Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 28 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 2026/19

Uzasadnienie

Zaskarżonym aktem - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a." – uchylono w całości orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., dalej jako "Komisja Rejonowa", w sprawie zdolności p. L.D., zwanego dalej "Żołnierzem", do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz wydano nowe orzeczenie, na mocy którego ustalono, że Żołnierz jest zdolny do zawodowej służby wojskowej. W pkt 8 orzeczenia wskazano:

1. - w pkt 8.1 – [...] w wywiadzie - bez § bez pkt;
2. - w pkt 8.2. - niewielkiego stopnia [...] po przebytym urazie [...] - § 77 pkt 6 załącznika Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem";
3. - w pkt 8.3. - przebyte wygojone bez trwałych następstw wykręcenie prawego stawu skokowego - § 77 pkt 5 Załącznika;
4. - w pkt 8.4. – [...] w wywiadzie - § 72 pkt 1 Załącznika;
5. - w pkt 8.5. - żylaki obu kończyn dolnych - § 79 pkt 1 Załącznika;
6. - w pkt 8.6. - próchnicę zębów - § 24 pkt 5 Załącznika;
7. - w pkt 8.7. – [...] - § 24 pkt 1 Załącznika;
8. - w pkt 8.8. - tatuaż [...] - § 2 pkt 8 Załącznika;
9. - w pkt 8.9. - bliznę pourazową [...] - § 3 pkt 1 Załącznika.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ - zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

1. - Komisja Rejonowa - po wykonaniu badań diagnostycznych i konsultacji specjalistycznych - rozpoznała u Żołnierza w orzeczeniu z [...] kwietnia 2019 r.:
2. - w pkt 8.1. – [...] - § 68 pkt 2 Załącznika;
3. - w pkt 8.2. – niewielki stopień [...] po przebytym urazie [...] - § 77 pkt 6 Załącznika;
4. - w pkt 8.3. - przebyte wygojone bez trwałych następstw wykręcenie prawego stawu skokowego - § 77 pkt 5 Załącznika;
5. - w pkt 8.4. – [...] w wywiadzie - § 72 pkt 1 Załącznika;
6. - w pkt 8.5. – [...] - § 44 pkt 6 Załącznika;
7. - w pkt 8.6. - żylaki obu kończyn dolnych - § 79 pkt 1 Załącznika;
8. - w pkt 8.7. - próchnicę zębów - § 24 pkt 1 Załącznika;
9. - w pkt 8.8. – [...] - § 24 pkt 1 Załącznika;
10. - w pkt 8.9. - tatuaż [...] - § 2 pkt 8 Załącznika;
11. - w pkt 8.10. - bliznę pourazową [...] - § 3 pkt 1 Załącznika;
12. - orzeczono, że Żołnierz jest trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej,
13. - w uzasadnieniu orzeczenia Komisja Rejonowa określiła, że Żołnierz ujawnia dezadaptacyjne cechy aktywności i w sposób destrukcyjny reguluje emocje; powoduje to niezdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej; Żołnierza zaliczono do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia od [...] marca 2019 r.; nie zaliczono go do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową oraz do żadnej grupy inwalidztwa w związku ze służbą wojskową, powstałego wskutek wypadku lub choroby, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze; uznano, że Żołnierz jest zdolny do pracy; termin kontrolnego badania wyznaczono na marzec 2020 roku,
14. - Komisja Rejonowa wydała orzeczenie, opierając się na opinii [...] Dowódcy Jednostki Wojskowej w D. z [...] marca 2019 r., opinii służbowej z [...] marca 2019 r., wystawionej przez pełniącego obowiązki dowódcy [...], oraz wynikach badań i konsultacji specjalistycznych wykonanych przez Żołnierza w [...] Wojskowym Szpitalu Klinicznym z Polikliniką SPZOZ w [...];[...] kwietnia 2019 r. Żołnierza konsultował lekarz [...]; uznał on, że jednorazowe badanie orzekanego uniemożliwia obiektywną weryfikację [...] i zaproponował dalszą obserwację w tym celu; po wykonanym w tym samym dniu badaniu [...] konsultant [...] stwierdził istnienie [...] do dalszej obserwacji,
15. - Centralna Komisja stwierdziła - na podstawie zgromadzonej dokumentacji - konieczność weryfikacji postanowionego przez Rejonową Komisję rozpoznania; dlatego wezwała Żołnierza na komisyjne badanie [...] i badanie lekarza [...]; badania te przeprowadzono [...] czerwca 2019 r. w Specjalistycznej Przychodni Lekarskiej dla Pracowników Wojska w W.; w wyniku komisyjnego badania [...] oraz badania lekarza [...] nie stwierdzono odchyleń od normy; Centralna Komisja - po zapoznaniu się z całą zgromadzoną w sprawie dokumentacją orzeczniczą - uznała, że należy uwzględnić jako dowód wyniki badań wykonanych przez Żołnierza w trybie odwoławczym, jak również wyniki załączone do treści wniesionego przez niego odwołania; uznano, że na tej podstawie należy zmienić rozpoznanie wymienione w pkt 8 orzeczenia Komisji Rejonowej; schorzenia te nie skutkują bowiem niezdolnością do zawodowej służby wojskowej.

W skardze nie zakwestionowano rozstrzygnięcia zawartego w orzeczeniu Centralnej Komisji w zakresie zdolności do zawodowej służby wojskowej. Żołnierz wniósł natomiast o usunięcie wpisów zawartych w zaskarżonym orzeczeniu, a mianowicie: [...] w wywiadzie - bez § i pkt oraz [...] w wywiadzie – zakwalifikowanego jako § 72 pkt 1 Załącznika. Wskazano, że w wyniku komisyjnego badania [...] oraz [...] - przeprowadzonego przez specjalistyczną przychodnię lekarską dla pracowników wojska w W. - [...] nie stwierdzono. W skardze wskazano również, że przywoływanych w zaskarżonym akcie [...] nie zakwalifikowano do jakiegokolwiek schorzenia, wskazanego w Załączniku. Podniesiono, że ustalenie jakoby Żołnierz [...] także należy uznać za błędne. Przede wszystkim organ nie ustalił jednoznacznie okoliczności w tym zakresie, a zapis ten jest sprzeczny z wszelkimi przeprowadzonymi w sprawie badaniami oraz wywiadami.

W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Szerzej odniesiono się do kwestii zdiagnozowanych u Żołnierza [...] w wywiadzie oraz [...] w wywiadzie. Wywodzono, że w sprawie przeprowadzono wnikliwą analizę całości zgromadzonej dokumentacji - zarówno w trakcie postępowania orzeczniczego przed Komisją Rejonową, jak i tej załączonej przy odwołaniu oraz sporządzonej przez dodatkowo konsultujących Żołnierza [...] czerwca 2019 r. [...] i [...]. Jej analiza - w szczególności wyników badań dodatkowych - wykluczyła u Żołnierza rozpoznanie [...] - kwalifikowanych w ramach § 68 pkt 2 Załącznika, które rozpoznano z kolei w orzeczeniu Komisji Rejonowej. Tymczasem wszystkie wyniki badań Żołnierza jednoznacznie wskazywały, że nie odbiega on od normy. Zatem stwierdzono, że żadne z rozpoznanych u Żołnierza schorzeń nie czyni go niezdolnym do zawodowej służby wojskowej.

W odpowiedzi na skargę podniesiono jednak, ze Centralna Komisja nie mogła pominąć - zawartych w dokumentach znajdujących się w aktach orzeczniczych - wpisów dotyczących ewentualnych schorzeń Żołnierza. I tak w opinii [...] z [...] marca 2019 r. jest zapis o tym, że: żołnierz ma [...], przejawia cechy [...], często przyjmuje postawę [...], posiada [...]. [...] utrudnia mu funkcjonowanie. Przejawia skłonność do [...], jednak nie mają one [...]. Od lutego 2019 r. [...].[...] oraz [...] w związku z czym [...].

Również w opinii służbowej dotyczącej Żołnierza z [...] marca 2019 r. znajdują się wpisy jednoznacznie wskazujące na jego cechy [...] (m.in. bardzo często [...] i [...], dopuścił się [...], wychodzą na jaw okoliczności [...] i [...],[...], wprowadza atmosferę [...]).

Centralna Komisja uwzględniła zatem te rozpoznania, które wynikały ze zgromadzonych dokumentów orzeczniczo - lekarskich w sprawie. Następnie dokonała w orzeczeniu stosownych wpisów wynikających z wywiadu dla celów orzeczniczych. Rozpoznanie [...] w wywiadzie ma sygnalizować pewne nieprawidłowości w sferze emocjonalnego funkcjonowania Żołnierza. Nie ma jednak wpływu na kwalifikację jego zdolności do zawodowej służby wojskowej. Podobnie [...] w wywiadzie, które także nie powoduje niezdolności orzekanego do zawodowej służby wojskowej.

Sąd zważył, co następuje

Skarga zasługuje na uwzględnienie. Trafne są zarzuty skargi gdy chodzi o naruszenie przepisu prawa materialnego – art. 5 ust. 8 pkt 1 i 3 ustawy z 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2019 r. poz. 330 ze zm.), dalej jako "ustawa o służbie zawodowej", wobec treści § 19 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2015 r. poz. 761 ze zm.), dalej jako "Rozporządzenie" - poprzez zamieszczenie wpisu w pkt 8.1. o rozpoznaniu u Żołnierza [...] w wywiadzie bez wskazania kwalifikacji zgodnej z Załącznikiem. Za słuszną należy uznać również argumentację dotyczącą braku stosownego wyjaśnienia sprawy zarówno w zakresie umieszczenia – przywoływanego wcześniej - wpisu z pkt 8.1, jak i pkt 8.4 - [...] w wywiadzie.

Zapis art. 5 ust. 8 pkt 1 i 3 ustawy o służbie zawodowej określa wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wobec tego – z woli ustawodawcy – komisja kwalifikuje badanych wyłącznie w ramach rozpoznanych chorób i ułomności wymienionych w stosownym akcie normatywnym. Ogólna analiza stanu zdrowia badanego odnoszona jest więc do kategorii chorób i ułomności określonych normatywnie i wyłącznie diagnoza w danym zakresie – jako istotna dla oceny zdolności do służby – jest przedmiotem rozstrzygania w kontekście rozpoznania – w myśl § 19 ust. 1 pkt 1 Rozporządzenia. W oparciu o nie komisja stosownie kwalifikuje badanego pod kątem zdolności do zawodowej służby wojskowej. Dlatego słusznie wywiedziono w skardze, że organ nie mógł zamieścić wpisu o [...] u Żołnierza w wywiadzie skoro jednocześnie nie zakwalifikował tego rozpoznania do jednego ze schorzeń wskazanych w Załączniku.

Jak wskazano kwalifikacji żołnierzy do zdolności do zawodowej służby wojskowej dokonuje się poprzez sklasyfikowanie schorzeń oraz chorób w ramach tych, które wymieniono w Rozporządzeniu. Organ mógł wskazać na wystąpienie u Żołnierza [...] jedynie gdyby przyporządkował schorzenie to do choroby bądź ułomności wskazanej w odpowiednim paragrafie Załącznika. Kwalifikując żołnierzy nie ocenia się ich ogólnego stanu zdrowia lecz przydatność do służby wojskowej w kontekście kryteriów wskazanych w Rozporządzeniu.

Nie można zgodzić się natomiast z argumentacją wywiedzioną przez Centralną Komisję w odpowiedzi na skargę, w myśl której organ orzekając w sprawie zobowiązany jest uwzględnić całość akt orzeczniczych i w związku z tym nie mógł pominąć zawartych w dokumentach wpisów dotyczących ewentualnych schorzeń Żołnierza. Organ – w świetle zgromadzonej dokumentacji - powinien rozważyć czy materiał dowodowy sprawy pozwala na skonkretyzowanie problemów zdrowotnych w ramach określonej kategorii schorzenia wskazanej w Rozporządzeniu, czy też – jeżeli stan zdrowia w danym zakresie nasuwał uzasadnione wątpliwości - należy przeprowadzić dodatkowe postępowanie wyjaśniające, które umożliwi odpowiednią klasyfikację. Jest ona bowiem - co należy podkreślić - koniecznym elementem orzeczenia w danym przedmiocie. Jeżeli natomiast dana przypadłość nie podlega pod żadną z kategorii wskazanych w Rozporządzeniu organ nie może jej przywoływać w orzeczeniu.

W kontekście uzasadnienia orzeczenia w zakresie wystąpienia wskazanych w pkt 8.1 oraz 8.4. rozpoznania schorzeń wskazać natomiast należy, że jest ono nazbyt zwięzłe. Bez znaczenia pozostaje to, że szerszego uzasadnienia w tym zakresie dokonano w odpowiedzi na skargę. Zawarcie argumentacji mającej uzasadnić rozpoznanie u Żołnierza określonych schorzeń dopiero na tym etapie postępowania należy uznać za spóźnione. Niezajęcie stanowiska w tym przedmiocie na etapie orzekania przez Centralną Komisję uchybia więc art. 107 § 3 wobec art. 8 i 11 K.p.a. Organ był zobowiązany, właściwie uzasadnić w orzeczeniu występowanie u Żołnierza obu tych schorzeń oraz zająć co do nich stanowisko merytoryczne kwalifikując je odpowiednio zgodnie z Rozporządzeniem. W kwestii [...] przez Żołnierza organ powinien wyczerpująco rozważyć, czy na dzień podejmowania rozstrzygnięcia problem ten rzeczywiście wciąż występuje, w tym wskazać na jakiej podstawie dokonał stosownych ustaleń.

Brak stosownie wnikliwego stanowiska Centralnej Komisji w danej kwestii może mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy. Wobec wskazanych wcześniej uwarunkowań trzeba skonstatować, że rozpoznając daną sprawę naruszono też przepisy postępowania w zakresie obowiązku odpowiedniego wnikliwego wyjaśnienia sprawy w jej kluczowych aspektach, co miałoby z kolei znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego aktu. Uchybiono więc wymaganiom art. 7, 77 § 1, art. 80 oraz 107 § 3 K.p.a.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzeczono jak w sentencji.

Rozpatrując ponownie sprawę organ administracji uwzględni ocenę prawną, sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu.