Uzasadnienie
Dyrektor Oddziału Regionalnego "[...]" w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2006 r., wydaną na podstawie § 15 pkt 8 statutu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 148, poz. 1558) w związku z art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398), zarządził przymusowe wykwaterowanie P.K. wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi z lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku położonym przy ul. [...] w M., o powierzchni użytkowej podstawowej 30,3 m2 i powierzchni użytkowej 46,7 m2, na który składają się: 2 pokoje, kuchnia, przedpokój, łazienka, wc i pomieszczenie przynależne do lokalu – piwnica.
Jednocześnie wskazał, iż lokal opróżniony z osób i rzeczy ruchomych strona zobowiązana jest protokolarnie przekazać do dyspozycji Agencji w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu podano m.in., iż P.K. jest emerytem wojskowym i zajmuje wraz z żoną lokal mieszkalny na podstawie decyzji przydziału osobnej kwatery stałej nr [...], wydanej dnia [...] kwietnia 1995 r. przez Dowódcę Garnizonu M. Lokal składa się z 2 pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki z wc oraz pomieszczenia przynależnego do lokalu – piwnicy.
Do wspólnego zamieszkiwania z głównym lokatorem uprawnione były osoby: M. K. – żona głównego lokatora i P. K.– syn, ur. 25 stycznia 1994 r. W dniu 16 maja 1996 r. urodziła się córka głównego lokatora – O. K., która została zameldowana na pobyt stały w ww. lokalu.
Dla dzieci Państwa K., O. i P., Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z dnia 16 października 2001 r. ustanowił rodzinę zastępczą w osobach A. i K. małż. F. zamieszkałych w G. i dzieci są zameldowane na stałe w rodzinie zastępczej.
Powodem zarządzenia przymusowego wykwaterowanie jest istniejące zadłużenie z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Zadłużenie wg stanu na dzień 12 maja 2006 r. wynosi: 27.474,83 zł + odsetki ustawowe w kwocie 5.860,88 zł. Zobowiązany P.K. od dawna nie wywiązuje się z ustawowego obowiązku wnoszenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich. Wobec powyższego, mimo że nieuregulowane należności wielokrotnie egzekwowane były w drodze administracyjnego postępowania egzekucyjnego, zadłużenie wzrastało.
Zgodnie z przepisem art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w stosunku do osób niebędących żołnierzami służby stałej, które nie uiszczają pełnych opłat za używanie lokalu lub pełnych opłat pośrednich z tytułu zajmowania lokalu mieszkalnego przez łączny okres dłuższy niż trzy miesiące, dyrektor oddziału regionalnego Agencji zarządza przymusowe wykwaterowanie w trybie art. 45 ustawy.
Od powyższej decyzji P.K. i M. K. odwołali się do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W., wnosząc o uchylenie decyzji. W odwołaniu wskazali, iż Sąd Rejonowy w G. powierzył im sprawowanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi – P. i O., po rozwiązaniu rodziny zastępczej, w której były umieszczone.
Po rozpatrzeniu odwołania, Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej określenia osób, wobec których orzeczono wykwaterowanie i orzekł, że zarządzenie przymusowego wykwaterowania dotyczy P.K. i M. K., w pozostałej zaś części decyzję utrzymał w mocy.
Organ stwierdził, iż zmieniony stan faktyczny należy uwzględnić przy orzekaniu w sprawie. Zgodnie bowiem z przepisem ust. 3 art. 45 powołanej ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, trybu przymusowego wykwaterowania nie stosuje się do: kobiet w ciąży, małoletnich, niepełnosprawnych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 i Nr 99, poz. 1001) lub ubezwłasnowolnionych, sprawujących nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkałych, a także emerytów i rencistów spełniających kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. W takich przypadkach dyrektor oddziału regionalnego Agencji winien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego.
W obecnym stanie w lokalu mieszkają P. i M. K. wraz z dwójką małoletnich dzieci O. i P.. Wobec małoletnich nie jest możliwe zarządzenie przymusowego wykwaterowania, zgodnie z powołanymi wyżej przepisami.
Z przedstawionych dokumentów wynika, że rodzina K. utrzymuje się z emerytury P. K., która wynosi brutto 1.568,64 zł, z czego 132,00 zł stanowi zaliczka na podatek dochodowy, 121,57 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne potrącana z podatku dochodowego oraz 15,69 zł składka na ubezpieczenie zdrowotne potrącana ze świadczenia na Narodowy Fundusz Zdrowia. Zatem dochód po ww. potrąceniach wynosi 1.299,38 zł, zaś na członka czteroosobowej rodziny – 324,85 zł. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz.593), prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 ustawy o pomocy (...) lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Zgodnie z ust. 3 tego przepisu za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku (...), pomniejszone o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób.
Uzyskiwany dochód nie uprawnia P. i M. K. do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej. Z treści złożonych oświadczeń wynika, że P. i M. K. nie spełniają także innych warunków wyłączających możliwość wydania decyzji zarządzającej przymusowe wykwaterowanie.
Wobec powyższego należało zarządzić przymusowe wykwaterowanie P.K. i M. K., natomiast w stosunku do małoletnich P. i O.K. Dyrektor Oddziału Regionalnego, winien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. i M. K. zarzucili organowi, iż wydając decyzję o przymusowym wykwaterowaniu, nie uwzględnił faktu powrotu dzieci z rodziny zastępczej do domu rodzinnego. Przedstawiając swoją sytuację i wskazując, iż zadłużenie lokalu nie powstało z ich winy, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd, stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analizując niniejszą sprawę pod tym kątem, Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna.
Organ przyjmując, iż przepis art. 45 ust. 3 z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. Ust. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) nie daje podstaw do zarządzenia przymusowego wykwaterowania małoletnich, wykwaterowanie w tym trybie ograniczył do rodziców małoletnich. Jednocześnie wskazał, iż w stosunku do małoletnich P. i O. K. Dyrektor Oddziału Regionalnego winien wystąpić do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego. Pogląd taki i przedstawiona interpretacja przepisu art. 45 wymienionej ustawy, są błędne, gdyż nie uwzględniają zasad prawa rodzinnego.
Z przepisu art. 92 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy wynika, że małoletni pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską, która obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka (art. 95 § 1 k.r.o.).
Dla wykonywania władzy rodzicielskiej względem osoby dziecka istotne znaczenie ma miejsce jego zamieszkania. Kwestię tę ustawodawca rozstrzyga w zasadzie niezależnie od woli osób zainteresowanych. Stanowi bowiem w art. 26 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, iż miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. Kwestia miejsca pobytu (w sensie faktycznym) dziecka łączy się ściśle z jego miejscem zamieszkania razem z rodzicami, w domu rodzicielskim.
Ustanawiając powyższe regulacje, ustawodawca miał na względzie zapewnienie małoletniemu bezpośredniej opieki przez rodzica bądź opiekuna prawnego, co jest tylko możliwe i w pełni efektywne, gdy rodzice (opiekunowie) zamieszkują wspólnie z dzieckiem. Oczywiście zasada ta ma zastosowanie, gdy władza rodzicielska sprawowana jest w sposób prawidłowy, zgodny z dobrem dziecka. Inne rozumienie tych zasad sprowadzałoby się do osłabienia wynikającej z władzy rodzicielskiej, pieczy na dzieckiem. Tak ścisły związek rodzica, opiekuna z dzieckiem zwłaszcza z uwagi na jego aspekt wychowawczy, nie jest potrzebny w stosunkach pomiędzy opiekunem a osobą dorosłą, niepełnosprawną lub ubezwłasnowolnioną. W tych stosunkach element wychowawczy nie występuje.
Dlatego też ustawodawca uznał za zbędne dalsze rozwinięcie pkt 2 ust. 3 art. 45 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej przez wskazanie, że poza małoletnim trybu z art. 45 ust. 1 nie stosuje się także do osób sprawujących nad małoletnim władzę rodzicielską (opiekę) i wspólnie z nim zamieszkałych, jak uczynił to w pkt 3, odnośnie osoby sprawującej opiekę nad niepełnosprawnym lub ubezwłasnowolnionym.
W konkluzji stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 45 ust. 1 i 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, co skutkuje jej uchyleniem.
Przed podjęciem ostatecznej decyzji organ powinien jednak zbadać, czy dzieci skarżących w dalszym ciągu zamieszkują z rodzicami w przedmiotowym lokalu i czy nie toczy się przed sądem opiekuńczym właściwym dla ich miejsca zamieszkania postępowanie zmierzające do odmiennego uregulowania władzy rodzicielskiej.
Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w wyroku.