Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), w dniu [...] lipca 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił M. M. przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletnich K. i K. M. W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes ZUS stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki:
- 1) jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym,
- 2) nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności,
- 3) nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek,
- 4) nie ma niezbędnych środków utrzymania.
Organ wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie warunki wskazane w powołanym przepisie, a brak jednego z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia.
Ponadto organ wyjaśnił, że renta rodzinna jest świadczeniem pochodnym, jakie przysługiwałoby osobie zmarłej. W związku z tym w pierwszej kolejności rozpatrzeniu podlega spełnienie powyższych przesłanek przez osobę zmarłą.
Z akt sprawy wynika, że zmarły w wieku 49 lat ojciec dzieci posiadał udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 14 lat, 9 miesięcy i 15 dni. W latach 1977-1981, 1982-1984 oraz 1992-1994 zmarły nie wykonywał zatrudnienia. Po zaprzestaniu pobierania zasiłku dla osoby bezrobotnej we wrześniu 1998 r. do dnia zgonu ([...].07.2005 r.), tj. przez ponad 6 lat nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
W tym stanie faktycznym, zdaniem organu nie została spełniona przesłanka określona w pkt 2, a tym samym wnioskowane świadczenie nie może zostać przyznane.
Organ podał także, że dzieci nie pozostają bez niezbędnych środków utrzymania, gdyż otrzymują pomoc pieniężną z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 Kpa w dniu [...] września 2006 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] lipca 2006 r. W jej uzasadnieniu podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji poprzedzającej. Ponadto organ wyjaśnił, iż podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ust. przedmiotowej ustawy.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez M.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie i uchylenie decyzji ją poprzedzającej Skarżąca podniosła w niej, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 8, 10 § 1 i art. 77 § Kpa. Ponadto zarzuciła, iż organ dokonał błędnej wykładni art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. Natomiast art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z powodów całkowicie odmiennych, niż podniesione w skardze.
Na wstępie należy zwrócić uwagę na art. 107 § 1 Kpa, który określa składniki decyzji. Jednym z nich jest podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji.
Stosownie do treści art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.), Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie w drodze wyjątku w wysokości określonej tym przepisem, o ile wnioskodawca spełni łącznie zawarte w nim warunki.
W tym miejscu zasadnym jest przytoczenie treści art. 5 § 2 pkt 3 Kpa, zgodnie z którym, ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o organach administracji publicznej - rozumie się przez to ministrów, centralne organy administracji rządowej, wojewodów, działające w ich lub we własnym imieniu terenowe organy administracji rządowej (zespolonej i niezespolonej), organy jednostek samorządu terytorialnego oraz organy i podmioty wymienione w art. 1 pkt 2 (Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1).
W świetle przytoczonych powyżej przepisów nie ulega wątpliwości, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest organem administracji publicznej.
Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Określona powyżej ustawa nie zawiera przepisu, który w sposób odmienny niż to zostało określone w art. 268a Kpa regulowałby kwestie związane z udzielaniem przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych pracownikom upoważnień do działania w jego imieniu. Zgodnie z tym przepisem, organ administracji publicznej może w formie pisemnej upoważniać pracowników kierowanej jednostki organizacyjnej do załatwiania spraw w jego imieniu w ustalonym zakresie, a w szczególności do wydawania decyzji administracyjnych, postanowień i zaświadczeń.
Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lipca 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku została podpisana z upoważnienia Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przez E. N. wicedyrektora [...].
W aktach rozpoznawanej sprawy, co prawda znajduje się pełnomocnictwo dla do wydawania decyzji w tym zakresie, ale zostało ono podpisane przez członka Zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych W. P.. W pełnomocnictwie tym nie powołano żadnego przepisu, na podstawie którego zostało ono udzielone.
Należy stwierdzić, że w świetle przytoczonych powyżej przepisów pełnomocnictwo to nie spełnia warunku określonego w art. 268a Kpa, gdyż nie zostało udzielone przez organ administracji publicznej.
Skoro więc decyzja została podpisana przez osobę, która nie posiadała wymaganego prawem upoważnienia, to jest ona dotknięta wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 1 Kpa, gdyż wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości. Natomiast zaskarżona decyzja, która utrzymała tą decyzję w mocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa określonym w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa.
W tym stanie rzeczy Sąd odstąpił o badania zasadności podniesionych w skardze przez skarżącego zarzutów.
Sąd zwraca ponadto uwagę na fakt, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję poprzedzającą, której rozstrzygnięcie dotyczyło również małoletniej K. M..
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 Kpa oraz art. 152 pierwszej z powołanych ustaw orzekł jak w sentencji wyroku.