Uzasadnienie
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W., decyzją z dnia [...] sierpnia 2004 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą, którą odmówił A. K. przyznania świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie "nie dopatrzono się zbiegu szczególnych okoliczności, które były powodem nie spełnienia warunków ustawowych do renty".
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi złożonej przez wnioskodawczynię do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie obu decyzji. W ocenie skarżącej, spełnia ona wszystkie przesłanki określone w art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i stwierdził m.in., że skarżąca posiada wprawdzie 30 - letni okres pracy, jednak po ustaniu ubezpieczenia w grudniu 1997 r. do powstania całkowitej niezdolności do pracy w listopadzie 2003 r., tj. przez 5 lat i 11 miesięcy nie wykonywała żadnej działalności objętej ubezpieczeniem i - jak stwierdzono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - tak długi okres bezczynności zawodowej nie był spowodowany szczególnymi okolicznościami.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania.
Skarga analizowana pod tym kątem podlega uwzględnieniu.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 118 z późn. zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie w wysokości nie przekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Do przyznania tego świadczenia wszystkie wymienione w przytoczonym przepisie przesłanki muszą być spełnione łącznie. Podkreślić należy, iż pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji organu nie oznacza, iż ma on całkowitą swobodę w tym względzie.
Podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego, organ jest zobowiązany do bezwzględnego przestrzegania przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z mocy art. 7 tej ustawy zobowiązany jest do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Jest także zobowiązany do wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 i art. 80 kpa oraz do uzasadnienia według wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa.
W rozpatrywanej sprawie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych naruszył powyżej określone reguły procesowe.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca nie spełniła jednej z czterech przesłanek i tym samym nie mogła otrzymać świadczenia w drodze wyjątku. W ocenie organu, skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku zachodziły szczególne okoliczności, wskutek których nie nabyła prawa do emerytury lub renty na warunkach wymaganych w ustawie.
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie można podzielić tej oceny.
Jak wynika z akt sprawy, skarżąca urodziła się [...] lutego 1951 r. Na dzień złożenia wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia, mając 53 lata, skarżąca posiadała łącznie udowodniony okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 30 lat, 7 miesięcy i 17 dni. W stosunku do skarżącej, całkowita niezdolność do pracy została orzeczona w dniu [...] marca 2004 r., od listopada 2003 r. okresowo do marca 2006 r. Ostatnio udowodniony okres składkowy przypada na dzień [...] grudnia 1997 r., co oznacza, że skarżąca przez 5 lat i 11 miesięcy nie wykonywała żadnej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, ale nie oznacza to, że w tym czasie nie podejmowała prób podjęcia zatrudnienia, pomimo zaawansowanej choroby [...]. Świadczy o tym m.in. fakt podnoszony przez skarżącą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, że ukończyła kurs komputerowy, mający na celu znalezienie pracy. Okoliczności związane z aktywnym poszukiwaniem pracy przez skarżącą nie zostały przez organ w sposób właściwy wyjaśnione, a miało to kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy Sąd analizując przedmiotową sprawę, Sąd dopatrzył się przekroczenia przez organ granic uznania administracyjnego, który w sposób mało wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie nie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami.
Co do zasady zgodzić się należy, że pozostawanie bez zatrudnienia, potwierdzone formalnie rejestracją bezrobotnego w urzędzie pracy i co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie, nie ma decydującego znaczenia przy podejmowaniu decyzji, bowiem nie odzwierciedla rzeczywistej aktywności bezrobotnego w poszukiwaniu pracy. Rzecz jednak w tym, że skarżąca we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podała, że w sposób aktywny poszukiwała pracy i jest w stanie przedstawić na tę okoliczność stosowne dokumenty. Ewentualne potwierdzenie zaś tego faktu, może mieć wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Świadczyć to może o tym, że pozostawanie bez pracy nastąpiło z powodów niezawinionych przez nią i niezależnych od jej woli. W konsekwencji nie można wykluczyć zatem, że była to sytuacja spowodowana ważnymi względami życiowymi, a taką można uznać za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 cyt. ustawy.
Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzekł jak w sentencji.