Uzasadnienie
Zaskarżonym aktem – na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", po rozpoznaniu odwołania p. J. K., zwanego dalej "Funkcjonariuszem", od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...], zwanego dalej "Dyrektorem IAS", w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia motywacyjnego po osiągnięciu 25 lat służby – uchylono zaskarżoną decyzję i umorzono postępowanie przed organem I. instancji w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że zagadnienie stanowiące przedmiot zaskarżonego rozstrzygnięcia Dyrektora IAS, nie stanowi indywidualnej sprawy z zakresu administracji publicznej, do której miałyby zastosowanie przepisy art. 1 i 2 K.p.a. Z art. 226b ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o KAS", wynika, że decyzja o przyznaniu lub odmowie prawa do świadczenia motywacyjnego wydawana jest przez kierownika jednostki organizacyjnej, o którym mowa w art. 145 ustawy o KAS, nie później niż w terminie 30 dni od osiągnięcia przez funkcjonariusza wymaganego stażu służby. Jest ona wydawana z urzędu, niezależnie od inicjatywy funkcjonariusza, w oparciu wyłącznie o okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, oraz ust. 6 art. 226b ustawy o KAS. W ust. 6 powołanego przepisu enumeratywnie zaś wskazano przesłanki uniemożliwiające przyznanie świadczenia motywacyjnego, których zaistnienie w odniesieniu do funkcjonariusza posiadającego wymagany staż służby, o którym mowa w art. 226b ust. 1 i 2, warunkuje wydanie decyzji odmownej.
Obowiązek kierownika jednostki do wydania w trybie administracyjnym decyzji o odmowie przyznania funkcjonariuszowi świadczenia motywacyjnego, zachodzi jedynie wówczas, gdy funkcjonariusz osiągnął określony w art. 226b ust. 1 i 2 staż służby oraz wystąpiła którakolwiek z przesłanek enumeratywnie wymienionych w ust. 6 powołanego przepisu. Decyzja o odmowie prawa do świadczenia, o której mowa w art. 226b ust. 3 w zw. z ust. 1, 2 i 6 ustawy o KAS, wydawana jest przez kierownika jednostki nie później niż w terminie 30 dni od osiągnięcia wymaganego stażu. Wobec tego, w sytuacji, gdy funkcjonariusz nie osiągnął wymaganego stażu służby, żadna z decyzji wymienionych w ust. 3 art. 226b ustawy o KAS nie powinna być wydana.
Stwierdzono, że w sytuacji kiedy funkcjonariusz nie ma stażu służby wymaganego dla nabycia uprawnień do świadczenia motywacyjnego, brak jest "sprawy" podlegającej rozpoznaniu na drodze administracyjnej. W sytuacji złożenia wniosku przez funkcjonariusza, który nie legitymuje się wymaganym stażem służby uprawniającym do przyznania świadczenia motywacyjnego, kierownik jednostki powinien w formie pisemnej, niestanowiącej władczego rozstrzygnięcia organu administracji, poinformować funkcjonariusza, że nie wypełnia przesłanki wymaganego stażu służby, a zatem przedmiotowe świadczenie obecnie mu nie przysługuje.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Funkcjonariusz zarzucił naruszenie szeregu przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, w tym m.in. art. 226b ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 226b ust. 2 pkt 3 ustawy o KAS. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Sąd zważył, co następuje
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., uchylono decyzję Dyrektora IAS o odmowie przyznania Funkcjonariuszowi świadczenia motywacyjnego i umorzono postępowanie przed organem I. instancji.
W ocenie Sądu na decyzję we wskazanym przedmiocie nie przysługuje jednak skarga do sądu administracyjnego.
Dyrektor IAS decyzję o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego, wydał na podstawie art. 226b ust. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy o KAS.
Zgodnie z art. 226b ust. 1 ustawy o KAS funkcjonariuszowi przyznaje się świadczenie motywacyjne po osiągnięciu:
- 1) 25 lat służby w Służbie Celno-Skarbowej, ale nie więcej niż 28 lat i 6 miesięcy - w wysokości 1500 zł miesięcznie albo
- 2) 28 lat i 6 miesięcy służby w Służbie Celno-Skarbowej - w wysokości 2500 zł miesięcznie.
Stosownie do art. 226b ust. 3 ustawy o KAS decyzję o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego kierownik jednostki organizacyjnej wydaje nie później niż w terminie 30 dni po osiągnięciu przez funkcjonariusza stażu służby, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 lub 2.
Należy też zwrócić uwagę na treść art. 226b ust. 8 ustawy o KAS, który to przepis wskazuje, że od decyzji o odmowie przyznania świadczenia motywacyjnego oraz od decyzji stwierdzającej ustanie prawa do wypłaty świadczenia motywacyjnego funkcjonariuszowi przysługuje odwołanie w terminie 7 dni od dnia doręczenia decyzji. W przypadku decyzji wydanej przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych albo Szefa Krajowej Administracji Skarbowej przysługuje, w takim samym terminie, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W przedmiocie jednego ze składników uposażenia funkcjonariuszy Krajowej Administracji Skarbowej, zwanej dalej "KAS" (świadczenia motywacyjnego) przewidziano więc w pewnym zakresie regułę wydawania decyzji administracyjnej. Nie oznacza to jednak, że musi być ona zaskarżalna do sądu administracyjnego, o ile przepisem szczególnym wyłączono taką możliwość. W tym kontekście wymaga podkreślenia, że kwestię rozstrzygania sporów o roszczenia ze stosunków służbowych funkcjonariuszy KAS, uregulowano kompleksowo w Rozdziale 3 Działu VII ustawy o KAS.
Zgodnie z art. 276 ust. 1 ustawy o KAS w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu, powierzeniu pełnienia obowiązków służbowych na innym stanowisku, przeniesieniu na niższe stanowisko, przeniesieniu na inne lub równorzędne stanowisko służbowe w związku z reorganizacją jednostki organizacyjnej KAS, określeniu warunków pełnienia służby w związku ze zniesieniem jednostki organizacyjnej KAS bądź zawieszeniu w pełnieniu obowiązków służbowych, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Ponadto w art. 276 ust. 2 ustawy o KAS wskazuje się, że w przypadku wydania decyzji o zwolnieniu ze służby, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć odwołanie do Szefa KAS.
W przypadku gdy decyzję o zwolnieniu ze służby wydaje Szef KAS, funkcjonariusz może, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 276 ust. 3 ustawy o KAS). Od decyzji wydanej w postępowaniu z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy lub wydanej w wyniku odwołania przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego (art. 276 ust. 6 ustawy o KAS).
Kluczowe znaczenie ma jednak regulacja art. 277 ustawy o KAS. Przepis ten stanowi, że spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Ustawodawca zatem enumeratywnie wymienił sprawy służbowe funkcjonariuszy, które podlegają kontroli sądowoadministracyjnej (por. postanowienie NSA o sygn. akt III OSK 1421/22, dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zauważyć jednocześnie należy, że podobną konstrukcję ustawodawca przyjął w art. 188 ust. 1 i art. 189 nieobowiązującej już ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1799, ze zm.).
Sprawy dotyczące świadczeń motywacyjnych, choć co do zasady rozstrzygane w formie decyzji, nie są wymienione w art. 276 ust. 1 ustawy o KAS.
W związku z tym, spory o roszczenia w tej kategorii spraw rozpatruje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Niezależnie zatem od tego, że wydano decyzję w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. i uchylono decyzję Dyrektora IAS oraz umorzono postępowanie przed organem I. instancji w całości, uznając, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do jej rozstrzygnięcia w drodze decyzji, orzeczenie to wydano w sprawie nieobjętej kognicją sądów administracyjnych.
Skarżone orzeczenie – o umorzeniu postępowania administracyjnego, zmierzającego do wydania decyzji merytorycznej – ma wprawdzie charakter procesowy. Nie można jednak uznać, aby wyłącznie z tego tytułu była możliwa jego kontrola przez sąd administracyjny – pod kątem prawidłowości uznania przez organ, że nie jest zasadne wydanie decyzji wedle brzmienia art. 226b ust. 3 ustawy o KAS – jako zagadnienia o charakterze wpadkowym. Otóż, spór miedzy stronami – gdzie zaskarżono orzeczenie o umorzeniu postępowania w I. instancji – dotyczy w istocie kwestii, czy wedle – obowiązujących przepisów dotyczących wypłaty świadczenia motywacyjnego (art. 226b) – odmowa wypłaty ma w przypadku Funkcjonariusza przybierać formę decyzji (jak w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 6), czy też nie jest wówczas konieczne jej wydawanie (tak stanowisko organu), zaś sprawa roszczenia o daną część wynagrodzenia powinna być przyjęta do rozpatrzenia przez właściwy sąd powszechny, pomimo nie wydania orzeczenia przez organ.
Chodzi więc o przesądzenie w kwestii właściwej procedury, poprzedzającej wytoczenie powództwa w sprawach spornych przed sądem powszechnym (tu pracy). Skoro sprawy te należą do jego właściwości, nie podobna przyjąć, że kwestia przesądzenia danej zasady może pozostawać w gestii sądów administracyjnych – nie właściwych wedle art. 277 w zw. z art. 276 ustawy o KAS w sprawach orzeczeń w przedmiocie świadczenia motywacyjnego – tylko dlatego, że stosownego przesądzenia dokonano decyzją administracyjną – o umorzeniu postępowania w I. instancji. Kwestia ta dotyczy stricte merytorycznie sprawy sporu o świadczenie motywacyjne.
W myśl art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Stosownie zaś do treści art. 58 § 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę postanowieniem.
Wyjaśnić przy tym należy, że odrzucenie skargi nie oznacza pozbawienia Funkcjonariusza ochrony prawnej w sprawie dotyczącej świadczenia motywacyjnego. W świetle art. 277 ustawy o KAS może on bowiem dochodzić swoich racji przed sądem właściwym w sprawach z zakresu prawa pracy.
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a..