Uzasadnienie
J. S., działając przez pełnomocnika, złożył do Ministra Obrony Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] o obowiązku zwrotu przez ww. świadczenia emerytalnego, pobranego za okres od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 maja 2006 r. w łącznej kwocie [...] zł, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 38 i art. 48 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.).
Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 157 § 1 i 2 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), w dniu [...] sierpnia 2007 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności powyżej określonej decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ podał m.in., że decyzją Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] J. S. z dniem 31 marca 2003 r. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej.
W związku ze zwolnieniem ww. ze służby, Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. w dniu [...] czerwca 2003 r. wydał decyzję nr [...], którą przyznał zwolnionemu ze służby żołnierzowi prawo do emerytury wojskowej.
Dowódca Wojsk Lądowych decyzją z dnia [...] marca 2006 r. nr [...] stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...].
Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego w B. w dniu [....] maja 2006 r. wydał decyzję nr [...] o ustaniu prawa do emerytury wojskowej, a decyzją o nr [...] z tego samego dnia o obowiązku zwrotu świadczenia emerytalnego pobranego za okres od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 maja 2006 r.
Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja nr [...], o unieważnienie której wnosił J. S. Stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnieniu żołnierza z zawodowej służby wojskowej, wywołuje skutki ex tunc i usuwa skutki nieważnej decyzji od samego początku z mocą wsteczną. W istocie oznacza to, że żołnierz nie został skutecznie zwolniony z zawodowej służby wojskowej. Tym samym nie nabył on prawa do świadczenia pieniężnego należnego po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej oraz emerytury lub renty inwalidzkiej.
Stwierdzenie nieważności decyzji jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą z art. 156 § 1 Kpa.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, prawo do świadczeń ustaje, gdy przestanie istnieć którykolwiek z warunków wymaganych do uzyskania prawa do świadczeń. Natomiast zgodnie z art. 12 powołanej ustawy, emerytura wojskowa przysługuje żołnierzowi zwolnionemu z zawodowej służby wojskowej. Zatem w sytuacji, gdy decyzja, na mocy której żołnierz został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, została uznana za nieważną, należało przyjąć, że przestał istnieć warunek do uzyskania prawa do świadczenia emerytalnego.
Naruszenie prawa, które miałoby polegać na ewentualnie nietrafnej wykładni przepisów prawa, które budzą wątpliwości, co do ich stosowania, w żadnym przypadku nie mogłoby być uznane za rażące naruszenie prawa. Nie jest zatem dopuszczalne stwierdzenie nieważności decyzji w przypadku, gdy z konkretnego przepisu prawa można wysnuć różne oceny prawne, a przy rozstrzyganiu sprawy zastosowano jedną z możliwych wykładni.
W związku z powyższym stwierdzić należy, że decyzja, o unieważnienie której wnosi J. S., została wydana zgodnie z prawem, co czyni bezzasadnym jego zarzut rażącego naruszenia prawa.
Od decyzji Ministra Obrony Narodowej został złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniesiono, że decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...] została wydana bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Wydanie tej decyzji na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin jest rażącym naruszeniem prawa, jak i stanowi o tym, że w gruncie rzeczy została ona wydana bez podstawy prawnej.
Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] września 2007 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą i podtrzymał argumenty w niej przedstawione.
Powyżej określona decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej przez J. S., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze podtrzymał on zarzuty przedstawione we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej prawo oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i przedstawił argumentację zbieżną z przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje
Na wstępie należy podać, że postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest jednym z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznej. Ochrona takich decyzji została wyrażona zasadą ogólną trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych - art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zgodnie z którą decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kpa.
Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 Kpa.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji zostały wyczerpująco określone w art. 156 § 1 Kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
- 1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości,
- 2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa,
- 3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną,
- 4) została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie,
- 5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały,
- 6) w razie wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą,
- 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Powyżej przytoczony przepis określa zamknięty katalog przyczyn stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej.
W toku prowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, organ nie gromadzi nowych dowodów, które prowadziłyby do nowych ustaleń faktycznych. Oceny legalności decyzji dokonuje tylko i wyłącznie na podstawie materiałów zgromadzonych w postępowaniu zwykłym, zakończonym wydaniem decyzji. Tak więc badany jest stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności.
Jeżeli postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie zostało wszczęte na żądanie strony (art. 157 § 2 Kpa), to jego zakres przedmiotowy musi odpowiadać interesowi prawnemu wnioskodawcy (art. 28 Kpa), czyli decyzja wydana w tym postępowaniu może dotyczyć kwestionowanej decyzji tylko w tej części, w której odnosi się ona do interesu prawnego składającego wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji.
Jak wynika z akt sprawy, wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji dotyczył decyzji Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. z dnia [...] maja 2006 r. nr [...], którą organ orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego świadczenia emerytalnego pobranego za okres od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 30 maja 2006 r. w łącznej wysokości [...] zł. Uzasadniając złożony wniosek, pełnomocnik skarżącego podniósł, iż powyżej określona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem art. 38 i art. 48 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 66 z późn. zm.). W tym miejscu podać należy, że na rozprawie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, iż jego zdaniem art. 48 ust. 1 powyżej określonej ustawy nie może być podstawą prawną do wydania decyzji o zwrocie pobranego świadczenia emerytalnego.
Jednocześnie oświadczył, że cofa zarzut rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu decyzji, o której unieważnienie wnosił. Natomiast pełnomocnik organu oświadczył, że w jego przekonaniu art. 48 w zw. z art. 12 i art. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin stanowią podstawę prawną do wydania decyzji zobowiązującej do zwrotu świadczenia emerytalnego.
Wobec tak przedstawionych stanowisk stron, Sąd zobowiązany był do przesądzenia, czy decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w B. została wydana bez podstawy prawnej, czy też taka podstawa istniała.
W podstawie prawnej powyższej decyzji organ powołał art. 48 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Zgodnie z tym przepisem, osoby, które pobierały świadczenie pieniężne pomimo istnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo ograniczenie ich wysokości, są obowiązane do zwrotu nienależnych im świadczeń, jeżeli były pouczone w formie pisemnej przez organ emerytalny o obowiązku zawiadomienia o tych okolicznościach.
Zdaniem Sądu, w świetle powyżej przytoczonego przepisu brak jest podstaw do stwierdzenia, że pobierane przez skarżącego świadczenie emerytalne było świadczeniem nienależnym, w rozumieniu art. 48 ust. 1 powołanej ustawy. Skarżący otrzymywał przyznane mu świadczenie w przekonaniu, że stanowi ono świadczenie należne. Decyzja o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej korzystała z przymiotu ostateczności, oznaczało to, że spełnił on warunki niezbędne do przyznania mu przedmiotowego świadczenia pieniężnego.
Ustalone w sprawie okoliczności faktyczne, nie odpowiadają przesłankom określonym w art. 48 ust. 1 powołanej ustawy, co oznacza, że decyzja, zobowiązująca skarżącego do zwrotu pobranego świadczenia emerytalnego, została wydana bez podstawy prawnej.
Mając powyższe na względzie, organ, rozpatrując ponownie sprawę, powinien również zwrócić uwagę na jeszcze jeden aspekt sprawy, a mianowicie czy Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego jest uprawniony do wydania decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia emerytalnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 132 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji.