązku udzielania informacji faktycznej i prawnej, organ prowadzący postępowanie powinien podejmować wszelkie niezbędne działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy. Musi, więc w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kpa). Dopiero na podstawie zebranego materiału powinien on dokonać oceny uznając daną okoliczność za udowodnioną (art.80 kpa). W rozpatrywanej sprawie organ nie dopełnił tych obowiązków nie oceniając całego zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w pierwszej kolejności nie odniósł się do faktu, że pani D. J. w chwili orzeczenia przez lekarza orzecznika ZUS całkowitej niezdolności do samodzielnej egzystencji miała w wieku 47 lat bardzo długi okres pracy wynoszący prawie 25 lat. Pracowała ona od najmłodszych lat, a po zwolnieniu z powodu likwidacji zakładu pracy podjęła samodzielną działalność gospodarczą, za którą opłacała w okresie od 1 lutego 1991 r. do 22 maja 1995 r. składki. Skarżąca była, więc osobą aktywną w poszukiwaniu źródła zatrudnienia. Organ nie zbadał, czy strona, gdy była w okresie zarejestrowania jako bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy, aktywnie poszukiwała pracy. Oceniając tę przesłankę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych powinien wziąć pod uwagę fakt, że skarżąca zamieszkuje na terenach dotkniętych strukturalnym bezrobociem, gdzie nawet osoby poszukujące aktywnie pracy mają z jej otrzymaniem duże trudności. Sytuacja skarżącej jest, więc inna niż osoby pochodzącej z regionu, gdzie problem strukturalnego bezrobocia nie występuje.
Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.