Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawiez 7 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 2050/18

Uzasadnienie

Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy, wobec art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o szkolnictwie", orzeczenie Dziekana Studium Magisterskiego [....], zwanego dalej "Dziekanem", doręczone p. M. P., zwanej dalej "Absolwentem", drogą elektroniczną [...] maja 2018 r. o odmowie przeliczenia jej średniej ze studiów.

Sprawa miała następujący przebieg:

1. - Absolwent - wnioskiem z [...] maja 2017 r. - zwrócił się do Dziekana o wyrażenie zgody na wpisanie na dyplomie oceny z toku studiów – "bardzo dobry"; zmianę oceny umotywował błędnym zaokrągleniem wyliczenia średniej ze studiów, co było bezpośrednią przyczyną obniżenia oceny na dyplomie,
2. - w odpowiedzi na wniosek poinformowano Absolwenta, że Dziekan odmówił przeliczenia średniej ze studiów; zgodnie z § 38 ust. 2 Regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Szkole [...] w [...], stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Senatu S[...] z dnia [...] kwietnia 2015 r.. zwanego dalej "Regulaminem Studiów", nie ma przesłanek do korekty średniej (email doręczony [...] maja 2017 r., zaś adnotacja na zawartym w aktach wniosku datowana [...] maja 2017 r.); Absolwenta pouczono o prawie do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy do Rektora [...], zwanego dalej "Rektorem" (w terminie 14 dni),
3. - Absolwent zwrócił się o ponowne rozważenie przedstawionej przezeń argumentacji, przemawiającej za uwzględnieniem załączonych wyliczeń średniej i wyrażeniem zgody na wpisanie na dyplomie oceny z toku studiów – "bardzo dobry",
4. - w odpowiedzi na wniosek organ II. instancji, po zasięgnięciu opinii Działu Radców Prawnych (z [...] lipca 2017 r.), [...] lipca 2017 r. nie wyraził zgody na przeliczenie średniej ocen; w powołanej opinii wskazano m.in.:
5. - wniosek Absolwenta nie jest uzasadniony;
6. - Regulamin Studiów w § 38 określa zasady obliczania ostatecznego wyniku studiów - oceny na dyplomie; składają się nań:

0,6 średniej ocen uzyskanych z całego toku studiów, obliczanej jako średnia ważona według wzoru opisanego w § 26 oraz w § 38 pkt. 1 ppkt 1 Regulaminu Studiów, 0,3 średniej arytmetycznej oceny promotora i recenzenta pracy dyplomowej oraz 0,1 końcowej oceny egzaminu dyplomowego;

1. - Regulamin Studiów w § 37 ust. 2 przewiduje, że średnia z tych ocen jest obliczana i zaokrąglana do części setnych; przepis ten odnosi się do wszystkich średnich z ocen wskazanych w ust. 1;
2. - Absolwent wnosi o ponowne przeliczenie jego średniej z uwzględnieniem części tysięcznych;
3. - przepisy Regulaminu Studiów określiły kwestię obliczania średniej, precyzując do ilu miejsc po przecinku powinna być obliczona; nie dają one możliwości uznaniowej zmiany i przyjęcia innego obliczenia średniej; działanie takie wprowadziłoby nierówne traktowanie innych studentów,
4. - Absolwenta pouczono o przysługującym mu prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; skan decyzji został mu doręczony [...] stycznia 2018 r. - za pośrednictwem poczty elektronicznej.

W skardze, zarzucono niezgodność skarżonego aktu z § 38 ust. 2 i § 26 Regulaminu Studiów. W jej uzasadnieniu podniesiono:

1. - Absolwent przystąpił do obrony pracy magisterskiej [...] maja 2017 r.; z obrony uzyskał ocenę "bardzo dobrą"; taką ocenę uzyskała również praca magisterska,
2. - średnia ocen cząstkowych ze studiów (po uwzględnieniu wpisu dotyczącego zaliczenia praktyk) to 4,344,
3. - aby uzyskać na dyplomie ocenę "bardzo dobrą" średnia z toku studiów powinna wynosić co najmniej 4,61,
4. - średnią dla Absolwenta ustalono jako 4,60,
5. - z jego wyliczeń wynika jednak, że - zgodnie z § 26 i § 38 ust. 2 Regulaminu Studiów - powinien uzyskać ocenę bardzo dobrą; przedstawiono następujące wyliczenie średniej z toku studiów według wzoru: 0,6 x średnia ocen z toku studiów + 0,3 x ocena z pracy magisterskiej + 0,1 x ocena z obrony pracy magisterskiej:

0,6 x 4,344 + 0,3 x 5,0 + 0,1 x 5,0 = 4,606; po zaokrągleniu daje to 4,61,

1. - taka ilość punktów zapewnia ocenę "bardzo dobrą",
2. - zgodnie z Regulaminem Studiów "średnią z ocen, o których mowa w ust. 1, liczy się z zaokrągleniem do części setnych" (tak § 38 ust. 2); nie ma natomiast wzmianki o konieczności zaokrąglania w taki sposób średnich semestralnych; również zapisy § 26 Regulaminu Studiów nie precyzują sposobu zaokrąglania wyliczenia średniej z uzyskanych ocen,
3. - sformułowanie we wskazanych paragrafach, o zaokrągleniu do setnych dodatkowo wskazuje na intencję liczenia do trzech miejsc po przecinku ("tysięczne"); dopiero takie wyliczenie jest zaokrąglane do dwóch miejsc po przecinku ("setne"); jeśli semestralne średnie z ocen są liczone do części tysięcznych oraz średnia z toku studiów, zgodnie z Regulaminem, jest zaokrąglona do części setnych, daje to Absolwentowi średnią 4,61; zapewnia to na dyplomie ukończenia studiów ocenę "bardzo dobrą",
4. - argumenty Absolwenta pozostały bez merytorycznej odpowiedzi; trudno uznać za trafne stanowisko strony przeciwnej gdzie wskazano na konieczność równego traktowania studentów (absolwentów).

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej odrzucenie w kontekście problematyki doręczenia skarżonego aktu (skarga przedwczesna).

Wojewódzki Sąd Administracyjny, postanowieniem z 11 maja 2018 r. (sygn. akt II SA/Wa 483/18) odrzucił skargę Absolwenta, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny uchylił to orzeczenie postawieniem z 12 października 2018 r (sygn. akt I OSK 3281/18). W jego uzasadnieniu wskazano m.in.:

1. - przedmiotem zaskarżenia jest orzeczenie organu II instancji z [...] lipca 2017 r.,
2. - zaskarżony akt posiada elementy wymagane do poddania go kontroli sądowej jako decyzji administracyjnej - pochodzi od organu administracji i w sposób władczy rozstrzyga w sprawie indywidualnej o prawach osoby fizycznej, niepodlegającej organowi służbowo czy organizacyjnie; procedowanie w przedmiocie nadania tytułu absolwentowi wyższej uczelni jest postępowaniem administracyjnym, opartym na ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie opubl. w Dz.U. 2018 poz. 2096 ze zm.), zwanej dalej K.p.a.; kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej i podlega kognicji sądu administracyjnego,
3. - przedmiot niniejszej sprawy odnosi się do prawidłowości ustalenia przez organ administracyjny (organ uczelni wyższej) stanu faktycznego sprawy (średniej z toku studiów), a w konsekwencji osnowy treści decyzji w świetle przepisów prawa; ma zatem wymiar wyłącznie legalnościowy, objęty kontrolą sądów administracyjnych,
4. - nie można wnosić o odrzucenie skargi z uwagi na niezgodne z K.p.a. doręczenie decyzji organów obydwu instancji; przepisy o doręczeniach mają charakter materialno-techniczny - nie mogą być wykorzystywane do wydłużenia czasu trwania postępowania, jeżeli pozostaje wiadomym, że określona korespondencja trafiła do adresata, który bez przeszkód może realizować przysługujące mu uprawnienia.

W trakcie rozprawy (k.

95) Pełnomocnik Absolwenta przywoływał § 26 Regulaminu Studiów. Przepis ten nie zawierał ustępu 2, który został dodany przedłożoną na rozprawie uchwałą nr [...]Senatu S[...] z dania [...] kwietnia 2018 r. zmieniającą uchwałę [...] Senatu S[...] z dania [...] kwietnia 2017 r. w sprawie regulaminu studiów pierwszego i drugiego stopnia w Szkole [...] w [...] (k. 90-92). Wywodził, że uczelnia przyznała zasadność danej skargi, zmieniając w stosownym zakresie regulamin.

Sąd zważył, co następuje

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w zakresie uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Na wstępie należy wskazać – w kwestiach formalnych – że w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażonej ostatecznym postanowieniem o sygn. akt I OSK 3281/18, zaskarżone rozstrzygnięcie z [...] lipca 2017 r. stanowi decyzję organu odwoławczego uczelni, która może być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego. Ma więc stosowne atrybuty indywidualnego aktu administracyjnego w rozumieniu art. 3 §. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Oceną tą jest związany Sąd, rozpoznając niniejszą sprawę.

Należy wobec tego odnotować, że z zawartego w aktach postępowania przed organem dokumentu wynika jednoznacznie nie wyrażenie przezeń zgody na przeliczenie średniej Absolwenta. Wskazano tam także, że organ podzielił stanowisko, sformułowane w zawartej w aktach sprawy opinii zespołu Radców Prawnych (datowana na [...] lipca 2017 r.).

Legalność takiego stanowiska, które w swej osnowie jest analogiczne do sformułowanego w I. instancji, odpowiada pośrednio rozstrzygnięciu wydawanemu w myśl art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. Jest też zrozumiałe i komunikatywne dla strony. Może więc podlegać kontroli sądowej, pomimo nie zachowania stosownej formy, zwłaszcza wobec oceny wyrażonej w orzeczeniu sygn. akt I OSK 3281/18, a także mając na uwadze, że - wobec treści art. 207 ust. 1 ustawy o szkolnictwie - przepisy K.p.a. stosuje się w danym postępowaniu wyłącznie odpowiednio, nie zaś wprost.

Odnosząc się do meritum sprawy, należy odnotować na wstępie, że nie były w niej sporne żadne istotne okoliczności faktyczne - zwłaszcza kwestia uzyskanej przez Absolwenta średniej ocen z toku studiów przed obroną oraz ocen na etapie egzaminu magisterskiego.

Spór sprowadza się w istocie do zagadnienia prawidłowego wyłożenia treści przepisów Regulaminu Studiów w brzmieniu obowiązującym na dzień rozpatrywania sprawy przez organ odwoławczy. Chodzi o zasadności zaokrąglenia średniej ocen z toku studiów Absolwenta przed obroną pracy magisterskiej do części setnych, na etapie ich wprowadzenia do wzoru, gdzie określono sposób wyliczenia średniej ocen z całych studiów (wedle § 38 ust. 1 Regulamin Studiów). Uzyskany wynik z danego wyliczenia determinuje z kolei końcową ocenę ze studiów, wedle kryteriów wskazanych w § 38 ust. 3 wskazanego regulaminu. Co trafnie odnotowano w skardze, uzyskanie średniej 4,61 uprawniałoby do wpisu oceny – "bardzo dobry".

Zdaniem Absolwenta średnią ocen, uzyskanych w toku studiów przed obroną pracy magisterskiej, należało podstawić do opisanego w § 38 ust. 1 wzoru bez jej zaokrąglania do części setnych. Zaokrąglenia takiego należało zaś dokonać dopiero po przeprowadzeniu wszelkich operacji rachunkowych, wskazanych w danej regulacji.

Poglądu tego nie można podzielić na gruncie § 38 ust. 2 w brzmieniu:

"Średnią ocen, o których mowa w ustępie 1, liczy się w zaokrągleniu do części setnych.".

Nadanie wskazanemu przepisowi właśnie takiego brzmienia determinuje obowiązek stosowania w całej operacji wyliczenia średniej oceny ze studiów reguły zaokrąglania wartości do części setnych - także na etapie wprowadzania do wzoru wartości cząstkowych. Przesądza o tym użycie we wskazanej normie czasownika "liczy". Wedle brzmienia nie opisuje on czynności końcowej, lecz odnosi się do całego procesu wyliczeń, a więc także podstawiania poszczególnych zmiennych do wzoru. W innym przypadku użyto by odmiennego sformułowania - stosownych wyrażeń, opisujących pojedyncze działanie na wyniku, nie zaś proces obliczeniowy.

Na marginesie wskazać wypada, że powyższa konkluzja jest wynikiem przeprowadzenia szczegółowej wykładni gramatyczno-językowej. Treść przepisu mogła więc rodzić uzasadnione wątpliwości interpretacyjne, także po stronie Absolwenta. Nie sposób byłoby jednak stąd wywodzić, aby - wobec takich uwarunkowań - obowiązkiem organów uczelni było zastosowanie w takim przypadku rozumienia normy względniejszego dla danego Absolwenta. Jak słusznie bowiem wskazano w opinii prowadziłoby to do nierównego traktowania danej osoby w stosunku do innych studentów, do których stosowano wynikające z danego Regulaminu Studiów zasady rygorystycznie.

Oceny Sądu nie zmienia, przywoływana przez Pełnomocnika Absolwenta nowelizacja kolejnego regulaminu studiów na danej uczelni (przyjętego w 2017 roku), o analogicznym brzmieniu, który zastąpił wcześniej obowiązujący. W jej ramach uzupełniono § 26 późniejszego regulaminu (z 2017 roku), będący odpowiednikiem regulacji § 26 Regulaminu Studiów. Zmianę tę należy - w ocenie Sądu - traktować jako zabieg służący bardziej jednoznacznemu wyrażeniu woli organu uchwałodawczego uczelni (Senatu) w danym zakresie. Ma ona służyć eliminowaniu analogicznych sporów w przyszłości. Nie była zaś następstwem potrzeby faktycznej zmiany dotychczasowych reguł wyrażonych w Regulaminie Studiów czy w akcie go zastępującym - ich dostosowania do dotychczasowej praktyki. Była ona bowiem faktycznie zgodna z dotychczasowym brzmieniem stosownych regulacji.

Jedynie na marginesie należy wskazać, że uzasadnienie zaskarżonego aktu jest nader lapidarne a jego treść mogła zostać wyłącznie zrekonstruowana, poprzez odniesienie do innego dokumentu - uzyskanej przez organ opinii prawnej, którą podzielił. Nie zamieszczono tam także ustaleń, co do faktów (tak: odpowiednie stosowanie art. 107 § 3 K.p.a.) Jednakże, gdy nie są one w sprawie sporne, nie stanowi to uchybienia, które uniemożliwiałoby sądową kontrolę legalności rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W danej sprawie spór dotyczył bowiem wyłącznie kwestii formalnej - właściwej wykładni zastosowanych w sprawie regulacji. Chodziło o zasadność zaokrąglenia średniej ocen z toku studiów przed obroną pracy magisterskiej do części setnych na etapie ich wprowadzenia do wzoru określonego postanowieniami § 38 ust. 1 Regulaminu Studiów. W takiej sytuacji uchybienie przepisom postępowania w zakresie obowiązku właściwego uzasadnienia orzeczenia nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik danej sprawy, w myśl art. 145 §. 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Sąd nie spostrzegł także z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które przemawiałyby za jego wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Miał on przy tym na uwadze, że nie znajdowałby w sprawie uzasadnienia nadto formalistyczna czy rygorystyczna ocena formy zaskarżonego aktu, gdy fakty nie są sporne zaś strona skarżąca ma w istocie interes w rozstrzygnięciu sprawy, co do meritum, także gdyby okazało się ono dla niej ostatecznie niekorzystne. Uzyskanie prawomocnego wyroku daje bowiem pewność, co do własnej sytuacji prawnej - tu w kontekście kwestii istotnej z punktu widzenia perspektyw dalszego rozwoju zawodowego - należnej Absolwentowi oceny końcowej na dyplomie ukończenia studiów.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.